Taperen voor topprestaties

Taperen voor topprestaties

Maarten Lievens is Master in de Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen (UGent). Hij is sinds 2015 inspanningsfysioloog in het Centrum voor Sportgeneeskunde (UZ Gent). Daar begeleidt hij verschillende populaties: van elite, competitieve en recreatieve atleten tot de revalidatie van patiënten, met specialisatie in het analyseren van inspanningstests en het opstellen van trainingsprogramma’s. Binnen de onderzoeksgroep inspanningsfysiologie aan de UGent voert hij onderzoek naar praktijkgerichte topics in voetbal (hydratatie, plyometrietraining) en wielrennen (het critical power model). Sinds 2018 is hij verantwoordelijk voor de sportwetenschappelijke ondersteuning van het U21 team van SV Zulte Waregem.
Sporter Blog Training Training

Sporters doen alles om hun prestatie op belangrijke wedstrijden te maximaliseren. Zo verlagen veel uithoudingssporters de belasting van hun training de periode voor de wedstrijd, dit heet taperen. Maar wat zorgt fysiologisch voor een topprestatie wanneer je tapert en hoe pak je zo'n taperperiode het beste aan? Sportfysioloog Maarten Lievens geeft je een antwoord op deze vragen.

De weken voorafgaand aan belangrijke wedstrijden kiezen atleten en coaches vaak bewust voor een periode met een lagere trainingsbelasting, ook gekend als de taperperiode. Het doel van de taperperiode is het maximaliseren van de prestatiemogelijkheden door enerzijds het doen afnemen van de vermoeidheid en anderzijds het optimaliseren van de fysiologische adaptaties (Bosquet et al., 2007). Atleten en coaches zijn echter nog vaak onzeker over hoe ze deze periode het beste invullen om de kans op een succesvolle taper te vergroten. In deze blog wordt de onderliggende fysiologie gekaderd binnen het trainingsproces en komen wetenschappelijk onderbouwde basisregels en tips aan bod om de kans op een succesvolle taper te vergroten.

Onderliggende fysiologie

Elke training die een atleet uitvoert zorgt zowel voor een positief (fitheid) als een negatief effect (vermoeidheid) op de prestatie (Figuur 1A) (Calvert et al., 1976). Meteen na de training is de vermoeidheid groter dan de toegenomen fitheid waardoor initieel de prestatiecapaciteit daalt. Tijdens de recuperatieperiode tussen opeenvolgende trainingen neemt de vermoeidheid sneller af dan de opgebouwde fitheid waardoor de prestatiecapaciteit zal toenemen boven het initiële niveau (baseline). 

Binnen een trainingsprogramma wordt de totale belasting bepaald door de frequentie, de intensiteit en het volume van de trainingen (Figuur 1B). Het manipuleren van één of meerdere van deze variabelen zal een impact hebben op de fitheid en vermoeidheid van een atleet (Borresen en Lambert, 2009). Tijdens de taperperiode, waar het de bedoeling is om de prestatie te maximaliseren, is het belangrijk om enerzijds de trainingsbelasting voldoende af te bouwen zodat de vermoeidheid kan verdwijnen maar anderzijds ook voldoende trainingsstimulus te behouden om de opgebouwde fitheid niet teveel te laten afnemen. 

Integratie fitness-fatigue model binnen gestructureerd trainingsprogramma

Figuur 1. Integratie van het fitness-fatigue model (acute aanpassingen aan training) binnen het gestructureerde trainingsprogramma (chronische aanpassingen aan training).

Basisregels en modaliteiten

Hoewel elke atleet anders reageert op een taperperiode zijn er een aantal algemene regels (Mujika en Padilla, 2004) die gevolgd kunnen worden om de kans op prestatiewinst te vergroten. Vergeet niet dat het doen verdwijnen van opgebouwde vermoeidheid de belangrijkste reden is om een taperperiode in te lassen. Voor recreatieve sporters die 3 tot 4 keer per week trainen is het daarom niet nodig om de trainingsbelasting sterk af te bouwen. In dit geval kan het normale trainingsregime aangehouden worden richting de belangrijk(st)e doelstellingen. 

De trainingsfrequentie blijft tijdens de taperperiode dezelfde als tijdens een normale trainingsperiode. Een extra rustdag mag zeker maar het heeft geen positief effect om het aantal trainingen met meer dan 20% te doen dalen. Een afname in het trainingsvolume van 40 tot 60% zorgt bij de meeste atleten voor de grootste prestatiewinst. De duur van de trainingen mag dus stevig worden ingekort. De trainingsintensiteit blijft hierbij behouden maar de intensieve blokken worden aangepast aan het nieuwe trainingsvolume. Laat dus niet alle intensieve trainingen vallen maar kort de duur en/of het aantal herhalingen van de intensieve prikkels in.

Een tijdsduur van 7 tot 14 dagen is een goede richtlijn. Start de taperperiode na een periode van overload (= hogere trainingsbelasting dan normaal) voor het grootste effect (zie figuur 2). Voorlopig is er nog meer onduidelijkheid over de optimale manier om de trainingsbelasting af te bouwen, dit noemen we het type van de taper. Er kan gekozen worden om de belasting plots te verlagen (step taper) maar meestal wordt gekozen om de belasting geleidelijk af te bouwen (progressieve taper). 

Planning en effect van efficiënt afbouwen trainingsbelasting

Figuur 2. De planning en het effect van het efficiënt afbouwen van de trainingsbelasting (= taper) op de fitheid, vermoeidheid en uiteindelijke prestatie.

Het is dus belangrijk om tijdens de taperperiode gelijkaardig te werken aan hoe je de rest van het jaar werkt met voornamelijk het accent op daling van trainingsvolume om de totale trainingsbelasting te verlagen. Het effect van de taper wordt geoptimaliseerd door ervoor een intensievere trainingsperiode in te plannen. 

Wist je dat...

… deze richtlijnen gelden voor zowel mannen als vrouwen?

… deze richtlijnen gelden onafhankelijk van de sporttak of duur van de inspanning?

… een prestatiewinst van 3% realistisch is maar er grote verschillen zijn tussen atleten?

… het belangrijk is op individueel niveau de modaliteiten bij te sturen i.f.v. de atleet?

Referenties

    • Borresen J, Lambert MI. The quantification of training load, the training response and the effect on performance. Sports Med. 2009;39(9):779-95.
    • Bosquet L, Montpetit J, Arvisais D, Mujika I. Effects of tapering on performance: a meta-analysis. Med Sci Sports Exerc. 2007;39(8):1358-65.
    • Calvert TW, Banister EW, Savage MV, Bach T. A systems model of the effects of training on physical performance. IEEE Trans Syst Man Cybern. 1976; 6: 94–102.
    • Mujika I, Padilla S. Scientific bases for precompetition tapering strategies. Med Sci Sports Exerc. 2003 ;35(7):1182-7. 

Vind een expert

  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Marc Schiltz

  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Justine Stevens

  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Roben dedecker

  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Erik Van Lierde

  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Windy Lycke

  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Karel Pardaens

  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Luk Buyse

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Bruno D'Hulster

  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Simon Horckmans

  • Willy Coosemans

  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Julie Zels

  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Sander Bomans

  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Jempi Wilssens

  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Frederic Brillouet

  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Bart Depreitere

  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Luc De Pelecijn

  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts

Gerelateerde items

Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Blessurepreventie
GF2Snow Week 5.png

Get Fit 2 Snow - Week 5

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Sluiten