Is topsport gezond?

Is topsport gezond?

Na 20 jaar televisie radio en televisie richt Marc zich tegenwoordig op communicatie over gezondheid, geneeskunde en wetenschap. De materie is complex en delicaat maar mateloos boeiend, want uiteindelijk gaat het over het leven en welzijn van mensen. Als auteur publiceerde Marc reeds meerdere boeken over onvruchtbaarheid, huidkanker, ebola, darmziekten, het hart en de psychomedische begeleiding van jonge sporters.
Sporter Blog Gezond Sporten Gezond Sporten

Dat sporten gezond is voor iedereen, dat weet je wel. Maar is het ook nog gezond als je elke dag ettelijke kilometers fietst en dan tijdens een competitie drie weken lang elke dag nagenoeg 200km rijdt én een hoge prestatiedruk voelt? Of als je twee keer per dag traint en dan in het weekend 90 minuten lang moet presteren? Marc weegt de voor- en nadelen van topsport af.

Is topsport gezond? Het is een vraag die SKA wel vaker krijgt. Het antwoord hangt af van hoe je ‘gezondheid’ definieert. 

Als je de definitie ‘afwezigheid van medische problemen’ hanteert, dan is topsport niet gezond in die zin dat topsporters in de loop van hun carrière vaak een moeilijk compromis moeten vinden tussen een kortetermijn- en een langetermijnbenadering. Als je vlak voor of midden in een belangrijke wedstrijd of competitieperiode zit en absoluut moet presteren, dan nemen of ondergaan topsporters soms maatregelen die hen wel over die hindernis tillen, maar die absoluut nadelig zijn op de lange termijn. Denk aan sterke pijnstillers, cortisone-injecties, het overslaan of inkorten van herstelperiodes na een blessure etc. Soms is dat voor de sporter de minst slechte oplossing en “moet het maar even”. Als dat maar af en toe gebeurt, dan is er geen man overboord. Maar worden dergelijke noodmaatregelen regelmatig ingezet, dan zal dat op de lange termijn zijn tol eisen, bijvoorbeeld in de vorm van vroegtijdige gewrichtsslijtage.

Topsport kan nog om een andere redenen extra gezondheidsrisico meebrengen in vergelijking met recreatieve sport. Profsporters sporten nu eenmaal gemiddeld harder, vaker, langer, intensiever of sneller dan recreanten. Er is dus veel meer gelegenheid tot het oplopen van een blessure. Vallen of botsen ze, dan kunnen de gevolgen evenredig ernstiger zijn. Anderzijds hebben topsporters ook meer ervaring en techniek, en worden ze medisch beter begeleid, waardoor ze de nadelige effecten van incidenten vaak beter en sneller doorstaan dan niet-profs. 

Topsport brengt ook extra belasting van het hart mee, waardoor dat hart wel sterker en beter belastbaar wordt, maar er tijdens het sporten iets meer risico op een ritmestoornis is. Ook kan de topsporter na zijn of haar carrière in sommige gevallen last kan krijgen van een vergroot hart (sporthart). Meestal brengt een sporthart geen problemen mee op de lange termijn, maar de wetenschap is daar nog niet helemaal uit; soms is toch voorzichtigheid geboden voor ex-topsporters.

Nog andere risico’s die we vaak zien in elitesport zijn overtraining en – in sporttakken waar het uiterlijk of het gewicht belangrijk zijn – eetstoornissen. Topsporter lopen dubbel tot driemaal méér risico op een eetstoornis dan niet-topsporters. 

Dat laatste brengt ons bij de mentale risico’s die aan topsport zijn verbonden. Die hebben meestal te maken met die met de angst voor prestigeverlies, faalangst of negatieve stress, maar ze kunnen ook met de tol van de roem te maken hebben. Topsporters lopen in vergelijking met amateurs een verhoogd risico om een burn-out of depressie te krijgen, omdat er meer op het spel staat. Sommige toppers kunnen ook niet weerstaan aan de lokroep van doping en andere vormen van competitievervalsing. En gaat alles voor de wind en rijg je de successen aan elkaar, dan moet je als topsporter ook nog verstandig kunnen omgaan met de aandacht, de verhoogde verwachtingen, de rijkdom, de vele verplaatsingen, de uithuizigheid, de impact op relaties en het opportunisme van derden die samenhangen met sterrenstatus. En zelfs áls je ook dat goed kunt managen, dan loert het gevaar van het zwarte gat ná een topsportcarrière of tijdens een langdurige revalidatieperiode. 

Van die kant bekeken is topsport niet gezond, of op zijn minst niet zo gezond als amateursport. Maar je kunt gezondheid ook definiëren als een verlaagd risico om vroegtijdig aan een of andere aandoening te overlijden, of een grotere kans om langer dan gemiddeld te leven. Op beide fronten doen topsporters het beter dan zowat alle andere mensen. In 2015 publiceerde het tijdschrift Sports Medicine een studie over de vraag of elitesporters langer leven. Het onderzoek sloeg op meer dan 450.000 sporters. Daaruit bleek dat elitesporters een 4 tot 8 jaar langere levensverwachting hebben dan leeftijdsgenoten uit de algemene bevolking. Dat heeft met diverse factoren te maken. Zo hebben topsporters doorgaans een robuustere ademhaling en bloedsomloop. Ze worden medisch ook beter gemonitord dan de gemiddelde sterveling. Bovendien kennen ze hun lichaam beter en krijgen verborgen gezondheidsproblemen minder kans om lang onder de radar te blijven doordat het lichaam van een topsporter zo vaak en zo sterk op de proef wordt gesteld.

Met name sporters die grote aerobe inspanningen leveren – denk aan hardlopers, wielrenners, zwemmers of voetballers – houden daar de grootste gezondheidsvoordelen aan over. Andere studies tonen aan dat elitesporters tijdens en na hun carrière significant minder risico lopen op hartziekte (ondanks het licht verhoogde risico op een ritmestoornis) of beroerte (cva), wat twee zeer belangrijke doodsoorzaken zijn in de algemene bevolking. En doordat (ex-)topsporters niet of minder jaren roken of drinken, krijgen ze minder te maken met tabak- of alcoholgerelateerde kankers en andere ziekten. Ook obesitas of metaboolsyndroom komt zelden voor bij topsporters. Zelfs extreme duursporters, ronderenners bijvoorbeeld, hebben een 40% lager sterfterisico dan niet-sporters. 

Ondanks alle psychische valkuilen voor en na topsport waarop we al gewezen hebben, tonen sommige studies aan dat elitesporters ook mentaal gemiddeld gezonder zijn dan de algemene bevolking. Wellicht is dat niet zozeer of niet alleen een gevolg van hun sportactiviteiten, maar zeker ook van hun aangeboren of getrainde doorzettingsvermogen en veerkracht – persoonlijkheidskenmerken die er toe hebben bijgedragen dat ze überhaupt topsporter konden worden! Die trekken werken na hun carrière uiteraard door. We moeten echter voorzichtig zijn met conclusies want uit andere studies blijkt dan weer dat topsporters evenveel of zelfs wat méér risico lopen op geestelijke problemen dan de doorsneebevolking. Meer onderzoek is nodig op dat punt, maar veel hangt af van de mentale coaching die toppers tijdens hun loopbaan krijgen. Vroeger werd daar lacherig over gedaan, maar vandaag doen steeds meer elitesporters een beroep op een mental coach, wat een uitstekende zaak is. 

 

Conclusie

Het valt niet te bepalen op welk punt topsport ongezond wordt. Dat varieert te veel van individu tot individu en van sport tot sport. Explosieve contactsporten brengen extra blessurerisico mee. Bij duursporten speelt extra risico op overtraining mee. Sport in gewichtsklassen werkt eetstoornissen in de hand, enz. Belangrijk is dat topsporters naar hun lichaam leren luisteren en medisch worden begeleid door sportartsen die de lange termijn minstens even belangrijk vinden als de korte. Doen elitesporters daarbij ook nog eens een beroep op een mental coach, dan is topsport nog altijd niet zo gezond als amateursport maar zeker véél gezonder dan niet sporten of te weinig bewegen. De brede bevolking is zoals we allemaal weten niet zo gezond. In vergelijking daarmee, ben je beter topsporter. Al bij al wegen de voordelen op tegen de nadelen. Ouders hoeven zeker niet te wanhopen als hun zoon of dochter topsporter dreigt te worden. 

Vind een expert

  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • An Konings

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Schiltz

  • Ine Schops

    Podoloog
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Jana Stevens

    Podoloog
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Willy Coosemans

  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Ann Gillis

  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • BVBA Samcon

  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Peter Plessers

  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut

Gerelateerde items

Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten