Is topsport gezond?

Is topsport gezond?

Na 20 jaar televisie radio en televisie richt Marc zich tegenwoordig op communicatie over gezondheid, geneeskunde en wetenschap. De materie is complex en delicaat maar mateloos boeiend, want uiteindelijk gaat het over het leven en welzijn van mensen. Als auteur publiceerde Marc reeds meerdere boeken over onvruchtbaarheid, huidkanker, ebola, darmziekten, het hart en de psychomedische begeleiding van jonge sporters.
Sporter Blog Gezond Sporten

Dat sporten gezond is voor iedereen, dat weet je wel. Maar is het ook nog gezond als je elke dag ettelijke kilometers fietst en dan tijdens een competitie drie weken lang elke dag nagenoeg 200km rijdt én een hoge prestatiedruk voelt? Of als je twee keer per dag traint en dan in het weekend 90 minuten lang moet presteren? Marc weegt de voor- en nadelen van topsport af.

Is topsport gezond? Het is een vraag die SKA wel vaker krijgt. Het antwoord hangt af van hoe je ‘gezondheid’ definieert. 

Als je de definitie ‘afwezigheid van medische problemen’ hanteert, dan is topsport niet gezond in die zin dat topsporters in de loop van hun carrière vaak een moeilijk compromis moeten vinden tussen een kortetermijn- en een langetermijnbenadering. Als je vlak voor of midden in een belangrijke wedstrijd of competitieperiode zit en absoluut moet presteren, dan nemen of ondergaan topsporters soms maatregelen die hen wel over die hindernis tillen, maar die absoluut nadelig zijn op de lange termijn. Denk aan sterke pijnstillers, cortisone-injecties, het overslaan of inkorten van herstelperiodes na een blessure etc. Soms is dat voor de sporter de minst slechte oplossing en “moet het maar even”. Als dat maar af en toe gebeurt, dan is er geen man overboord. Maar worden dergelijke noodmaatregelen regelmatig ingezet, dan zal dat op de lange termijn zijn tol eisen, bijvoorbeeld in de vorm van vroegtijdige gewrichtsslijtage.

Topsport kan nog om een andere redenen extra gezondheidsrisico meebrengen in vergelijking met recreatieve sport. Profsporters sporten nu eenmaal gemiddeld harder, vaker, langer, intensiever of sneller dan recreanten. Er is dus veel meer gelegenheid tot het oplopen van een blessure. Vallen of botsen ze, dan kunnen de gevolgen evenredig ernstiger zijn. Anderzijds hebben topsporters ook meer ervaring en techniek, en worden ze medisch beter begeleid, waardoor ze de nadelige effecten van incidenten vaak beter en sneller doorstaan dan niet-profs. 

Topsport brengt ook extra belasting van het hart mee, waardoor dat hart wel sterker en beter belastbaar wordt, maar er tijdens het sporten iets meer risico op een ritmestoornis is. Ook kan de topsporter na zijn of haar carrière in sommige gevallen last kan krijgen van een vergroot hart (sporthart). Meestal brengt een sporthart geen problemen mee op de lange termijn, maar de wetenschap is daar nog niet helemaal uit; soms is toch voorzichtigheid geboden voor ex-topsporters.

Nog andere risico’s die we vaak zien in elitesport zijn overtraining en – in sporttakken waar het uiterlijk of het gewicht belangrijk zijn – eetstoornissen. Topsporter lopen dubbel tot driemaal méér risico op een eetstoornis dan niet-topsporters. 

Dat laatste brengt ons bij de mentale risico’s die aan topsport zijn verbonden. Die hebben meestal te maken met die met de angst voor prestigeverlies, faalangst of negatieve stress, maar ze kunnen ook met de tol van de roem te maken hebben. Topsporters lopen in vergelijking met amateurs een verhoogd risico om een burn-out of depressie te krijgen, omdat er meer op het spel staat. Sommige toppers kunnen ook niet weerstaan aan de lokroep van doping en andere vormen van competitievervalsing. En gaat alles voor de wind en rijg je de successen aan elkaar, dan moet je als topsporter ook nog verstandig kunnen omgaan met de aandacht, de verhoogde verwachtingen, de rijkdom, de vele verplaatsingen, de uithuizigheid, de impact op relaties en het opportunisme van derden die samenhangen met sterrenstatus. En zelfs áls je ook dat goed kunt managen, dan loert het gevaar van het zwarte gat ná een topsportcarrière of tijdens een langdurige revalidatieperiode. 

Van die kant bekeken is topsport niet gezond, of op zijn minst niet zo gezond als amateursport. Maar je kunt gezondheid ook definiëren als een verlaagd risico om vroegtijdig aan een of andere aandoening te overlijden, of een grotere kans om langer dan gemiddeld te leven. Op beide fronten doen topsporters het beter dan zowat alle andere mensen. In 2015 publiceerde het tijdschrift Sports Medicine een studie over de vraag of elitesporters langer leven. Het onderzoek sloeg op meer dan 450.000 sporters. Daaruit bleek dat elitesporters een 4 tot 8 jaar langere levensverwachting hebben dan leeftijdsgenoten uit de algemene bevolking. Dat heeft met diverse factoren te maken. Zo hebben topsporters doorgaans een robuustere ademhaling en bloedsomloop. Ze worden medisch ook beter gemonitord dan de gemiddelde sterveling. Bovendien kennen ze hun lichaam beter en krijgen verborgen gezondheidsproblemen minder kans om lang onder de radar te blijven doordat het lichaam van een topsporter zo vaak en zo sterk op de proef wordt gesteld.

Met name sporters die grote aerobe inspanningen leveren – denk aan hardlopers, wielrenners, zwemmers of voetballers – houden daar de grootste gezondheidsvoordelen aan over. Andere studies tonen aan dat elitesporters tijdens en na hun carrière significant minder risico lopen op hartziekte (ondanks het licht verhoogde risico op een ritmestoornis) of beroerte (cva), wat twee zeer belangrijke doodsoorzaken zijn in de algemene bevolking. En doordat (ex-)topsporters niet of minder jaren roken of drinken, krijgen ze minder te maken met tabak- of alcoholgerelateerde kankers en andere ziekten. Ook obesitas of metaboolsyndroom komt zelden voor bij topsporters. Zelfs extreme duursporters, ronderenners bijvoorbeeld, hebben een 40% lager sterfterisico dan niet-sporters. 

Ondanks alle psychische valkuilen voor en na topsport waarop we al gewezen hebben, tonen sommige studies aan dat elitesporters ook mentaal gemiddeld gezonder zijn dan de algemene bevolking. Wellicht is dat niet zozeer of niet alleen een gevolg van hun sportactiviteiten, maar zeker ook van hun aangeboren of getrainde doorzettingsvermogen en veerkracht – persoonlijkheidskenmerken die er toe hebben bijgedragen dat ze überhaupt topsporter konden worden! Die trekken werken na hun carrière uiteraard door. We moeten echter voorzichtig zijn met conclusies want uit andere studies blijkt dan weer dat topsporters evenveel of zelfs wat méér risico lopen op geestelijke problemen dan de doorsneebevolking. Meer onderzoek is nodig op dat punt, maar veel hangt af van de mentale coaching die toppers tijdens hun loopbaan krijgen. Vroeger werd daar lacherig over gedaan, maar vandaag doen steeds meer elitesporters een beroep op een mental coach, wat een uitstekende zaak is. 

 

Conclusie

Het valt niet te bepalen op welk punt topsport ongezond wordt. Dat varieert te veel van individu tot individu en van sport tot sport. Explosieve contactsporten brengen extra blessurerisico mee. Bij duursporten speelt extra risico op overtraining mee. Sport in gewichtsklassen werkt eetstoornissen in de hand, enz. Belangrijk is dat topsporters naar hun lichaam leren luisteren en medisch worden begeleid door sportartsen die de lange termijn minstens even belangrijk vinden als de korte. Doen elitesporters daarbij ook nog eens een beroep op een mental coach, dan is topsport nog altijd niet zo gezond als amateursport maar zeker véél gezonder dan niet sporten of te weinig bewegen. De brede bevolking is zoals we allemaal weten niet zo gezond. In vergelijking daarmee, ben je beter topsporter. Al bij al wegen de voordelen op tegen de nadelen. Ouders hoeven zeker niet te wanhopen als hun zoon of dochter topsporter dreigt te worden. 

Vind een expert

  • Erik Van Lierde

  • Jan Leire

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Sportpsycholoog
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Carl De Crée

  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Julie Zels

  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Willy Coosemans

  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Bruno D'Hulster

  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Justine Stevens

  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Johan Roeykens

  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Trees Dooms

  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts

Gerelateerde items

Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Gezond Sporten
Vaak voorkomende misvattingen over vrouwelijke sporters.png

Vaak voorkomende misvattingen over vrouwelijke sporters

Sporter Artikel Gezond Sporten
Sluiten