Zijn we wel geëvolueerd om te bewegen?

Zijn we wel geëvolueerd om te bewegen?

Cedric Arijs is klinisch psycholoog (Universiteit Gent) en sport- en bewegingspsycholoog (University of Thessaly (GR) & University of Leipzig (D). Hij werkt samen met sporters, coaches, sportouders en medische staf uit allerlei sporten uit binnen- en buitenland met het oog op prestatieverbetering, algemeen welzijn en persoonlijke ontwikkeling. Hij is ook vaste docent bij de Vlaamse Trainersschool. Als klinisch psycholoog gebruikt hij principes uit de prestatie- en gezondheidspsychologie om mensen veerkrachtig te maken in onze veeleisende maatschappij. Voor meer info zie www.cedricarijs.com.
Sporter Blog Sportpsychologie

Beweging was vroeger een natuurlijk onderdeel van onze (werk)dag... maar nu zitten we vaak lang stil & we zijn niet ontwikkeld om spontaan nog naar veel extra fysieke activiteit te verlangen. Het is dus normaal dat recreatief bewegen een gevoel van 'moeten' is voor jou na een lange werkdag! Sportpsycholoog Cedric Arijs vertelt je meer over de evolutie van beweging en geeft oplossingen voor deze uitdaging.

Vergeef me dat ik botweg met de deur in huis val voor mijn eerste blogpost, maar… hoe gaat het nog met jouw sportieve voornemens? Fitness platform Strava plaatst hun ‘Quitter’s Day’ rond de tweede vrijdag van januari, dus de kans zit er in dat je net als ik al even niet zo rigoureus meer bezig bent met die beweegplannen. Maar geen zorgen! Dankzij een ander nieuwjaarsvoornemen van me – maandelijks een boek uitlezen – weet ik nu ook waarom volhouden ons zo moeilijk lukt. We kunnen er misschien helemaal niets aan doen!

De paradox

Deze maand nam Daniel Lieberman, professor menselijke evolutionaire biologie aan de universiteit van Harvard, me in zijn boek Exercised’ (1) mee langs fysieke activiteit doorheen de eeuwen en generaties. In een tijd waar elke boektitel je belooft dat je snel kilo’s zal verliezen en in geen tijd een strak lijf kan hebben, was ‘Exercised’ tegelijk ontnuchterend en intrigerend. Het boek bespreekt immers waarom de moderne mens nooit geëvolueerd is om veel vrijwillige fysieke activiteit te doen bovenop wat nodig is om te overleven op korte termijn. Maar laat beweging in onze huidige maatschappij nu net wel heel belangrijk zijn voor onze gezondheid op lange termijn. Een paradox en boodschap die mij als promotor van sport en beweging wat zorgen baarde. Zegt die prof nu dat we gemaakt zijn om lui te zijn en dat fysieke activiteit onnatuurlijk is?! Dat is geen conclusie dat je wil horen wanneer er een obesitaspandemie heerst (juist ja, die andere pandemie). Ik besloot dan maar even (te lang) te gaan zitten en Liebermans verhaal te aanhoren.

De uitdaging

Laat ik vanaf het begin wel duidelijk zijn: ja, ons lichaam is op fysiek vlak zeker gemaakt om veel te bewegen doorheen de dag. We bewogen gedurende duizenden jaren uit noodzaak en overlevingsdrang (jagen, verzamelen, landarbeid, handenarbeid, etc.). Beweging was vroeger een natuurlijk onderdeel van onze (werk)dag was en zittend, liggend, hangend rusten was een welverdiende uitlaatklep. Vanuit evolutionair perspectief zijn we op psychologischvlak echter niet ontwikkeld om daar bovenop spontaan nog veel extra fysieke activiteit te verlangen. Bijkomende beweging als recreatieve sport, spel en dans waren niet-noodzakelijke tijdverdrijven die mensen al eens spontaan uit plezier ondernamen, maar deze vormden niet de kern van onze beweegquota. Doorheen het boek werd me dan ook duidelijk dat Lieberman met ‘onnatuurlijke fysieke activiteit’ vooral bedoelt dat het te gek is dat vele mensen zich de dag van vandaag krom werken aan een zittende bureaujob, om dan in hun vrije tijd hun zuurverdiende centen uit te geven aan sportabonnementen en personal trainers. Recreatief bewegen is nu voor heel veel mensen een‘moeten’ geworden om de langetermijngevolgen van onze moderne, sedentaire, geautomatiseerde maatschappij op te vangen. Iedereen die een beetje vertrouwd is met motivatiepsychologie kan dan al snel raden waarom mensen vaak zo snel afhaken bij nieuwe pogingen om beweging in hun leven essentieel te maken. Het beloofde langetermijnvooruitzicht in ons hoofd weegt gewoon niet op tegen het hier-en-nu gevoel van ‘moeten’ en het monotone afhaspelen van kilometers of oeverloos veel herhalingen van hetzelfde te moeten doen. In een ander fijn boek over gedragsverandering noemde Martin Appelo (2) dit al de cirkel van valse hoop. De makkelijke, snelle successen bij goede voornemens botsen op een plafond en mensen pleiten zichzelf vrij van het dagelijkse fysieke gekkenwerk. “Ik werk toch al hard genoeg op mijn job, zeker?!”.

Oplossingen

Is er dan geen hoop of oplossing voor deze evolutie die onze sedentaire maatschappij plaagt? Wel, je gaat het misschien gek vinden om het van mij als psycholoog te horen, maar we kunnen beginnen met iets minder te vertrouwen op ons hoofd. Aangezien ons hoofd evolutionair niet geprogrammeerd is om beweging noodzakelijk te vinden, moet we ernaar streven om het voor ons gevoel zo leuk mogelijk te maken. Op deze manier spreken we terug dat spontane gevoel om te bewegen aan die onze voorouders wel al kenden. Enkele suggesties:

  • Start met de beweegvormen die jou het leukst lijken (of je het minst erg lijken als je het glas eerder halfleeg ziet).
  • Als starter is het ok om je te laten afleiden en je beweegmomenten te koppelen aan iets entertainend: muziek, podcasts, audioboeken of een topserie via je favoriete streamingdienst. ‘Take it easy’ en staar je niet blind op statistieken.
  • Doe het niet alleen, maar zoek een buddy of groepservaringen! Als er één ander aspect is dat we weten uit de evolutie van de mens is het dat we een sociaal wezen zijn.
  • Ga op zoek naar een aangename omgeving en laat je niet ‘gymtimideren’.
  • Uitbundig dansen of videogames waarbij je beweegt (3) tellen ook als fysieke activiteit!
  • Varieer en experimenteer! Je hoeft heus niet enkel te trainen voor een marathon of triatlon. 
  • Beloon jezelf als je beweegt. Belangrijke tip: beloon jezelf niet met iets die je initiatieven zou tegenwerken. Een avondje in de zetel is een rustmoment, geen beloning. Denk eerder aan nieuwe sportschoenen of een saunasessie na het zwemmen.
  • Alvorens je zou stoppen, bekijk eerst of er struikelblokken of uitdagingen zijn die je kan wegnemen zodat het voor jou aangenamer aanvoelt.

Omdat we evolutionair gezien niet gemaakt zijn om extra beweging op te zoeken, ontwikkelen de hersenmechanismen die beweging belonend en automatisch maken pas na enige tijd. Als beginnende sporter hoeft je doel dan ook echt geen te gekke prestatie of mooie limiet te zijn. Je hersenen worden hier te laat voor beloond. Je doel is eerst en vooral zo lang mogelijk een zo goed mogelijk gevoel te hebben bij beweging.

Eindconclusie

Dus vergeef het jezelf gerust als je de sportieve nieuwjaarsvoornemens in je hoofd al hebt laten varen. Je hebt dan ook een goede evolutionair excuus. Maar blijf wel zoeken hoe je aangename beweegvormen een plaats in je leven kan geven! Onthoud daarbij vooral ook de quote van George Bernard Shaw: We stoppen niet met spelen omdat we ouder worden. We worden oud omdat we stoppen met spelen.

 

Referenties:

  1. ‘Exercised’ – Daniel E. Lieberman, uitgeverij Pantheon Books
  2. 'Waarom veranderen (meestal) mislukt’ – Martin Appelo, uitgeverij Boom
  3. Neem zeker een kijkje naar de ‘exergames’ voorgesteld door InnMotion, een project van de Howest -https://innmotion.be/

Vind een expert

  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • BVBA Samcon

  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Barbara Vandenbussche

    Barbara Vandenbussche

    Kinesitherapeut
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Trees Dooms

  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Willy Coosemans

  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Erik Van Lierde

  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Marc Schiltz

  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Karel Pardaens

  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut

Gerelateerde items

Kinderen en jongeren_sporthethiek.png

Hoe kijken kinderen en jongeren naar een veilig sportklimaat?

Sporter Blog Ethiek
Beleid
Grensoverschrijdend gedrag

Grensoverschrijdend gedrag in de sportclub: wat kan jij doen en bij wie kan je terecht?

Sporter Blog Ethiek Gezond Sporten Beleid Gezond Sporten
Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Sportpsychologie
Omslagfoto Brain Gains

Brain Gains: aan de slag met je angsten

Sporter Blog Sportpsychologie
Sluiten