Overmatig bewegen & beweegverslaving

Overmatig bewegen & beweegverslaving

Cedric Arijs is klinisch psycholoog (Universiteit Gent) en sport- en bewegingspsycholoog (University of Thessaly (GR) & University of Leipzig (D). Hij werkt samen met sporters, coaches, sportouders en medische staf uit allerlei sporten uit binnen- en buitenland met het oog op prestatieverbetering, algemeen welzijn en persoonlijke ontwikkeling. Hij is ook vaste docent bij de Vlaamse Trainersschool. Als klinisch psycholoog gebruikt hij principes uit de prestatie- en gezondheidspsychologie om mensen veerkrachtig te maken in onze veeleisende maatschappij. Voor meer info zie www.cedricarijs.com.
Sporter Blog Sportpsychologie

Sport en beweging is een geweldig middel om zorg te dragen voor je fysieke en mentale gezondheid. Vele mensen zouden er baat bij hebben om meer te bewegen. Maar voor sommigen kan de relatie met beweging echter problematisch worden. In deze blog wil sportpsycholoog Cedric Arijs dan ook focussen op de zeldzamere – en daarom helaas vaak over het hoofd geziene – groep individuen die ongezond veel beweegt.

Wat is te veel bewegen en wanneer spreken we van beweegverslaving?

We spreken van te veel bewegen als mensen te lang of te intens bewegen zonder rekening te houden met hun persoonlijke mentale en/of fysieke limieten. 

Een beweegverslaving wordt door de meeste handboeken (nog) niet als een specifieke vorm van verslaving of aandoening gezien. Deze problematiek is moeilijk te herkennen door het feit dat beweging op zich heel gezond is en mensen die overmatig veel sporten vaak veel complimenten krijgen vanuit de omgeving. Ze zien er fit en strak uit en worden geprezen voor hun doorzettingsvermogen. Wanneer ben je dan te fanatiek of obsessief aan het sporten? We kunnen enkele criteria of waarschuwingssignalen herkennen:

    • Zorgen maken of onrustig worden als je niet kan bewegen (~ ontwenningsverschijnselen)
    • De beweegroutine heeft een negatieve invloed op relatie(s) en job
    • Geen pauzes nemen bij vermoeidheid, blessure of algemeen niet lekker voelen
    • Elke dag één of meerdere keren intensief sporten
    • Excuses maken om te kunnen bewegen, vb. sociale activiteiten overslaan
    • Geen plezier meer halen uit beweging, maar zich toch verplicht voelen om het te doen
    • Het gevoel hebben dat fysieke activiteit het belangrijkste in je leven is en dat het voor een groot deel je identiteit bepaalt.

Hoe ontstaat een beweegverslaving?

Mensen die frequent sporten zullen kunnen getuigen dat het lichaam stofjes aanmaakt waarvan we een gelukzalig gevoel krijgen. Voor sommigen zal dit effect verslavend werken en zal men het steeds vaker opzoeken en meer willen trainen om het effect krachtiger te kunnen ervaren.

Naast fysiologische mechanismen spelen ook mentale aspecten een rol bij beweegverslaving. Zo kan beweging overmatig opgezocht worden als copingsmechanisme om zich niet langer angstig, onzeker of neerslachtig te voelen. Fysieke activiteit geeft de persoon een sterker gevoel van controle over het leven. Ten slotte kan ook een vervormd zelf- of lichaamsbeeld het beweeggedrag gaan beïnvloeden. 

Omdat men obsessief bezig is met ‘gezond’ leven en het trainen van het lichaam, gaat te veel bewegen soms ook hand in hand met eetproblemen. Zo gaan personen met een eetstoornis soms excessief sporten om extra calorieën te verbranden. Sommige studies benoemen dit dan als ‘secundaire beweegverslaving’. Toch mag men niet zomaar uitgaan van een link met eetstoornissen, aangezien de obsessie rond bewegen niet per se gerelateerd hoeft te zijn aan het eetgedrag en ook op zichzelf kan bestaan (‘primaire beweegverslaving’).  

Voorbeelden uit de praktijk

Volgende beschrijvingen zijn fictieve voorbeelden, gebaseerd op echte personen uit de praktijk.

    • Jens (28j) had in zijn jeugd veel gevoetbald en sinds hij begon te werken was lange afstand lopen makkelijker in te plannen in zijn dagschema. Hij bleek er ook aanleg voor te hebben en na enkele succesvolle 10km en halve marathonwedstrijden, zette hij zijn zinnen op een eerste marathon. Voor de buitenwereld deed hij het top en hij kreeg dan ook veel aanmoediging op zijn trainingen via Strava. Vanuit familiale kring kreeg hij echter andere signalen. Zijn vriendin merkte op dat hij steeds vaker sociale activiteiten liet vallen en dat hij zeer gefrustreerd rondliep wanneer hij een training moest overslaan of hij geen goede cijfers haalde tijdens een training. Zijn vader, die vroeger zelf succesvol marathons liep, waarschuwde dat hij te snel te hard wou evolueren. Het is dankzij hun opmerkingen dat Jens langzaam begon te beseffen dat het lopen hem beheerste in plaats van omgekeerd.
    • Marouan begon op zijn 17e aan krachttraining te doen met enkele vrienden. Hij was een tengere jongen, maar hij merkte dat naarmate zijn fysieke verschijning evolueerde hij meer aandacht en respect van anderen kreeg. Hij verdiepte zich in bodybuilding en leerde wat hij kon over gezond eten om zijn spiergroei te ondersteunen. Hij startte een YouTube kanaal om andere jongeren te stimuleren te sporten en zorg te dragen voor hun lichaam. De online commentaren over hoe hij er toch nog niet zo goed uitzag als YouTuber X of Y, maakte dat hij nog harder ging trainen. Op een dag, na de zoveelste intense training, brak hij in tranen uit voor de spiegel. Hij besefte dat hij al lang de fysieke vorm had waar hij ooit van droomde, maar dat zijn hoofd hem bleef vertellen dat hij toch niet goed genoeg was. 
    • Tijdens de corona lockdowns was sporten één van de weinige dingen die nog buitenshuis mochten gebeuren. Voldoende bewegen werd zelfs aangeraden. Om de muren niet op te lopen trok Sarah (42j) er dagelijks op uit om te lopen. Ze merkte dat het hielp tegen overmatig piekeren. Naarmate de lockdown langer duurde ging ze tweemaal per dag een duurloop doen, gecombineerd met yoga en krachttraining thuis. Pas toen de restricties wegvielen en er terug meer sociaal contact mogelijk was, besefte ze dat ze helemaal niet meer kon stoppen met bewegen.

Al deze mensen sporten en trainen veel, waardoor je je kan afvragen wat het verschil is met topsport? Bij ongezond veel bewegen of een sportverslaving traint men het lichaam echt kapot omwille van de mentale druk die men op zichzelf legt. Terwijl topsporters toegewijd zijn en zeker ook externe of interne druk kunnen ervaren, zal het merendeel van de topsporters meer psychologische flexibiliteit ervaren en het belang van rust erkennen om topprestaties neer te zetten. Vaak zal een topsporter ook onder een waakzaam oog van omkadering vallen, terwijl een afhankelijkheid van beweging zich zeer geïsoleerd en afgeschermd kan ontwikkelen. Dit is uiteraard een extra risicofactor. 

Herstel en behandeling

Het is belangrijk terug een balans te vinden en beweging opnieuw te zien als een waardevol en gezond gedrag, zonder dat het aanvoelt als een identiteitsbepalende must.

Connecteer met anderen die het goed met je voor hebben omwille van wie je bent, niet omwille van je prestaties of lichamelijke verschijning. Neem rustdagen en leer opnieuw te bewegen met mate voor het plezier van de activiteit op zich, niet voor de cijfers of complimenten van anderen. Een psycholoog of psychotherapeut met ervaring in verslavingsproblematieken, eetstoornissen en/of sport- & bewegingspsychologie kan je verder helpen om deze gezonde relatie met beweging terug te vinden.

Vind een expert

  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Erik Van Lierde

  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager blessurepreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Johan Roeykens

  • Ann Gillis

  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Carl De Crée

  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lize Vaes

    Lize Vaes

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Ruth Vanderheyden

    Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • jana stevens

    Podoloog
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Plessers

  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Schiltz

  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jitse Maes

    Jitse Maes

    Huisarts, Sportarts
  • Trees Dooms

  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts

Gerelateerde items

Sportpsychologie
29.png

Gedeeld leiderschap in de sport: Waarom en hoe het kan werken

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Resilience.jpg

Resilience ontwikkelen binnen de dagelijkse sportcontext

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Het brein van de jonge (team-) sporter

Het brein van de jonge (team-) sporter

Sporter Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Cognitieve distorties

Omgaan met de filters van ons hoofd tijdens het sporten

Sporter Blog Sportpsychologie
Sluiten