Advies rond koppen in het voetbal

Advies rond koppen in het voetbal

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Artikel Nieuws Voetbal Training Gezond Sporten Beleid Blessurepreventie Training Sportgeneeskunde Gezond Sporten

Als een voetbal het hoofd raakt — bij volwassen voetballers gebeurt dat gemiddeld zes tot twaalf keer per wedstrijd, met een balsnelheid van zo’n 80 kilometer per uur — dan worden de uitlopers van de hersencellen samengedrukt en weer uitgerekt. Hoe erg moeten we dat vinden en wat valt eraan te doen? De vereniging van Sport- en Keuringsartsen (SKA) en Gezond Sporten Vlaanderen komen met vijf concrete voorstellen, uit voorzorg.


Wat is de aanleiding voor de huidige beroering?

In oktober vorig jaar publiceerde het Amerikaanse vakblad New England Journal of Medicine (NEJM), een van de beste medische tijdschriften ter wereld, een grote studie van de Schotse University of Glasgow over de gezondheid van voormalige voetbalprofs. In dat onderzoek werden de doodsoorzaken van bijna 8.000 gewezen profvoetballers vergeleken met die van ruim 23.000 overleden individuen uit de brede bevolking. De vergelijking toonde aan dat gewezen profs ongeveer 3,5 keer vaker dan de controlegroep waren overleden aan een zogenaamde ‘neurodegeneratieve aandoening’ – aftakeling van de hersencellen zoals bij parkinson en alzheimer.

De Schotse studie is de grootste in zijn soort tot nu toe. Ze toonde overigens ook aan dat voetballers minder vaak aan hart- en vaatziekten en sommige soorten kanker sterven, wat de stelling bevestigt dat een sportief leven in het algemeen duidelijke gezondheidsvoordelen biedt.

 

Ander onderzoek

Er zijn de laatste jaren wel meer studies verschenen over een mogelijk verband tussen contactsporten als voetbal en neurologische afwijkingen. In 2017 ontdekten artsen van de voetbalspelersvakbond FIFPro een link tussen hersenschuddingen en depressie. Duits onderzoek toonde een jaar later aan dat de hersenen van ex-profvoetballers minder grijze stof bevatten dan die van leeftijdsgenoten die geen contactsport hadden beoefend. Nog andere onderzoeken vonden kleine veranderingen in de hersenen na een reeks kopballen, maar die waren van voorbijgaande aard. Lijkschouwingen hebben intussen ook een specifieke vorm van dementie, chronische traumatische encefalopathie (CTE), aan het licht gebracht die opvallend vaak voorkomt bij gewezen contactsporters. Hoewel ondanks al die gegevens nog niet is bewezen dat koppen schadelijk is, zijn er minstens redenen om ongerust te zijn, met name bij kinderen.

 

De hersenen worden steeds belangrijker in de sportgeneeskunde

In de sportgeneeskunde en de sportwereld in het algemeen zien we de laatste jaren een tendens om meer rekening te houden met de kwetsbaarheid van de hersenen in de sport. In 2018 werd in Nederland zelfs een hersenschuddingskliniek voor voetballers geopend.

Vroeger was het woord ‘sportblessure’ synoniem voor een spier-, pees- of gewrichtsletsel. De sportgeneeskunde focuste vooral op wat er onder de nek gebeurde. Vandaag denken we ook aan het hoofd, en al helemaal als gaat het om jonge sporters, wier brein nog in volle ontwikkeling en daardoor extra gevoelig is. Zo worden hersenschuddingen in het voetbal en de jeugdsport in het algemeen nu al wat ernstiger genomen dan tien jaar geleden.

 

Nog veel vragen

Extra onderzoek blijft noodzakelijk, want er blijven nog veel vragen. Is de boosdoener vooral de opeenstapeling van de talloze, lichtere hersenschokken die een brein tijdens het koppen ondergaat gedurende een voetbalcarrière, of moeten we eerder kijken naar de hoofd-hoofd- of hoofd-elleboogbotsingen die zich kunnen voordoen tijdens kopduels, en die zeldzamer maar veel impactvoller zijn dan het gewone koppen tegen een bal? Of is het de combinatie van talrijke lichte en enkele hardere botsingen die dementie kan veroorzaken? En hoe zwaar wegen kleine of grote hersentrauma’s die tijdens de jeugd werden opgelopen?

           

Maatregelen

De studie in de NEJM heeft alvast gevolgen. Zo hebben de Engelse, Schotse en Ierse voetbalbonden nu beslist het koppen te verbieden tijdens trainingen van voetballertjes tot 12 jaar. Bij ons werd enkele jaren geleden ook al een maatregel genomen: het ingooien is afgeschaft voor jonge spelers tot 9 jaar. Het is immers vooral na een inworp dat er in het jeugdvoetbal wordt gekopt.

De vraag is of de voorzorgsmaatregelen in binnen- en buitenland effectief zijn. Voor sommigen gaan ze te ver. Zij vinden dat koppen bij het voetbal hoort en dat daar nu eenmaal risico’s aan verbonden zijn. Anderen oordelen dan weer dat de huidige maatregelen niet ver genoeg gaan en wijzen erop dat je met de hersenen nooit voorzichtig genoeg kunt zijn. De vereniging voor Sport- en Keuringsartsen (SKA) en haar koepelorganisatie ‘Gezond Sporten Vlaanderen’ zitten in het tweede kamp.

  • MAATREGEL 1: Verbied koppen onder 14 jaar

SKA en Gezond Sporten Vlaanderen pleiten ervoor het koppen tijdens wedstrijden te verbieden voor alle jeugdvoetballers tot 14 jaar. Wij hebben dus een ander advies dan wat aan de andere kant van het Kanaal is beslist.

De leeftijdsgrens van 14 jaar is niet uit de lucht gegrepen. Een belangrijk aspect bij het koppen is namelijk de ontwikkeling van de schouder- en nekspieren die ervoor zorgen dat het hoofd en de hersenen tijdens het koppen niet heen en weer slingeren maar stabiel blijven. Een kinderhoofd is groter en zwaarder in verhouding tot het hele lichaam dan het hoofd van een volwassene. Met het opgroeien verbetert die verhouding. Vanaf de puberteit zien we, met name bij jongens, een snelle uitbreiding en versteviging van de spiervezels.

  • MAATREGEL 2: Oefen de sprongtechniek

Ook belangrijk is de sprongtechniek. Hoe beter jongeren die techniek beheersen, hoe lager het risico dat ze tijdens kopduels met de hoofden tegen elkaar botsen. Voetballers moeten wat ons betreft hun kop- en springtechniek vanaf de jongste leeftijdscategorieën oefenen, niet tijdens wedstrijden maar op training, onder gecontroleerde omstandigheden en met lichtere of zachtere ballen, zodat ze rond hun 14de klaar en sterk genoeg zijn om ook tijdens wedstrijden met normale ballen te kunnen koppen zonder averij op te lopen.

  • MAATREGEL 3: Geen kleinere maar lichtere ballen

Over ballen gesproken; ook daar is nog marge voor verbetering. Het is uiteraard goed dat kinderen met een lichtere bal voetballen, maar het is niet logisch dat die bal vaak ook kleiner is. Hoe kleiner de bal, hoe kleiner het oppervlak waarover de impact van contact met het hoofd wordt verspreid. Kinderen zouden dus met een even grote maar lichtere bal moeten voetballen. Dat geldt ook als ze niet meer zouden koppen, want een bal kan ook per ongeluk in het gezicht of tegen een hoofd belanden.

  • MAATREGEL 4: Beteugel de blinde roekeloosheid van kopbalduels

Nog een andere stap die de nationale en internationale voetbalinstanties kunnen zetten, is hun scheidsrechters aanmanen veel strenger op te treden tegen kopbalduels waarbij voetbalhoofden tegen elkaar, een elleboog of een schouder knallen. De blinde roekeloosheid waarmee dat vaak gepaard gaat, moet systematisch worden benoemd en bestraft, net zoals dat bij al te driest uitgevoerde tackles gebeurt (of zou moeten gebeuren). We gruwen allemaal van de aanblik van een open scheenbeenbreuk, maar verborgen hersenschade lijkt ons minder te deren.

Ook trainers en commentatoren moeten al te heftige kopbalduels categorisch afkeuren. Tot nu toe worden ernstige hoofdblessures als gevolg van agressieve kopbalduels nog vaak weggezet als ‘collateral damage’: spijtige maar onopzettelijke incidenten die ‘nu eenmaal bij het voetbal horen’.

Het springtraject in de richting van een vallende bal moet zo verticaal mogelijk zijn en de ellebogen moeten daarbij maximaal onder de schouders worden gehouden. Nu wordt het heel normaal gevonden dat voetballers zichzelf diagonaal en met zwaaiende inzet van al hun ledematen richting bal katapulteren. Dat verhoogt uiteraard het risico op gevaarlijke botsingen en letsels, niet alleen van het hoofd maar ook van de rug en de nieren. Vaak trachten spelers tijdens het opveren met een hand of elleboog op de schouders van hun opponent te leunen. Ook op die manier treffen ze vaak, gewild of ongewild, het hoofd. Het is duidelijk dat voetballers zich dringend moeten leren intomen op dat gebied. De scheidsrechters horen daar streng op toe te zien.

  • MAATREGEL 5: Mogelijke hersenschudding? Niet meer spelen!

De redenering dat hersenletsels een risico als een ander zijn in het voetbal, loopt mank. De hersenen zijn veruit ons belangrijkste orgaan en vormen de zetel van leven en dood. Gewrichten, botten en zelfs het hart kunnen na een malheur nog vaak gered of hersteld worden, maar als ons brein averij oploopt, dan heeft dat in veel gevallen levenslang gevolgen, ook lang na de sportcarrière dus. De Schotse studie en de maatregelen van de Britse voetbalbonden herinneren ons daaraan.

Gelukkig is er intussen al iets meer aandacht voor hersenschuddingen. Zo beseffen steeds meer trainers en verzorgers dat het levensgevaarlijk is om een speler met een mogelijke hersenschudding opnieuw het veld op te sturen. Toch zien we het nog te vaak gebeuren dat voetballers na een zware hoofdbotsing toch weer het veld op mogen. Kinderen zijn extra gevoelig voor hersenschuddingen.

 

Hersenschudding in de sport 

Bij een hersenschudding worden je hersenen letterlijk geschud. Het brein ‘drijft’ in hersenvocht en door de wet van de traagheid botsen ze eerst tegen de binnenwand van de schedel aan de kant van de klap. Meteen daarna smakken ze tegen de overkant. De eerste smak is de ‘coup’ en de tweede de ‘contrecoup’. Dat verklaart waarom sporters na een slag of botsing soms (ook) pijn hebben aan de andere kant dan die van de impact.

Als een bewegend voorwerp in contact komt met een min of meer stabiel hoofd — een voetbal of hockeybal die tegen het hoofd van een speler vliegt bijvoorbeeld — dan zien we vooral coupletsels. Als het hoofd zelf tegen een stilstaand object ‘vliegt’ — een voetballer die tegen de reclameborden glijdt of een wielrenner die op het asfalt belandt — dan komen vaker contrecoupletsels voor. Dikwijls is het een combinatie van beide.

 

Hoe herken je een hersenschudding?

Is een sporter na een val of botsing misselijk, suf, duizelig, verward of overgevoelig voor licht, dan heeft hij of zij misschien een hersenschudding. Stop dan meteen. Loopt de sporter tijdens dezelfde sportsessie een tweede hersenschudding zou op, dan kan dat levensgevaarlijk zijn! Als een sporter na een hard contact het bewustzijn verliest, hoe kortstondig ook, dan moet er altijd een controle door een arts plaatsvinden. De eerste 24 uur moet de patiënt goed in de gaten houden en ’s nachts om de 3 uur wakker worden gemaakt, om te checken of alles in orde is. Soms duiken de symptomen namelijk pas uren later op. Mogelijk is er dan sprake van een langzame hersenbloeding.

Vind een expert

  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • BVBA Samcon

  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Justine Stevens

  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Kevin Robson

    Trainer
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Willy Coosemans

  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Marc Schiltz

  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • jana stevens

    Podoloog
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Julie Zels

  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Peter Plessers

  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Roben dedecker

  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut

Gerelateerde items

Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Sluiten