Blood flow restriction (BFR) training: invloed op uithouding en spierkracht

Blood flow restriction (BFR) training: invloed op uithouding en spierkracht

Dieter Deprez studeerde in 2006 af als master lichamelijke opvoeding (optie sporttraining, UEFA-A diploma voetbal), waarna hij assistent werd aan de Universiteit Gent. In 2015 behaalde hij een doctoraat in de bewegings- en gezondheidswetenschappen met een focus op talentidentificatie en -ontwikkeling binnen het jeugdvoetbal, met speciale aandacht voor het relatieve leeftijdseffect en maturiteit. Ondertussen werkte hij onder meer in de jeugdopleidingen van SV Zulte Waregem en Club Brugge, waar hij instond voor de fysieke opvolging van de spelers in en rond de groeispurt. In 2015 werd hij opgenomen in de technische staf van het eerste team van Club Brugge, waar hij 8 seizoenen werkzaam was als sportwetenschapper en coördinator van het ‘ClubLAB’. Vandaag werkt hij voor Cosmogroup als scientific accountmanager. Cosmogroup is een bedrijf gespecialiseerd in multiomics analyses (DNA, metaboloom en microbioom) om de (sport)voeding en suppletie op maat van de atleet te maken.
Sporter Blog Blessurepreventie Training Blessurepreventie Training

Er bestaan heel wat verschillende trainingsvormen, en er komen er nog steeds nieuwe bij. Één van deze alternatieve trainingsvormen is 'Blood Flow Restriction' training, of kortweg BFR training. Sportwetenschapper Dieter Deprez vertelt je alles wat je hierover moet weten!

Inleiding: wat?

Het gebruik van ‘Blood Flow Restriction’ (BFR) training om aan spierkracht te winnen in zowel gezonde populaties als bij diegene die een blessure hebben, is de laatste 15 jaar enorm toegenomen. BFR training werd voor het eerst gebruikt in de jaren 70 door de Japanse dokter Sato, die op het idee kwam toen hij in zijn voeten dezelfde tinteling waarnam als tijdens het sporten waarbij hij in traditionele Japanse zithouding zat. De bloedtoevoer naar zijn kuiten werd deels afgesneden en zo begon dokter Sato te experimenteren.

De BFR training, ook wel KAATSU, occlusie of hypoxische training genoemd, gebruikt een riem of band waarbij de arteriële bloedstroom deels wordt beperkt en de veneuze terugstroom volledig wordt afgesneden tijdens de work-out. De beste BFR techniek maakt gebruik van een automatische pneumatische band (‘cuff’) waarbij de druk in de aderen individueel gemeten kan worden (=AOP: arterial occlusion pressure) om zo het precieze percentage van bloedtoevoer restrictie geregeld kan worden. De banden kunnen bovenaan elk lidmaat geplaatst worden (zie foto hieronder).

BFR training wordt meest gebruikt om aan spierkracht en -volume te winnen, waarbij vaker gewerkt kan worden aan lagere intensiteiten (20-50% van het maximum in atleten). Dit maakt dat BFR training uitermate geschikt is om te gebruiken bij gezonde volwassenen en ouderen, maar ook bij personen in revalidatie (bv. na een kruisband operatie). Evengoed is BFR training geschikt voor atleten waarbij regelmatige intensieve ‘high-load’ krachttraining niet mogelijk is omwille van de opeenvolging van wedstrijden en trainingen.

BFR

Het mechanisme achter de toename in spierkracht en -volume bij BFR training zou gelinkt zijn aan het gecombineerde effect van deze 3 zaken tijdens het trainen, maar het exacte mechanisme is tot op heden nog onduidelijk:

    • Mechanische spanning: is de hoeveelheid spanning ontwikkeld door spiervezels als reactie op een stimulus (belastingprikkel). Na verloop van tijd moet dit toenemen. Dit heet progressieve overload. Het betekent simpelweg het progressief belasten van een spier, waarbij er na verloop van tijd meer belasting moet worden opgelegd, met meer verricht werk (verhogen van gewicht, aantal sets of aantal herhalingen).
    • Metabole stress: is de opstapeling van afvalstoffen in de spier, waaronder o.a. lactaat (voor de leergierige lezer: ook waterstofionen, inorganisch fosfaat en creatine). Dit bereik je door een hoger aantal herhalingen te verrichten, waardoor je ‘de pomp’ en ‘verzuring’ ervaart.
    • Spierschade: dit is een bijkomstigheid van de training en niet iets wat je zou moeten nastreven. Het wordt vaak aangeduid onder de noemer ‘DOMS’ (Delayed Onset of Muscle Damage) oftwel spierpijn. Hoe meer je lichaam went aan een bepaald type training, hoe minder DOMS je zal ervaren. 

Invloed op spierkracht en -volume

Toenames in spierkracht en -volume na BFR training zijn uitgebreid gedocumenteerd in de wetenschappelijke literatuur, waarbij 3 toepassingen van BFR training beschreven werden: 

    • BFR-RE = ‘resistance exercise’ > toepassing tijdens klassieke krachttraining.
    • BFR-AE = ‘aerobic exercise’ > toepassing tijdens wandelen of fietsen.
    • P-BFR = ‘passive’ > toepassing zonder training of oefening

 

BFR-RE

Uit reviews bleek dat BFR-RE training effectief een toename teweeg bracht bij gezonde jongeren en ouderen, alsook bij populaties in revalidatie. De meeste studies toonden ook aan dat de kracht adaptaties groter waren met BFR training in vergelijking met het trainen aan lage intensiteit zonder BFR. Een van de voordelen van BFR training is dat je vaker kan trainen omwille van de lage belasting in vergelijking met de klassieke ‘high-load’ training waarvan je langer moet herstellen.

In de tabel hieronder zijn de modaliteiten beschreven om meer spierkracht en -volume te bekomen met BFR-RE training.

Richtlijnen BFR-RE training

Frequentie

2-3x/week (>3 weken) of 1-2x/dag (1-3 weken)

Belasting (‘load’)

20-40% van maximum (1RM)

Restrictie tijd

5-10min per oefening

Type

Kleine en grote spiergroepen (armen en benen)

Sets

2-4

AOP

40-80%

Rust tussen sets

30-60sec

Restrictie vorm

Constant of intermitterend

Snelheid van uitvoering

1-2sec

 

BFR-AE 

Verbeteringen in spierkracht en -volume zijn aangetoond reeds na 3 weken, maar de trainingen zijn meest effectief na 6 weken. Studies toonden ook aan dat de spierkracht was toegenomen met 7 tot 27%, en het spiervolume met 3 tot 7% na BFR-AE training. Naast de toename in spierkracht en -volume werd ook aangetoond dat de aerobe uithouding was verbeterd met BFR-AE training, alhoewel enige voorzichtigheid hier nodig is omdat de protocollen niet altijd gestandaardiseerd zijn. 

In de tabel hieronder zijn de modaliteiten beschreven om meer spierkracht en -volume te bekomen met BFR-AE training.

Richtlijnen BFR-AE training

Frequentie

2-3x/week (>3 weken) of 1-2x/dag (1-3 weken)

Belasting (‘load’)

<50% VO2max of hartslagreserve

Restrictie tijd

5-20min per oefening

Type

Kleine en grote spiergroepen (armen en benen)

AOP

40-80%

Restrictie vorm

Constant of intervals

Modus

Fietsen of wandelen

 

P-BFR

Een andere toepassing van BFR training is de ‘cuffs’ aan te brengen zonder training of oefening. Deze aanpak is nog niet uitgebreid beschreven in de literatuur, maar het toepassen van P-BFR training zou de spierafbraak en krachtverlies na lange periodes van bedlegerig te zijn of immobilisatie serieus beperken. Dit zou interessant zijn voor atleten na een chirurgische ingreep (bv. kruisband operatie) waarbij minder spierkracht en -volume heropgebouwd zou moeten worden in de revalidatiefase.

In de tabel hieronder zijn de modaliteiten beschreven om meer spierkracht en -volume te bekomen met P-BFR training.

Richtlijnen P-BFR training

Frequentie

1-2x/dag (gedurende immobilisatie)

Restrictie tijd

5min intervals

Type

Kleine en grote spiergroepen (armen en benen)

Sets

3-5

AOP

70-100%

Rust tussen sets

3-5min

Restrictie vorm

Constant

 

Conclusies 

BFR training…

    • … verbetert de spierkracht en -volume aan lage intensiteiten, en kan dus aanvullend zijn voor atleten met een druk wedstrijd- en trainingsschema.
    • … vermijdt verlies aan spierkracht bij personen/atleten die geblesseerd zijn of moeten herstellen van een chirurgische ingreep.
    • … kan de revalidatietijd verbeteren na een blessure of ingreep.
    • … is een veilige en effectieve methode om aanvullend te zijn bij atleten waarbij occlusie geen contra-indicaties geeft en progressieve training is aangewezen.

  

Referenties 

    • Blood flow restriction exercise: considerations of methodology, application and safety. Patterson et al. (2019). Frontiers in Physiology.
    • Blood flow restriction training. Lorenz et al. (2021). Journal of Athletic Training.
    • Blood flow restriction during training for improving the aerobic capacity and sport performance of trained athletes: A systematic review and meta-analysis. Castilla-Lopez et al. (2022). Journal of Exercise Science and Fitness.
    • Effects of blood flow restriction training on aerobic capacity and performance: A systematic review. Bennett & Slattery (2018). Journal of Strength and Conditioning Research.
    • Effects of training with blood flow restriction on muscular strength: A systematic review and meta-analysis. Gear et al. (2022). International Journal of Exercise Science.

Vind een expert

  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Karel Pardaens

  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Plessers

  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Erik Van Lierde

  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Johan Roeykens

  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Barbara Vandenbussche

    Barbara Vandenbussche

    Kinesitherapeut
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • BVBA Samcon

  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut

Gerelateerde items

Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten