Omgaan met de filters van ons hoofd tijdens het sporten

Omgaan met de filters van ons hoofd tijdens het sporten

Cedric Arijs is klinisch psycholoog (Universiteit Gent) en sport- en bewegingspsycholoog (University of Thessaly (GR) & University of Leipzig (D). Hij werkt samen met sporters, coaches, sportouders en medische staf uit allerlei sporten uit binnen- en buitenland met het oog op prestatieverbetering, algemeen welzijn en persoonlijke ontwikkeling. Hij is ook vaste docent bij de Vlaamse Trainersschool. Als klinisch psycholoog gebruikt hij principes uit de prestatie- en gezondheidspsychologie om mensen veerkrachtig te maken in onze veeleisende maatschappij. Voor meer info zie www.cedricarijs.com.
Sporter Blog Sportpsychologie

"Die fout had ik toch niet mogen maken seg!", "Het zal wel aan mijn trage slakkentempo liggen!", "Die techniek heb ik nog helemaal niet onder de knie." Deze reacties hebben misschien wel al door je hoofd gespookt tijdens en/of na het sporten. Dat is niet abnormaal aangezien het automatische reacties zijn van je hersenen (= filters), maar hebben vaak een negatieve invloed op jou als sporter. Sportpsycholoog Cedric Arijs vertelt je over verschillende filters zodat je deze tijdens de volgende sportsessie kan herkennen, aangevuld met enkele methoden die je kunnen helpen om deze filters tegen te gaan. 

Ons brein verwerkt en orkestreert ongelooflijk veel informatie per seconde. En dat is niet enkel informatie van de buitenwereld via onze zintuigen (bijvoorbeeld: jij die nu deze lettertekens op het scherm registreert), maar ook tal van interne processen (bijvoorbeeld: het omzetten van de lettertekens in taal, begrijpen van deze zin, intussen blijven ademen, je laatste maaltijd verder verteren, enzovoort). En dit allemaal in fracties van een seconde. 

Soms maken onze hardwerkende hersenen het zich al eens te gemakkelijk. Ze gaan beperkte informatie projecteren op andere gebeurtenissen of snelle conclusies trekken om niet steeds hetzelfde denkproces te moeten doorlopen. In de psychologie noemen we dergelijke processen ook wel cognitieve filters (Engels: cognitive distortions). Deze automatische reacties zijn dan misschien wel praktisch voor onze hersenen, ze hebben helaas wel een negatieve impact op hoe we onze sportieve inspanningen en vaak ook onze eigenwaarde gaan interpreteren. Ik deel enkele van de meest voorkomende cognitieve filters en voorbeelden hoe ze bij sporters kunnen opduiken.

    • Alles-of-niets denken laat geen ruimte of een gulden middenweg toe. Als je bijvoorbeeld eens een training overslaat, zegt je hoofd al snel eens dat “je toch nooit iets kan volhouden”. Kernwoorden om dit type zwart-wit denken te herkennen zijn ‘nooit’, ‘altijd’, ‘niemand’, ‘iedereen’, ‘alles’, ‘niets’
    • Wist je dat ons hoofd gedachten van andere kan lezen? Neen, dat is natuurlijk niet waar, maar je zou het wel gaan denken als je je hoofd mag geloven. “Mijn paddelpartner wenst nu vast dat ze hier met iemand anders op het terrein stond…”.
    • Of wat dacht je van het talent van ons hoofd om de toekomst te voorspellen en dan vooral een negatieve uitkomst? Zo is de wedstrijd natuurlijk al verloren, want waarom zou je je nog maximaal inspannen als je hoofd toch al zegt dat het voor niets is?
    • Moetjes, mijn favoriete woord om cliënten op te wijzen als ze weer eens vlot over de tong rollen. “Ik moet harder trainen als ik resultaten wil zien”. Vergeet hier vooral ook het ‘mag niet’-broertje. “Die fout had ik toch echt niet mogen maken, seg!”. Weet je wat ons hoofd zou moeten doen? Soms iets minder druk op ons leggen. 
    • Wie gaat zich in de sport niet vergelijken met anderen? Het is een heel automatische reactie van het hoofd om een rangorde te maken (“Die gaat zoveel sneller dan ik”) of te duiden waarin we nog slechter zijn dan anderen (“Die techniek heb ik nog helemaal niet onder de knie”). Wanneer het te vaak gebeurt, verhindert het ons contact te maken met ons eigen ontwikkelingsproces.
    • Labelen plakt graag een stempel op ons gedrag. “Luierik, wat lig je hier nu in de zetel te doen?”. Of je noemt jezelf een mislukkeling nadat je de Mont Ventoux toch niet in één keer bent kunnen oprijden ondanks het trainen. Deze labels kunnen een uitvergrote impact hebben op ons zelfbeeld.
    • Personalisatie wil zeggen dat je de schuld snel op jou neemt. Bijvoorbeeld, wanneer je loopmaatje afzegt, denkt jouw hoofd misschien “Het zal wel aan mijn trage slakkentempo liggen”.
    • Maar ook als er positieve elementen zijn in je prestatie, kan je hoofd deze nog steeds buiten jezelf leggen. Je loopt een nieuwe PR op de 5km! En toch minimaliseert je hoofd je eigen inspanning met “Ja, het weer zat vandaag nu echt wel mee met dat windje in de rug”…
    • Een negatieve mentale filter schrapt het positieve en laat ons het glas als halfleeg zien. Je coach is lovend over je inspanningen en progressie en geeft één werkpunt mee op het einde van de training. Dat ene werkpunt is wat je meeneemt naar huis en waar je hoofd maar blijft over malen…
    • Overgeneralisatie gebeurt wanneer je hoofd één gebeurtenis plots uitvergroot en er een regel van maakt. Omdat de eerste tennisles tegenvalt, zegt je hoofd als snel “Tennis is echt niets voor mij”.
    • Emotioneel redeneren maakt dat je een emotie of  gevoel als een feit gaat zien. “Ik voel me zo een kluns op het veld, ik ben echt onhandig” of “Ik voel me precies een walvis in deze sportoutfit, ik ben echt te dik”.

Je wil uiteraard niet bewust irrationeel denken over jezelf, maar toch duiken deze automatische filters geregeld op in ons hoofd. Daarom is het in de eerste plaats belangrijk ze op te merken. Daarnaast kunnen we ook nog bewuste inspanningen leveren om deze denkprocessen te counteren.

    • Mindful sporten, waar mijn collega Eva Maenhout al over schreef, is een waardevolle techniek om aan te leren als remedie tegen ons negatieve denken. 
    • We kunnen tegengewicht bieden aan het automatische negatieve denken door via een dankbaarheidsoefening zelf actief op zoek te gaan naar het positieve en het te benoemen. Neem de gewoonte aan om na elke training of wedstrijd één positief element te benoemen! 
    • Vraag je af hoe je zou reageren naar je beste vriend(in) als je hen dingen zoals hierboven hoorde denken. Ik vermoed dat je heel wat zachter zou zijn. Probeer je eigen beste vriend(in) te zijn en oefen mildheid. Dit is echt niet hetzelfde als ‘te soft’ zijn voor jezelf. 

Ga hiermee aan de slag en train je brein om je positief te ondersteunen!

Maar vergeet ook niet dat we soms het denken en analyseren moeten loslaten en gewoon doen! Wacht niet tot je hoofd positief is, maar blijf vooral bewegen en sporten!

Vind een expert

  • Willy Coosemans

  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Julie Zels

  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Ann Gillis

  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Johan Roeykens

  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Plessers

  • Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Guy Peeters

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Luc De Pelecijn

  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Sander Bomans

  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Simon Horckmans

  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Erik Van Lierde

  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • BVBA Samcon

  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Marc Schiltz

  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Bart Depreitere

  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Justine Stevens

  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Frederic Brillouet

  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Luk Buyse

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Roben dedecker

  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts

Gerelateerde items

Sportpsychologie
29.png

Gedeeld leiderschap in de sport: Waarom en hoe het kan werken

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Resilience.jpg

Resilience ontwikkelen binnen de dagelijkse sportcontext

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Het brein van de jonge (team-) sporter

Het brein van de jonge (team-) sporter

Sporter Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Beweging als medicijn

Beweging als medicijn – de juiste strategie of net een valkuil voor blijvende gedragsverandering?

Sporter Blog Sportpsychologie
Sluiten