Is topsport gezond?

Is topsport gezond?

Na 20 jaar televisie radio en televisie richt Marc zich tegenwoordig op communicatie over gezondheid, geneeskunde en wetenschap. De materie is complex en delicaat maar mateloos boeiend, want uiteindelijk gaat het over het leven en welzijn van mensen. Als auteur publiceerde Marc reeds meerdere boeken over onvruchtbaarheid, huidkanker, ebola, darmziekten, het hart en de psychomedische begeleiding van jonge sporters.
Sporter Blog Gezond Sporten Gezond Sporten

Dat sporten gezond is voor iedereen, dat weet je wel. Maar is het ook nog gezond als je elke dag ettelijke kilometers fietst en dan tijdens een competitie drie weken lang elke dag nagenoeg 200km rijdt én een hoge prestatiedruk voelt? Of als je twee keer per dag traint en dan in het weekend 90 minuten lang moet presteren? Marc weegt de voor- en nadelen van topsport af.

Is topsport gezond? Het is een vraag die SKA wel vaker krijgt. Het antwoord hangt af van hoe je ‘gezondheid’ definieert. 

Als je de definitie ‘afwezigheid van medische problemen’ hanteert, dan is topsport niet gezond in die zin dat topsporters in de loop van hun carrière vaak een moeilijk compromis moeten vinden tussen een kortetermijn- en een langetermijnbenadering. Als je vlak voor of midden in een belangrijke wedstrijd of competitieperiode zit en absoluut moet presteren, dan nemen of ondergaan topsporters soms maatregelen die hen wel over die hindernis tillen, maar die absoluut nadelig zijn op de lange termijn. Denk aan sterke pijnstillers, cortisone-injecties, het overslaan of inkorten van herstelperiodes na een blessure etc. Soms is dat voor de sporter de minst slechte oplossing en “moet het maar even”. Als dat maar af en toe gebeurt, dan is er geen man overboord. Maar worden dergelijke noodmaatregelen regelmatig ingezet, dan zal dat op de lange termijn zijn tol eisen, bijvoorbeeld in de vorm van vroegtijdige gewrichtsslijtage.

Topsport kan nog om een andere redenen extra gezondheidsrisico meebrengen in vergelijking met recreatieve sport. Profsporters sporten nu eenmaal gemiddeld harder, vaker, langer, intensiever of sneller dan recreanten. Er is dus veel meer gelegenheid tot het oplopen van een blessure. Vallen of botsen ze, dan kunnen de gevolgen evenredig ernstiger zijn. Anderzijds hebben topsporters ook meer ervaring en techniek, en worden ze medisch beter begeleid, waardoor ze de nadelige effecten van incidenten vaak beter en sneller doorstaan dan niet-profs. 

Topsport brengt ook extra belasting van het hart mee, waardoor dat hart wel sterker en beter belastbaar wordt, maar er tijdens het sporten iets meer risico op een ritmestoornis is. Ook kan de topsporter na zijn of haar carrière in sommige gevallen last kan krijgen van een vergroot hart (sporthart). Meestal brengt een sporthart geen problemen mee op de lange termijn, maar de wetenschap is daar nog niet helemaal uit; soms is toch voorzichtigheid geboden voor ex-topsporters.

Nog andere risico’s die we vaak zien in elitesport zijn overtraining en – in sporttakken waar het uiterlijk of het gewicht belangrijk zijn – eetstoornissen. Topsporter lopen dubbel tot driemaal méér risico op een eetstoornis dan niet-topsporters. 

Dat laatste brengt ons bij de mentale risico’s die aan topsport zijn verbonden. Die hebben meestal te maken met die met de angst voor prestigeverlies, faalangst of negatieve stress, maar ze kunnen ook met de tol van de roem te maken hebben. Topsporters lopen in vergelijking met amateurs een verhoogd risico om een burn-out of depressie te krijgen, omdat er meer op het spel staat. Sommige toppers kunnen ook niet weerstaan aan de lokroep van doping en andere vormen van competitievervalsing. En gaat alles voor de wind en rijg je de successen aan elkaar, dan moet je als topsporter ook nog verstandig kunnen omgaan met de aandacht, de verhoogde verwachtingen, de rijkdom, de vele verplaatsingen, de uithuizigheid, de impact op relaties en het opportunisme van derden die samenhangen met sterrenstatus. En zelfs áls je ook dat goed kunt managen, dan loert het gevaar van het zwarte gat ná een topsportcarrière of tijdens een langdurige revalidatieperiode. 

Van die kant bekeken is topsport niet gezond, of op zijn minst niet zo gezond als amateursport. Maar je kunt gezondheid ook definiëren als een verlaagd risico om vroegtijdig aan een of andere aandoening te overlijden, of een grotere kans om langer dan gemiddeld te leven. Op beide fronten doen topsporters het beter dan zowat alle andere mensen. In 2015 publiceerde het tijdschrift Sports Medicine een studie over de vraag of elitesporters langer leven. Het onderzoek sloeg op meer dan 450.000 sporters. Daaruit bleek dat elitesporters een 4 tot 8 jaar langere levensverwachting hebben dan leeftijdsgenoten uit de algemene bevolking. Dat heeft met diverse factoren te maken. Zo hebben topsporters doorgaans een robuustere ademhaling en bloedsomloop. Ze worden medisch ook beter gemonitord dan de gemiddelde sterveling. Bovendien kennen ze hun lichaam beter en krijgen verborgen gezondheidsproblemen minder kans om lang onder de radar te blijven doordat het lichaam van een topsporter zo vaak en zo sterk op de proef wordt gesteld.

Met name sporters die grote aerobe inspanningen leveren – denk aan hardlopers, wielrenners, zwemmers of voetballers – houden daar de grootste gezondheidsvoordelen aan over. Andere studies tonen aan dat elitesporters tijdens en na hun carrière significant minder risico lopen op hartziekte (ondanks het licht verhoogde risico op een ritmestoornis) of beroerte (cva), wat twee zeer belangrijke doodsoorzaken zijn in de algemene bevolking. En doordat (ex-)topsporters niet of minder jaren roken of drinken, krijgen ze minder te maken met tabak- of alcoholgerelateerde kankers en andere ziekten. Ook obesitas of metaboolsyndroom komt zelden voor bij topsporters. Zelfs extreme duursporters, ronderenners bijvoorbeeld, hebben een 40% lager sterfterisico dan niet-sporters. 

Ondanks alle psychische valkuilen voor en na topsport waarop we al gewezen hebben, tonen sommige studies aan dat elitesporters ook mentaal gemiddeld gezonder zijn dan de algemene bevolking. Wellicht is dat niet zozeer of niet alleen een gevolg van hun sportactiviteiten, maar zeker ook van hun aangeboren of getrainde doorzettingsvermogen en veerkracht – persoonlijkheidskenmerken die er toe hebben bijgedragen dat ze überhaupt topsporter konden worden! Die trekken werken na hun carrière uiteraard door. We moeten echter voorzichtig zijn met conclusies want uit andere studies blijkt dan weer dat topsporters evenveel of zelfs wat méér risico lopen op geestelijke problemen dan de doorsneebevolking. Meer onderzoek is nodig op dat punt, maar veel hangt af van de mentale coaching die toppers tijdens hun loopbaan krijgen. Vroeger werd daar lacherig over gedaan, maar vandaag doen steeds meer elitesporters een beroep op een mental coach, wat een uitstekende zaak is. 

 

Conclusie

Het valt niet te bepalen op welk punt topsport ongezond wordt. Dat varieert te veel van individu tot individu en van sport tot sport. Explosieve contactsporten brengen extra blessurerisico mee. Bij duursporten speelt extra risico op overtraining mee. Sport in gewichtsklassen werkt eetstoornissen in de hand, enz. Belangrijk is dat topsporters naar hun lichaam leren luisteren en medisch worden begeleid door sportartsen die de lange termijn minstens even belangrijk vinden als de korte. Doen elitesporters daarbij ook nog eens een beroep op een mental coach, dan is topsport nog altijd niet zo gezond als amateursport maar zeker véél gezonder dan niet sporten of te weinig bewegen. De brede bevolking is zoals we allemaal weten niet zo gezond. In vergelijking daarmee, ben je beter topsporter. Al bij al wegen de voordelen op tegen de nadelen. Ouders hoeven zeker niet te wanhopen als hun zoon of dochter topsporter dreigt te worden. 

Vind een expert

  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Ine Schops

    Podoloog
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Marc Schiltz

  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Willy Coosemans

  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Jan Boon

    Huisarts
  • BVBA Samcon

  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Kevin Robson

    Trainer
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Johan Roeykens

  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Erik Van Lierde

  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Barbara Vandenbussche

    Barbara Vandenbussche

    Kinesitherapeut
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer

Gerelateerde items

Beleid
Grensoverschrijdend gedrag

Grensoverschrijdend gedrag in de sportclub: wat kan jij doen en bij wie kan je terecht?

Sporter Blog Ethiek Gezond Sporten Beleid Gezond Sporten
Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Kinderen en jongeren_sporthethiek.png

Hoe kijken kinderen en jongeren naar een veilig sportklimaat?

Sporter Blog Ethiek
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten