Commotie rond commotio

Commotie rond commotio

Dr Van Oostveldt studeerde in 2015 af als sportarts aan de KULeuven. Ze doet sinds 2017 de medische permanentie voor de European Open tennis, was gedurende twee jaar teamarts van een procontinentale wielerploeg en is teamarts van de nationale hockey teams (zo stond ze de Red Lions bij die in Tokyo 2020 goud wonnen). Intussen heeft ze vooral ervaring als team arts, adviserend arts voor (inter)nationale federaties en commissies en verzorgt ze op evenementen de medische sideline preparedness. Door de jaren heen mocht ze nog enkele leuke sportdisciplines aan haar palmares toevoegen: gymfed, rbfa wU16, volleybal, danssport, skate, motorsport. Zelf is ze altijd een fervente sportster geweest in allerlei sportdisciplines
Sporter Blog Sportgeneeskunde EHBO Sportmedisch

Slagen op het hoofd tijdens gevechtsporten, een kopduel in een voetbalwedstrijd en een val op het hoofd bij het skaten. Allemaal situaties met een impact op het hoofd die geregeld kunnen voorkomen in de sport en die mogelijks een hersenletsel tot gevolg kunnen hebben (hersenschudding of zelfs hersenbloedingen). Zo'n blessure is moeilijker te evalueren aangezien ze niet altijd uitwendig zichtbaar is en zich soms pas dagen later manifesteert, maar is wel van groot belang tijdig te herkennen! Sportarts Katja Van Oostveldt vertelt je alles wat je moet weten over hersenschuddingen in de sport en hoe je ze moet herkennen en aanpakken. 

Traumatische hersenletsels in de sport zorgen nog te vaak voor onduidelijkheid omtrent aanpak en sportparticipatie. Een hersenschudding, commotio cerebri genaamd, is immers niet zo eenvoudig te documenteren als een spierblessure waarvoor je beeldvorming kan doen en zo kan inschatten hoe snel iemand terug kan keren naar zijn sportactiviteiten na het oplopen van bijvoorbeeld een spierscheur.

Een hersenschudding wordt gedefinieerd als een complex pathofysiologisch proces in de hersenen veroorzaakt door traumatische biomechanische krachten. Bijvoorbeeld een directe of indirecte klap op het hoofd, nek of een ander lichaamsdeel met een impulskracht die naar het hoofd wordt doorgegeven. 

Er is niet altijd een structureel letsel dan wel eerder een functionele verstoring. Bij het maken van beeldvormig wordt er immers meestal niets gevonden.  

Sport-Related Concussion (SRT)

Meestal is er sprake van vlot herstel binnen de 30 dagen, maar helaas kunnen bij 10-20% van de gevallen de klachten langer dan 3 maanden aanhouden.

Aanpak: Recognize & Remove en … MONITOR!

Recognize

Eerst en vooral is het belangrijk om een impact waarbij een hersenschudding kan optreden te herkennen. Een open wonde in het gelaat of op het hoofd is altijd verdacht voor een bijkomend hersentrauma, alsook bij een dentaal trauma of wanneer iemand consulteert met een pijnlijke knie of enkel na het vallen van de trap. Maar al te vaak wordt er gezorgd voor de bloedende verwondingen, de tanden en de verzwikte enkel of knie en laat verdere neurocognitieve evaluatie van een eventueel hersenletsel te wensen over.

Er bestaan tools zoals onder andere de ‘SCAT5 immediate or ‘on-field’ assessment’ waarmee aan de hand van observatie, bevraging en testing een eerste inschatting kan gemaakt worden van eventueel gevaar. 

Remove

Bij een afwijkend ‘on-field’ assessment is het van belang de atleet aan de kant te houden.

Het ‘off-field’ luik van de SCAT5 kan dan verder doorgenomen worden om een grondigere inschatting te maken van de impact van het trauma. Deze omvat een symptoom score, een cognitieve screening, een neurologische testing en maakt een inschatting van de geheugenfuncties.

Een SCAT5 test omvat een paar testen die door sommigen in niet geblesseerde toestand ook al moeilijk kunnen zijn. Vandaar het belang om een baseline testing te doen aan het begin van het seizoen of bij intake, zodat de resultaten bij blessure vergeleken kunnen worden met wat de atleet anders presteert op deze test. 

Monitor

Na het herkennen en het verwijderen van de speler uit de competitie of training volgt de opvolging. De symptomen zijn dynamisch en kunnen veranderen in verloop van tijd. Soms ‘for better’ maar ook soms ‘for worse’. De eerste 6u na een hoofdblessure is het noodzakelijk het slachtoffer om het uur te revalueren. Valt het trauma dus laat op de dag wil dat zelfs zeggen dat er een wekprotocol gehanteerd dient te worden. Men dient het slachtoffer om het uur te wekken om na te gaan of deze niet stilaan in een coma aan het belanden is door intracraniële zwelling of bloeding. Net zoals bij een verzwikte enkel kan zwelling zich meteen manifesteren of soms pas de dag nadien. Het nadeel van zwelling van onze hersenen is dat deze niet visueel te beoordelen is. Zo kan het voorkomen dat een atleet meteen na impact geen afwijkingen scoort op zijn evaluatie, maar na enkele uren toch plots achteruit kan gaan. Spraakverwarring, braken, verwardheid, visus vermindering, uitstralende pijn, tintelingen of verlammingsverschijnselen zijn dan rode vlaggen waarmee men meteen naar spoed dient te verwijzen.

Wanneer deze symptomen pas later ontstaan kunnen ze teken zijn van een eventuele hersenbloeding of overdruk in de schedel door toenemende zwelling. Onze schedel geeft immers niet mee en maakt dat bij inwendige zwelling van het hersenweefsel structuren kunnen verdrukt of geplet worden met alle noodlottige gevolgen vandien. Deze verschijnselen vereisen dringende hulp en zijn levensbedreigend!

Return To Sport

Iedereen wil zo snel mogelijk na een hersentrauma terug aan het sporten, want je ziet er toch niets van en bij een lichte hersenschudding zijn de klachten in rust vaak snel opgelost. Maar LET OP! Gezien de complexiteit van hersentrauma en mede door de onvoorspelbaarheid en schommelingen in symptomatologie, is het van uiterst belang een graduele ‘return to sport’ te hanteren onder toezicht van een arts die hiermee vertrouwd is. Te vaak hoor ik sporters in hun anamnese bij bevraging van de voorgeschiedenis melden dat ze ooit na een slag op het hoofd zich snel beter voelde, maar toch nog wel regelmatig bij lang lezen, studeren, computerwerk of een rustige inspanning hoofdpijn hebben. Een paracetamol is dan een eenvoudige oplossing, maar in feite is dit gewoon het handelsmerk van onze grijze massa die meer hersteltijd vraagt.

Voorkomen beter dan genezen

Na een hersentrauma kunnen aandachtsproblemen, problemen met informatieverwerking, vertraagde reactiesnelheid en geheugenverlies persisteren. Het belang van herkennen en correct behandelen is aldus een noodzaak, maar garandeert niet altijd succes. Ondanks voldoende rust kan iemand alsnog een hele tijd gevoelig blijven voor hoofdpijn bij prikkels. Voorkomen is dus de boodschap.

Repetitieve hersentraumata kunnen tot latere neurologische afwijkingen lijden zoals dementie en CTE (chronische traumatische encefalopathie).

Wereldwijd zet men de laatste jaren in op ’brain health’ en dat is in België niet anders. Richtlijnen en protocollen zijn volop in ontwikkeling alsook het wetenschappelijk onderzoek naar de pathofysiologie. Zo is Gezond Sporten samen met het Centrum Ethiek in de Sport (ICES) en het Vechtsportplatform (RVSP) een project gestart rond "Impact op het hoofd", met als doel beschikbare informatie omtrent een impact op het hoofd praktisch ter beschikking te stellen. 

Meer info over het 'Impact op het hoofd project'

Take home message

Recognize & Remove & Monitor: na een impact op het hoofd moet je de speler van het veld verwijderen (remove) en de SCAT5-evaluatie uitvoeren, als deze afwijkend is moet je er een arts bij halen, naar de huisarts van wacht gaan of naar het spoed als er geen arts beschikbaar is.

Een hoofdimpact kan aanleiding geven tot een ernstig, en potentieel fataal, hersenletsel.  Er moet ingezet worden op het herkennen van een hersentrauma en het daarbij horend correct handelen. Atleten alsook teamgenoten en entourage moeten opgeleid worden om een hersenschudding te kunnen herkennen en benaderen. Sporters met een mogelijke hersenschudding moeten de activiteit onmiddellijk stopzetten en van het sportterrein gehaald worden ter evaluatie en follow-up door een arts of para-medic die vertrouwd is met de nodige evaluatie protocols.

Vind een expert

  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Johan Roeykens

  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Karel Pardaens

  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Erik Van Lierde

  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • An Konings

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Peter Plessers

  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marc Schiltz

  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Sportgeneeskunde
EK voetbal.png

Het EK 2024: Spelers in gevaar? Analyse van wedstrijdcongestie en gezondheidsrisico's

Sporter Blog Voetbal Sportmedisch Sportgeneeskunde
Beleid
Grensoverschrijdend gedrag

Grensoverschrijdend gedrag in de sportclub: wat kan jij doen en bij wie kan je terecht?

Sporter Blog Ethiek Gezond Sporten Beleid Gezond Sporten
Sluiten