Zijn we wel geëvolueerd om te bewegen?

Zijn we wel geëvolueerd om te bewegen?

Cedric Arijs is klinisch psycholoog (Universiteit Gent) en sport- en bewegingspsycholoog (University of Thessaly (GR) & University of Leipzig (D). Hij werkt samen met sporters, coaches, sportouders en medische staf uit allerlei sporten uit binnen- en buitenland met het oog op prestatieverbetering, algemeen welzijn en persoonlijke ontwikkeling. Hij is ook vaste docent bij de Vlaamse Trainersschool. Als klinisch psycholoog gebruikt hij principes uit de prestatie- en gezondheidspsychologie om mensen veerkrachtig te maken in onze veeleisende maatschappij. Voor meer info zie www.cedricarijs.com.
Sporter Blog Sportpsychologie

Beweging was vroeger een natuurlijk onderdeel van onze (werk)dag... maar nu zitten we vaak lang stil & we zijn niet ontwikkeld om spontaan nog naar veel extra fysieke activiteit te verlangen. Het is dus normaal dat recreatief bewegen een gevoel van 'moeten' is voor jou na een lange werkdag! Sportpsycholoog Cedric Arijs vertelt je meer over de evolutie van beweging en geeft oplossingen voor deze uitdaging.

Vergeef me dat ik botweg met de deur in huis val voor mijn eerste blogpost, maar… hoe gaat het nog met jouw sportieve voornemens? Fitness platform Strava plaatst hun ‘Quitter’s Day’ rond de tweede vrijdag van januari, dus de kans zit er in dat je net als ik al even niet zo rigoureus meer bezig bent met die beweegplannen. Maar geen zorgen! Dankzij een ander nieuwjaarsvoornemen van me – maandelijks een boek uitlezen – weet ik nu ook waarom volhouden ons zo moeilijk lukt. We kunnen er misschien helemaal niets aan doen!

De paradox

Deze maand nam Daniel Lieberman, professor menselijke evolutionaire biologie aan de universiteit van Harvard, me in zijn boek Exercised’ (1) mee langs fysieke activiteit doorheen de eeuwen en generaties. In een tijd waar elke boektitel je belooft dat je snel kilo’s zal verliezen en in geen tijd een strak lijf kan hebben, was ‘Exercised’ tegelijk ontnuchterend en intrigerend. Het boek bespreekt immers waarom de moderne mens nooit geëvolueerd is om veel vrijwillige fysieke activiteit te doen bovenop wat nodig is om te overleven op korte termijn. Maar laat beweging in onze huidige maatschappij nu net wel heel belangrijk zijn voor onze gezondheid op lange termijn. Een paradox en boodschap die mij als promotor van sport en beweging wat zorgen baarde. Zegt die prof nu dat we gemaakt zijn om lui te zijn en dat fysieke activiteit onnatuurlijk is?! Dat is geen conclusie dat je wil horen wanneer er een obesitaspandemie heerst (juist ja, die andere pandemie). Ik besloot dan maar even (te lang) te gaan zitten en Liebermans verhaal te aanhoren.

De uitdaging

Laat ik vanaf het begin wel duidelijk zijn: ja, ons lichaam is op fysiek vlak zeker gemaakt om veel te bewegen doorheen de dag. We bewogen gedurende duizenden jaren uit noodzaak en overlevingsdrang (jagen, verzamelen, landarbeid, handenarbeid, etc.). Beweging was vroeger een natuurlijk onderdeel van onze (werk)dag was en zittend, liggend, hangend rusten was een welverdiende uitlaatklep. Vanuit evolutionair perspectief zijn we op psychologischvlak echter niet ontwikkeld om daar bovenop spontaan nog veel extra fysieke activiteit te verlangen. Bijkomende beweging als recreatieve sport, spel en dans waren niet-noodzakelijke tijdverdrijven die mensen al eens spontaan uit plezier ondernamen, maar deze vormden niet de kern van onze beweegquota. Doorheen het boek werd me dan ook duidelijk dat Lieberman met ‘onnatuurlijke fysieke activiteit’ vooral bedoelt dat het te gek is dat vele mensen zich de dag van vandaag krom werken aan een zittende bureaujob, om dan in hun vrije tijd hun zuurverdiende centen uit te geven aan sportabonnementen en personal trainers. Recreatief bewegen is nu voor heel veel mensen een‘moeten’ geworden om de langetermijngevolgen van onze moderne, sedentaire, geautomatiseerde maatschappij op te vangen. Iedereen die een beetje vertrouwd is met motivatiepsychologie kan dan al snel raden waarom mensen vaak zo snel afhaken bij nieuwe pogingen om beweging in hun leven essentieel te maken. Het beloofde langetermijnvooruitzicht in ons hoofd weegt gewoon niet op tegen het hier-en-nu gevoel van ‘moeten’ en het monotone afhaspelen van kilometers of oeverloos veel herhalingen van hetzelfde te moeten doen. In een ander fijn boek over gedragsverandering noemde Martin Appelo (2) dit al de cirkel van valse hoop. De makkelijke, snelle successen bij goede voornemens botsen op een plafond en mensen pleiten zichzelf vrij van het dagelijkse fysieke gekkenwerk. “Ik werk toch al hard genoeg op mijn job, zeker?!”.

Oplossingen

Is er dan geen hoop of oplossing voor deze evolutie die onze sedentaire maatschappij plaagt? Wel, je gaat het misschien gek vinden om het van mij als psycholoog te horen, maar we kunnen beginnen met iets minder te vertrouwen op ons hoofd. Aangezien ons hoofd evolutionair niet geprogrammeerd is om beweging noodzakelijk te vinden, moet we ernaar streven om het voor ons gevoel zo leuk mogelijk te maken. Op deze manier spreken we terug dat spontane gevoel om te bewegen aan die onze voorouders wel al kenden. Enkele suggesties:

  • Start met de beweegvormen die jou het leukst lijken (of je het minst erg lijken als je het glas eerder halfleeg ziet).
  • Als starter is het ok om je te laten afleiden en je beweegmomenten te koppelen aan iets entertainend: muziek, podcasts, audioboeken of een topserie via je favoriete streamingdienst. ‘Take it easy’ en staar je niet blind op statistieken.
  • Doe het niet alleen, maar zoek een buddy of groepservaringen! Als er één ander aspect is dat we weten uit de evolutie van de mens is het dat we een sociaal wezen zijn.
  • Ga op zoek naar een aangename omgeving en laat je niet ‘gymtimideren’.
  • Uitbundig dansen of videogames waarbij je beweegt (3) tellen ook als fysieke activiteit!
  • Varieer en experimenteer! Je hoeft heus niet enkel te trainen voor een marathon of triatlon. 
  • Beloon jezelf als je beweegt. Belangrijke tip: beloon jezelf niet met iets die je initiatieven zou tegenwerken. Een avondje in de zetel is een rustmoment, geen beloning. Denk eerder aan nieuwe sportschoenen of een saunasessie na het zwemmen.
  • Alvorens je zou stoppen, bekijk eerst of er struikelblokken of uitdagingen zijn die je kan wegnemen zodat het voor jou aangenamer aanvoelt.

Omdat we evolutionair gezien niet gemaakt zijn om extra beweging op te zoeken, ontwikkelen de hersenmechanismen die beweging belonend en automatisch maken pas na enige tijd. Als beginnende sporter hoeft je doel dan ook echt geen te gekke prestatie of mooie limiet te zijn. Je hersenen worden hier te laat voor beloond. Je doel is eerst en vooral zo lang mogelijk een zo goed mogelijk gevoel te hebben bij beweging.

Eindconclusie

Dus vergeef het jezelf gerust als je de sportieve nieuwjaarsvoornemens in je hoofd al hebt laten varen. Je hebt dan ook een goede evolutionair excuus. Maar blijf wel zoeken hoe je aangename beweegvormen een plaats in je leven kan geven! Onthoud daarbij vooral ook de quote van George Bernard Shaw: We stoppen niet met spelen omdat we ouder worden. We worden oud omdat we stoppen met spelen.

 

Referenties:

  1. ‘Exercised’ – Daniel E. Lieberman, uitgeverij Pantheon Books
  2. 'Waarom veranderen (meestal) mislukt’ – Martin Appelo, uitgeverij Boom
  3. Neem zeker een kijkje naar de ‘exergames’ voorgesteld door InnMotion, een project van de Howest -https://innmotion.be/

Vind een expert

  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Jempi Wilssens

  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Erik Van Lierde

  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Ruth Vanderheyden

    Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Vincent Metsers

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • An Konings

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Schiltz

  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • BVBA Samcon

  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Bruno D'Hulster

  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • jana stevens

    Podoloog
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Windy Lycke

  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Lize Vaes

    Lize Vaes

    Huisarts, Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Ann Gillis

  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Carl De Crée

  • Jos Benders

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager blessurepreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Trees Dooms

  • Luc Roland

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Jitse Maes

    Jitse Maes

    Huisarts, Sportarts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog

Gerelateerde items

Sportpsychologie
29.png

Gedeeld leiderschap in de sport: Waarom en hoe het kan werken

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Resilience.jpg

Resilience ontwikkelen binnen de dagelijkse sportcontext

Sportprofessional Artikel Sportpsychologie
Sportpsychologie
Overmatig bewegen & beweegverslaving

Overmatig bewegen & beweegverslaving

Sporter Blog Sportpsychologie
Sportpsychologie
Het brein van de jonge (team-) sporter

Het brein van de jonge (team-) sporter

Sporter Artikel Sportpsychologie
Sluiten