Omgaan met de filters van ons hoofd tijdens het sporten

Omgaan met de filters van ons hoofd tijdens het sporten

Cedric Arijs is klinisch psycholoog (Universiteit Gent) en sport- en bewegingspsycholoog (University of Thessaly (GR) & University of Leipzig (D). Hij werkt samen met sporters, coaches, sportouders en medische staf uit allerlei sporten uit binnen- en buitenland met het oog op prestatieverbetering, algemeen welzijn en persoonlijke ontwikkeling. Hij is ook vaste docent bij de Vlaamse Trainersschool. Als klinisch psycholoog gebruikt hij principes uit de prestatie- en gezondheidspsychologie om mensen veerkrachtig te maken in onze veeleisende maatschappij. Voor meer info zie www.cedricarijs.com.
Sporter Blog Sportpsychologie

"Die fout had ik toch niet mogen maken seg!", "Het zal wel aan mijn trage slakkentempo liggen!", "Die techniek heb ik nog helemaal niet onder de knie." Deze reacties hebben misschien wel al door je hoofd gespookt tijdens en/of na het sporten. Dat is niet abnormaal aangezien het automatische reacties zijn van je hersenen (= filters), maar hebben vaak een negatieve invloed op jou als sporter. Sportpsycholoog Cedric Arijs vertelt je over verschillende filters zodat je deze tijdens de volgende sportsessie kan herkennen, aangevuld met enkele methoden die je kunnen helpen om deze filters tegen te gaan. 

Ons brein verwerkt en orkestreert ongelooflijk veel informatie per seconde. En dat is niet enkel informatie van de buitenwereld via onze zintuigen (bijvoorbeeld: jij die nu deze lettertekens op het scherm registreert), maar ook tal van interne processen (bijvoorbeeld: het omzetten van de lettertekens in taal, begrijpen van deze zin, intussen blijven ademen, je laatste maaltijd verder verteren, enzovoort). En dit allemaal in fracties van een seconde. 

Soms maken onze hardwerkende hersenen het zich al eens te gemakkelijk. Ze gaan beperkte informatie projecteren op andere gebeurtenissen of snelle conclusies trekken om niet steeds hetzelfde denkproces te moeten doorlopen. In de psychologie noemen we dergelijke processen ook wel cognitieve filters (Engels: cognitive distortions). Deze automatische reacties zijn dan misschien wel praktisch voor onze hersenen, ze hebben helaas wel een negatieve impact op hoe we onze sportieve inspanningen en vaak ook onze eigenwaarde gaan interpreteren. Ik deel enkele van de meest voorkomende cognitieve filters en voorbeelden hoe ze bij sporters kunnen opduiken.

    • Alles-of-niets denken laat geen ruimte of een gulden middenweg toe. Als je bijvoorbeeld eens een training overslaat, zegt je hoofd al snel eens dat “je toch nooit iets kan volhouden”. Kernwoorden om dit type zwart-wit denken te herkennen zijn ‘nooit’, ‘altijd’, ‘niemand’, ‘iedereen’, ‘alles’, ‘niets’
    • Wist je dat ons hoofd gedachten van andere kan lezen? Neen, dat is natuurlijk niet waar, maar je zou het wel gaan denken als je je hoofd mag geloven. “Mijn paddelpartner wenst nu vast dat ze hier met iemand anders op het terrein stond…”.
    • Of wat dacht je van het talent van ons hoofd om de toekomst te voorspellen en dan vooral een negatieve uitkomst? Zo is de wedstrijd natuurlijk al verloren, want waarom zou je je nog maximaal inspannen als je hoofd toch al zegt dat het voor niets is?
    • Moetjes, mijn favoriete woord om cliënten op te wijzen als ze weer eens vlot over de tong rollen. “Ik moet harder trainen als ik resultaten wil zien”. Vergeet hier vooral ook het ‘mag niet’-broertje. “Die fout had ik toch echt niet mogen maken, seg!”. Weet je wat ons hoofd zou moeten doen? Soms iets minder druk op ons leggen. 
    • Wie gaat zich in de sport niet vergelijken met anderen? Het is een heel automatische reactie van het hoofd om een rangorde te maken (“Die gaat zoveel sneller dan ik”) of te duiden waarin we nog slechter zijn dan anderen (“Die techniek heb ik nog helemaal niet onder de knie”). Wanneer het te vaak gebeurt, verhindert het ons contact te maken met ons eigen ontwikkelingsproces.
    • Labelen plakt graag een stempel op ons gedrag. “Luierik, wat lig je hier nu in de zetel te doen?”. Of je noemt jezelf een mislukkeling nadat je de Mont Ventoux toch niet in één keer bent kunnen oprijden ondanks het trainen. Deze labels kunnen een uitvergrote impact hebben op ons zelfbeeld.
    • Personalisatie wil zeggen dat je de schuld snel op jou neemt. Bijvoorbeeld, wanneer je loopmaatje afzegt, denkt jouw hoofd misschien “Het zal wel aan mijn trage slakkentempo liggen”.
    • Maar ook als er positieve elementen zijn in je prestatie, kan je hoofd deze nog steeds buiten jezelf leggen. Je loopt een nieuwe PR op de 5km! En toch minimaliseert je hoofd je eigen inspanning met “Ja, het weer zat vandaag nu echt wel mee met dat windje in de rug”…
    • Een negatieve mentale filter schrapt het positieve en laat ons het glas als halfleeg zien. Je coach is lovend over je inspanningen en progressie en geeft één werkpunt mee op het einde van de training. Dat ene werkpunt is wat je meeneemt naar huis en waar je hoofd maar blijft over malen…
    • Overgeneralisatie gebeurt wanneer je hoofd één gebeurtenis plots uitvergroot en er een regel van maakt. Omdat de eerste tennisles tegenvalt, zegt je hoofd als snel “Tennis is echt niets voor mij”.
    • Emotioneel redeneren maakt dat je een emotie of  gevoel als een feit gaat zien. “Ik voel me zo een kluns op het veld, ik ben echt onhandig” of “Ik voel me precies een walvis in deze sportoutfit, ik ben echt te dik”.

Je wil uiteraard niet bewust irrationeel denken over jezelf, maar toch duiken deze automatische filters geregeld op in ons hoofd. Daarom is het in de eerste plaats belangrijk ze op te merken. Daarnaast kunnen we ook nog bewuste inspanningen leveren om deze denkprocessen te counteren.

    • Mindful sporten, waar mijn collega Eva Maenhout al over schreef, is een waardevolle techniek om aan te leren als remedie tegen ons negatieve denken. 
    • We kunnen tegengewicht bieden aan het automatische negatieve denken door via een dankbaarheidsoefening zelf actief op zoek te gaan naar het positieve en het te benoemen. Neem de gewoonte aan om na elke training of wedstrijd één positief element te benoemen! 
    • Vraag je af hoe je zou reageren naar je beste vriend(in) als je hen dingen zoals hierboven hoorde denken. Ik vermoed dat je heel wat zachter zou zijn. Probeer je eigen beste vriend(in) te zijn en oefen mildheid. Dit is echt niet hetzelfde als ‘te soft’ zijn voor jezelf. 

Ga hiermee aan de slag en train je brein om je positief te ondersteunen!

Maar vergeet ook niet dat we soms het denken en analyseren moeten loslaten en gewoon doen! Wacht niet tot je hoofd positief is, maar blijf vooral bewegen en sporten!

Vind een expert

  • Peter Plessers

  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Erik Van Lierde

  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marc Schiltz

  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Johan Roeykens

  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Ann Gillis

  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Karel Pardaens

  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jempi Wilssens

  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Jana Stevens

    Podoloog
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Willy Coosemans

  • Yves Van Doninck

    Sportarts

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Sportpsychologie
Gelukkig sporten is gezond sporten.png

Gelukkig sporten is ook gezond sporten

Sporter Blog Sportpsychologie
Sportpsychologie
Prestatiedruk

Overmatige prestatiedruk: waar komt het vandaan en hoe pak je het aan?

Sporter Blog Sportpsychologie
Sportpsychologie
Blogpost Jef Brouwers omslagpost.png

Presteren start altijd vanuit je baas: het brein

Sporter Blog Gymnastiek Sportpsychologie
Sluiten