Taperen voor topprestaties

Taperen voor topprestaties

Maarten Lievens is Master in de Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen (UGent). Hij is sinds 2015 inspanningsfysioloog in het Centrum voor Sportgeneeskunde (UZ Gent). Daar begeleidt hij verschillende populaties: van elite, competitieve en recreatieve atleten tot de revalidatie van patiënten, met specialisatie in het analyseren van inspanningstests en het opstellen van trainingsprogramma’s. Binnen de onderzoeksgroep inspanningsfysiologie aan de UGent voert hij onderzoek naar praktijkgerichte topics in voetbal (hydratatie, plyometrietraining) en wielrennen (het critical power model). Sinds 2018 is hij verantwoordelijk voor de sportwetenschappelijke ondersteuning van het U21 team van SV Zulte Waregem.
Sporter Blog Training Training

Sporters doen alles om hun prestatie op belangrijke wedstrijden te maximaliseren. Zo verlagen veel uithoudingssporters de belasting van hun training de periode voor de wedstrijd, dit heet taperen. Maar wat zorgt fysiologisch voor een topprestatie wanneer je tapert en hoe pak je zo'n taperperiode het beste aan? Sportfysioloog Maarten Lievens geeft je een antwoord op deze vragen.

De weken voorafgaand aan belangrijke wedstrijden kiezen atleten en coaches vaak bewust voor een periode met een lagere trainingsbelasting, ook gekend als de taperperiode. Het doel van de taperperiode is het maximaliseren van de prestatiemogelijkheden door enerzijds het doen afnemen van de vermoeidheid en anderzijds het optimaliseren van de fysiologische adaptaties (Bosquet et al., 2007). Atleten en coaches zijn echter nog vaak onzeker over hoe ze deze periode het beste invullen om de kans op een succesvolle taper te vergroten. In deze blog wordt de onderliggende fysiologie gekaderd binnen het trainingsproces en komen wetenschappelijk onderbouwde basisregels en tips aan bod om de kans op een succesvolle taper te vergroten.

Onderliggende fysiologie

Elke training die een atleet uitvoert zorgt zowel voor een positief (fitheid) als een negatief effect (vermoeidheid) op de prestatie (Figuur 1A) (Calvert et al., 1976). Meteen na de training is de vermoeidheid groter dan de toegenomen fitheid waardoor initieel de prestatiecapaciteit daalt. Tijdens de recuperatieperiode tussen opeenvolgende trainingen neemt de vermoeidheid sneller af dan de opgebouwde fitheid waardoor de prestatiecapaciteit zal toenemen boven het initiële niveau (baseline). 

Binnen een trainingsprogramma wordt de totale belasting bepaald door de frequentie, de intensiteit en het volume van de trainingen (Figuur 1B). Het manipuleren van één of meerdere van deze variabelen zal een impact hebben op de fitheid en vermoeidheid van een atleet (Borresen en Lambert, 2009). Tijdens de taperperiode, waar het de bedoeling is om de prestatie te maximaliseren, is het belangrijk om enerzijds de trainingsbelasting voldoende af te bouwen zodat de vermoeidheid kan verdwijnen maar anderzijds ook voldoende trainingsstimulus te behouden om de opgebouwde fitheid niet teveel te laten afnemen. 

Integratie fitness-fatigue model binnen gestructureerd trainingsprogramma

Figuur 1. Integratie van het fitness-fatigue model (acute aanpassingen aan training) binnen het gestructureerde trainingsprogramma (chronische aanpassingen aan training).

Basisregels en modaliteiten

Hoewel elke atleet anders reageert op een taperperiode zijn er een aantal algemene regels (Mujika en Padilla, 2004) die gevolgd kunnen worden om de kans op prestatiewinst te vergroten. Vergeet niet dat het doen verdwijnen van opgebouwde vermoeidheid de belangrijkste reden is om een taperperiode in te lassen. Voor recreatieve sporters die 3 tot 4 keer per week trainen is het daarom niet nodig om de trainingsbelasting sterk af te bouwen. In dit geval kan het normale trainingsregime aangehouden worden richting de belangrijk(st)e doelstellingen. 

De trainingsfrequentie blijft tijdens de taperperiode dezelfde als tijdens een normale trainingsperiode. Een extra rustdag mag zeker maar het heeft geen positief effect om het aantal trainingen met meer dan 20% te doen dalen. Een afname in het trainingsvolume van 40 tot 60% zorgt bij de meeste atleten voor de grootste prestatiewinst. De duur van de trainingen mag dus stevig worden ingekort. De trainingsintensiteit blijft hierbij behouden maar de intensieve blokken worden aangepast aan het nieuwe trainingsvolume. Laat dus niet alle intensieve trainingen vallen maar kort de duur en/of het aantal herhalingen van de intensieve prikkels in.

Een tijdsduur van 7 tot 14 dagen is een goede richtlijn. Start de taperperiode na een periode van overload (= hogere trainingsbelasting dan normaal) voor het grootste effect (zie figuur 2). Voorlopig is er nog meer onduidelijkheid over de optimale manier om de trainingsbelasting af te bouwen, dit noemen we het type van de taper. Er kan gekozen worden om de belasting plots te verlagen (step taper) maar meestal wordt gekozen om de belasting geleidelijk af te bouwen (progressieve taper). 

Planning en effect van efficiënt afbouwen trainingsbelasting

Figuur 2. De planning en het effect van het efficiënt afbouwen van de trainingsbelasting (= taper) op de fitheid, vermoeidheid en uiteindelijke prestatie.

Het is dus belangrijk om tijdens de taperperiode gelijkaardig te werken aan hoe je de rest van het jaar werkt met voornamelijk het accent op daling van trainingsvolume om de totale trainingsbelasting te verlagen. Het effect van de taper wordt geoptimaliseerd door ervoor een intensievere trainingsperiode in te plannen. 

Wist je dat...

… deze richtlijnen gelden voor zowel mannen als vrouwen?

… deze richtlijnen gelden onafhankelijk van de sporttak of duur van de inspanning?

… een prestatiewinst van 3% realistisch is maar er grote verschillen zijn tussen atleten?

… het belangrijk is op individueel niveau de modaliteiten bij te sturen i.f.v. de atleet?

Referenties

    • Borresen J, Lambert MI. The quantification of training load, the training response and the effect on performance. Sports Med. 2009;39(9):779-95.
    • Bosquet L, Montpetit J, Arvisais D, Mujika I. Effects of tapering on performance: a meta-analysis. Med Sci Sports Exerc. 2007;39(8):1358-65.
    • Calvert TW, Banister EW, Savage MV, Bach T. A systems model of the effects of training on physical performance. IEEE Trans Syst Man Cybern. 1976; 6: 94–102.
    • Mujika I, Padilla S. Scientific bases for precompetition tapering strategies. Med Sci Sports Exerc. 2003 ;35(7):1182-7. 

Vind een expert

  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Justine Stevens

  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Carl De Crée

  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Plessers

  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Jan Boon

    Huisarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Jempi Wilssens

  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • John Roosen

    Cardioloog
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Trees Dooms

  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • An Konings

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Willy Coosemans

  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Julie Zels

  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Karel Pardaens

  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts

Gerelateerde items

Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Blessurepreventie
GF2Snow Week 5.png

Get Fit 2 Snow - Week 5

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Sluiten