Omgaan met de filters van ons hoofd tijdens het sporten

Omgaan met de filters van ons hoofd tijdens het sporten

Cedric Arijs is klinisch psycholoog (Universiteit Gent) en sport- en bewegingspsycholoog (University of Thessaly (GR) & University of Leipzig (D). Hij werkt samen met sporters, coaches, sportouders en medische staf uit allerlei sporten uit binnen- en buitenland met het oog op prestatieverbetering, algemeen welzijn en persoonlijke ontwikkeling. Hij is ook vaste docent bij de Vlaamse Trainersschool. Als klinisch psycholoog gebruikt hij principes uit de prestatie- en gezondheidspsychologie om mensen veerkrachtig te maken in onze veeleisende maatschappij. Voor meer info zie www.cedricarijs.com.
Sporter Blog Sportpsychologie

"Die fout had ik toch niet mogen maken seg!", "Het zal wel aan mijn trage slakkentempo liggen!", "Die techniek heb ik nog helemaal niet onder de knie." Deze reacties hebben misschien wel al door je hoofd gespookt tijdens en/of na het sporten. Dat is niet abnormaal aangezien het automatische reacties zijn van je hersenen (= filters), maar hebben vaak een negatieve invloed op jou als sporter. Sportpsycholoog Cedric Arijs vertelt je over verschillende filters zodat je deze tijdens de volgende sportsessie kan herkennen, aangevuld met enkele methoden die je kunnen helpen om deze filters tegen te gaan. 

Ons brein verwerkt en orkestreert ongelooflijk veel informatie per seconde. En dat is niet enkel informatie van de buitenwereld via onze zintuigen (bijvoorbeeld: jij die nu deze lettertekens op het scherm registreert), maar ook tal van interne processen (bijvoorbeeld: het omzetten van de lettertekens in taal, begrijpen van deze zin, intussen blijven ademen, je laatste maaltijd verder verteren, enzovoort). En dit allemaal in fracties van een seconde. 

Soms maken onze hardwerkende hersenen het zich al eens te gemakkelijk. Ze gaan beperkte informatie projecteren op andere gebeurtenissen of snelle conclusies trekken om niet steeds hetzelfde denkproces te moeten doorlopen. In de psychologie noemen we dergelijke processen ook wel cognitieve filters (Engels: cognitive distortions). Deze automatische reacties zijn dan misschien wel praktisch voor onze hersenen, ze hebben helaas wel een negatieve impact op hoe we onze sportieve inspanningen en vaak ook onze eigenwaarde gaan interpreteren. Ik deel enkele van de meest voorkomende cognitieve filters en voorbeelden hoe ze bij sporters kunnen opduiken.

    • Alles-of-niets denken laat geen ruimte of een gulden middenweg toe. Als je bijvoorbeeld eens een training overslaat, zegt je hoofd al snel eens dat “je toch nooit iets kan volhouden”. Kernwoorden om dit type zwart-wit denken te herkennen zijn ‘nooit’, ‘altijd’, ‘niemand’, ‘iedereen’, ‘alles’, ‘niets’
    • Wist je dat ons hoofd gedachten van andere kan lezen? Neen, dat is natuurlijk niet waar, maar je zou het wel gaan denken als je je hoofd mag geloven. “Mijn paddelpartner wenst nu vast dat ze hier met iemand anders op het terrein stond…”.
    • Of wat dacht je van het talent van ons hoofd om de toekomst te voorspellen en dan vooral een negatieve uitkomst? Zo is de wedstrijd natuurlijk al verloren, want waarom zou je je nog maximaal inspannen als je hoofd toch al zegt dat het voor niets is?
    • Moetjes, mijn favoriete woord om cliënten op te wijzen als ze weer eens vlot over de tong rollen. “Ik moet harder trainen als ik resultaten wil zien”. Vergeet hier vooral ook het ‘mag niet’-broertje. “Die fout had ik toch echt niet mogen maken, seg!”. Weet je wat ons hoofd zou moeten doen? Soms iets minder druk op ons leggen. 
    • Wie gaat zich in de sport niet vergelijken met anderen? Het is een heel automatische reactie van het hoofd om een rangorde te maken (“Die gaat zoveel sneller dan ik”) of te duiden waarin we nog slechter zijn dan anderen (“Die techniek heb ik nog helemaal niet onder de knie”). Wanneer het te vaak gebeurt, verhindert het ons contact te maken met ons eigen ontwikkelingsproces.
    • Labelen plakt graag een stempel op ons gedrag. “Luierik, wat lig je hier nu in de zetel te doen?”. Of je noemt jezelf een mislukkeling nadat je de Mont Ventoux toch niet in één keer bent kunnen oprijden ondanks het trainen. Deze labels kunnen een uitvergrote impact hebben op ons zelfbeeld.
    • Personalisatie wil zeggen dat je de schuld snel op jou neemt. Bijvoorbeeld, wanneer je loopmaatje afzegt, denkt jouw hoofd misschien “Het zal wel aan mijn trage slakkentempo liggen”.
    • Maar ook als er positieve elementen zijn in je prestatie, kan je hoofd deze nog steeds buiten jezelf leggen. Je loopt een nieuwe PR op de 5km! En toch minimaliseert je hoofd je eigen inspanning met “Ja, het weer zat vandaag nu echt wel mee met dat windje in de rug”…
    • Een negatieve mentale filter schrapt het positieve en laat ons het glas als halfleeg zien. Je coach is lovend over je inspanningen en progressie en geeft één werkpunt mee op het einde van de training. Dat ene werkpunt is wat je meeneemt naar huis en waar je hoofd maar blijft over malen…
    • Overgeneralisatie gebeurt wanneer je hoofd één gebeurtenis plots uitvergroot en er een regel van maakt. Omdat de eerste tennisles tegenvalt, zegt je hoofd als snel “Tennis is echt niets voor mij”.
    • Emotioneel redeneren maakt dat je een emotie of  gevoel als een feit gaat zien. “Ik voel me zo een kluns op het veld, ik ben echt onhandig” of “Ik voel me precies een walvis in deze sportoutfit, ik ben echt te dik”.

Je wil uiteraard niet bewust irrationeel denken over jezelf, maar toch duiken deze automatische filters geregeld op in ons hoofd. Daarom is het in de eerste plaats belangrijk ze op te merken. Daarnaast kunnen we ook nog bewuste inspanningen leveren om deze denkprocessen te counteren.

    • Mindful sporten, waar mijn collega Eva Maenhout al over schreef, is een waardevolle techniek om aan te leren als remedie tegen ons negatieve denken. 
    • We kunnen tegengewicht bieden aan het automatische negatieve denken door via een dankbaarheidsoefening zelf actief op zoek te gaan naar het positieve en het te benoemen. Neem de gewoonte aan om na elke training of wedstrijd één positief element te benoemen! 
    • Vraag je af hoe je zou reageren naar je beste vriend(in) als je hen dingen zoals hierboven hoorde denken. Ik vermoed dat je heel wat zachter zou zijn. Probeer je eigen beste vriend(in) te zijn en oefen mildheid. Dit is echt niet hetzelfde als ‘te soft’ zijn voor jezelf. 

Ga hiermee aan de slag en train je brein om je positief te ondersteunen!

Maar vergeet ook niet dat we soms het denken en analyseren moeten loslaten en gewoon doen! Wacht niet tot je hoofd positief is, maar blijf vooral bewegen en sporten!

Vind een expert

  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Willy Coosemans

  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Erik Van Lierde

  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Windy Lycke

  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Ann Gillis

  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Luc Roland

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • BVBA Samcon

  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Bruno D'Hulster

  • Koen Nys

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Justine Stevens

  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager blessurepreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Julie Zels

  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Jitse Maes

    Huisarts, Sportarts
  • Marc Schiltz

  • An Konings

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts

Gerelateerde items

Sportpsychologie
29.png

Gedeeld leiderschap in de sport: Waarom en hoe het kan werken

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Resilience.jpg

Resilience ontwikkelen binnen de dagelijkse sportcontext

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Het brein van de jonge (team-) sporter

Het brein van de jonge (team-) sporter

Sporter Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Beweging als medicijn

Beweging als medicijn – de juiste strategie of net een valkuil voor blijvende gedragsverandering?

Sporter Blog Sportpsychologie
Sluiten