Overmatig bewegen & beweegverslaving

Overmatig bewegen & beweegverslaving

Cedric Arijs is klinisch psycholoog (Universiteit Gent) en sport- en bewegingspsycholoog (University of Thessaly (GR) & University of Leipzig (D). Hij werkt samen met sporters, coaches, sportouders en medische staf uit allerlei sporten uit binnen- en buitenland met het oog op prestatieverbetering, algemeen welzijn en persoonlijke ontwikkeling. Hij is ook vaste docent bij de Vlaamse Trainersschool. Als klinisch psycholoog gebruikt hij principes uit de prestatie- en gezondheidspsychologie om mensen veerkrachtig te maken in onze veeleisende maatschappij. Voor meer info zie www.cedricarijs.com.
Sporter Blog Sportpsychologie

Sport en beweging is een geweldig middel om zorg te dragen voor je fysieke en mentale gezondheid. Vele mensen zouden er baat bij hebben om meer te bewegen. Maar voor sommigen kan de relatie met beweging echter problematisch worden. In deze blog wil sportpsycholoog Cedric Arijs dan ook focussen op de zeldzamere – en daarom helaas vaak over het hoofd geziene – groep individuen die ongezond veel beweegt.

Wat is te veel bewegen en wanneer spreken we van beweegverslaving?

We spreken van te veel bewegen als mensen te lang of te intens bewegen zonder rekening te houden met hun persoonlijke mentale en/of fysieke limieten. 

Een beweegverslaving wordt door de meeste handboeken (nog) niet als een specifieke vorm van verslaving of aandoening gezien. Deze problematiek is moeilijk te herkennen door het feit dat beweging op zich heel gezond is en mensen die overmatig veel sporten vaak veel complimenten krijgen vanuit de omgeving. Ze zien er fit en strak uit en worden geprezen voor hun doorzettingsvermogen. Wanneer ben je dan te fanatiek of obsessief aan het sporten? We kunnen enkele criteria of waarschuwingssignalen herkennen:

    • Zorgen maken of onrustig worden als je niet kan bewegen (~ ontwenningsverschijnselen)
    • De beweegroutine heeft een negatieve invloed op relatie(s) en job
    • Geen pauzes nemen bij vermoeidheid, blessure of algemeen niet lekker voelen
    • Elke dag één of meerdere keren intensief sporten
    • Excuses maken om te kunnen bewegen, vb. sociale activiteiten overslaan
    • Geen plezier meer halen uit beweging, maar zich toch verplicht voelen om het te doen
    • Het gevoel hebben dat fysieke activiteit het belangrijkste in je leven is en dat het voor een groot deel je identiteit bepaalt.

Hoe ontstaat een beweegverslaving?

Mensen die frequent sporten zullen kunnen getuigen dat het lichaam stofjes aanmaakt waarvan we een gelukzalig gevoel krijgen. Voor sommigen zal dit effect verslavend werken en zal men het steeds vaker opzoeken en meer willen trainen om het effect krachtiger te kunnen ervaren.

Naast fysiologische mechanismen spelen ook mentale aspecten een rol bij beweegverslaving. Zo kan beweging overmatig opgezocht worden als copingsmechanisme om zich niet langer angstig, onzeker of neerslachtig te voelen. Fysieke activiteit geeft de persoon een sterker gevoel van controle over het leven. Ten slotte kan ook een vervormd zelf- of lichaamsbeeld het beweeggedrag gaan beïnvloeden. 

Omdat men obsessief bezig is met ‘gezond’ leven en het trainen van het lichaam, gaat te veel bewegen soms ook hand in hand met eetproblemen. Zo gaan personen met een eetstoornis soms excessief sporten om extra calorieën te verbranden. Sommige studies benoemen dit dan als ‘secundaire beweegverslaving’. Toch mag men niet zomaar uitgaan van een link met eetstoornissen, aangezien de obsessie rond bewegen niet per se gerelateerd hoeft te zijn aan het eetgedrag en ook op zichzelf kan bestaan (‘primaire beweegverslaving’).  

Voorbeelden uit de praktijk

Volgende beschrijvingen zijn fictieve voorbeelden, gebaseerd op echte personen uit de praktijk.

    • Jens (28j) had in zijn jeugd veel gevoetbald en sinds hij begon te werken was lange afstand lopen makkelijker in te plannen in zijn dagschema. Hij bleek er ook aanleg voor te hebben en na enkele succesvolle 10km en halve marathonwedstrijden, zette hij zijn zinnen op een eerste marathon. Voor de buitenwereld deed hij het top en hij kreeg dan ook veel aanmoediging op zijn trainingen via Strava. Vanuit familiale kring kreeg hij echter andere signalen. Zijn vriendin merkte op dat hij steeds vaker sociale activiteiten liet vallen en dat hij zeer gefrustreerd rondliep wanneer hij een training moest overslaan of hij geen goede cijfers haalde tijdens een training. Zijn vader, die vroeger zelf succesvol marathons liep, waarschuwde dat hij te snel te hard wou evolueren. Het is dankzij hun opmerkingen dat Jens langzaam begon te beseffen dat het lopen hem beheerste in plaats van omgekeerd.
    • Marouan begon op zijn 17e aan krachttraining te doen met enkele vrienden. Hij was een tengere jongen, maar hij merkte dat naarmate zijn fysieke verschijning evolueerde hij meer aandacht en respect van anderen kreeg. Hij verdiepte zich in bodybuilding en leerde wat hij kon over gezond eten om zijn spiergroei te ondersteunen. Hij startte een YouTube kanaal om andere jongeren te stimuleren te sporten en zorg te dragen voor hun lichaam. De online commentaren over hoe hij er toch nog niet zo goed uitzag als YouTuber X of Y, maakte dat hij nog harder ging trainen. Op een dag, na de zoveelste intense training, brak hij in tranen uit voor de spiegel. Hij besefte dat hij al lang de fysieke vorm had waar hij ooit van droomde, maar dat zijn hoofd hem bleef vertellen dat hij toch niet goed genoeg was. 
    • Tijdens de corona lockdowns was sporten één van de weinige dingen die nog buitenshuis mochten gebeuren. Voldoende bewegen werd zelfs aangeraden. Om de muren niet op te lopen trok Sarah (42j) er dagelijks op uit om te lopen. Ze merkte dat het hielp tegen overmatig piekeren. Naarmate de lockdown langer duurde ging ze tweemaal per dag een duurloop doen, gecombineerd met yoga en krachttraining thuis. Pas toen de restricties wegvielen en er terug meer sociaal contact mogelijk was, besefte ze dat ze helemaal niet meer kon stoppen met bewegen.

Al deze mensen sporten en trainen veel, waardoor je je kan afvragen wat het verschil is met topsport? Bij ongezond veel bewegen of een sportverslaving traint men het lichaam echt kapot omwille van de mentale druk die men op zichzelf legt. Terwijl topsporters toegewijd zijn en zeker ook externe of interne druk kunnen ervaren, zal het merendeel van de topsporters meer psychologische flexibiliteit ervaren en het belang van rust erkennen om topprestaties neer te zetten. Vaak zal een topsporter ook onder een waakzaam oog van omkadering vallen, terwijl een afhankelijkheid van beweging zich zeer geïsoleerd en afgeschermd kan ontwikkelen. Dit is uiteraard een extra risicofactor. 

Herstel en behandeling

Het is belangrijk terug een balans te vinden en beweging opnieuw te zien als een waardevol en gezond gedrag, zonder dat het aanvoelt als een identiteitsbepalende must.

Connecteer met anderen die het goed met je voor hebben omwille van wie je bent, niet omwille van je prestaties of lichamelijke verschijning. Neem rustdagen en leer opnieuw te bewegen met mate voor het plezier van de activiteit op zich, niet voor de cijfers of complimenten van anderen. Een psycholoog of psychotherapeut met ervaring in verslavingsproblematieken, eetstoornissen en/of sport- & bewegingspsychologie kan je verder helpen om deze gezonde relatie met beweging terug te vinden.

Vind een expert

  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Jana Stevens

    Podoloog
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Trees Dooms

  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Willy Coosemans

  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Karel Pardaens

  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Luc Roland

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • BVBA Samcon

  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Marc Schiltz

  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ben Corteville

    Cardioloog

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Sportpsychologie
Gelukkig sporten is gezond sporten.png

Gelukkig sporten is ook gezond sporten

Sporter Blog Sportpsychologie
Sportpsychologie
Prestatiedruk

Overmatige prestatiedruk: waar komt het vandaan en hoe pak je het aan?

Sporter Blog Sportpsychologie
Sportpsychologie
Blogpost Jef Brouwers omslagpost.png

Presteren start altijd vanuit je baas: het brein

Sporter Blog Gymnastiek Sportpsychologie
Sluiten