Fysieke profilering bij voetballers

Fysieke profilering bij voetballers

Maarten Lievens is Master in de Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen (UGent). Hij is sinds 2015 inspanningsfysioloog in het Centrum voor Sportgeneeskunde (UZ Gent). Daar begeleidt hij verschillende populaties: van elite, competitieve en recreatieve atleten tot de revalidatie van patiënten, met specialisatie in het analyseren van inspanningstests en het opstellen van trainingsprogramma’s. Binnen de onderzoeksgroep inspanningsfysiologie aan de UGent voert hij onderzoek naar praktijkgerichte topics in voetbal (hydratatie, plyometrietraining) en wielrennen (het critical power model). Sinds 2018 is hij verantwoordelijk voor de sportwetenschappelijke ondersteuning van het U21 team van SV Zulte Waregem.
Sporter Sportprofessional Blog Voetbal Training

De huidige voetbaljaargang loopt nog op zijn laatste benen maar de voorbereiding op volgend seizoen is bij onze Belgische voetbalclubs al volop aan de gang. Eén van de eerste zaken die steevast op de planning staan, zijn de medische en conditionele screenings. Inspanningsfysioloog Maarten Lieven verzorgt samen met zijn collega's van het Centrum voor Sportgeneeskunde van het UZ Gent deze screenings voor o.a. KAA Gent, RSC Anderlecht en SV Zulte Waregem. Maar waarom zijn deze evaluaties nu eigenlijk belangrijk?

Globaal kunnen we de screening opsplitsen in een uitgebreide medische check-up (o.a. screening van het hart en van de blessuregevoeligheid) en het in kaart brengen van de fysieke eigenschappen die nodig zijn om succesvol te zijn in voetbal. Als inspanningsfysioloog ben ik verantwoordelijk voor dit tweede luik en probeer ik hieronder te schetsen hoe dit concreet in zijn werk gaat.

Er zijn verschillende redenen om een conditioneel profiel op te stellen (Figuur 1):

  1. Het geeft ons een objectieve evaluatie van de fysieke eigenschappen
  2. Het zorgt voor de kennis om de trainingsprikkels te individualiseren
  3. De fysieke ontwikkeling van de atleet kan correct worden opgevolgd

Redenen opstellen conditioneel profiel
Figuur 1. Redenen om een conditioneel profiel op te stellen: objectieve evaluatie, individuele trainingssturing en opvolging fysieke ontwikkeling.

 

Profiel van de sport

Het heeft uiteraard pas zin om een conditioneel profiel op te stellen wanneer we beschikken over een uitgebalanceerd testprotocol dat de belangrijkste fysieke eigenschappen van voetballers in kaart kan brengen. Hiervoor is het in de eerste plaats belangrijk om het profiel van de sport te analyseren: wat is de duur van de inspanning, hoeveel wordt er gelopen, aan welke intensiteit, welke verschillende acties worden ondernomen, enz. Tabel 1 geeft een bondig overzicht van het activiteitenprofiel en de fysiologische belasting van een wedstrijd.

Tabel 1. Activiteitenprofiel en fysiologische belasting.
Activiteitenprofiel en fysiologische belasting

Uit de duur van de inspanning, de totale afgelegde afstand en de algemene fysiologische respons blijkt dat het grootste deel van de energielevering aëroob gebeurt. De sprintafstand, sprongen en tackles wijzen daarnaast op een belangrijke rol van de anaërobe (onmiddellijke) energielevering bij de wedstrijdbepalende acties. De exacte eisen van het spel zijn daarnaast uiteraard afhankelijk van de positie op het veld, het spelsysteem, de sterkte van de tegenstander en de wedstrijdsituatie.

 

Profiel van de sporter

Nu we weten wat een voetballer moet presteren, kunnen we een testbatterij opstellen. Deze bestaat uit een luik antropometrie, een progressieve looptest tot uitputting en explosiviteitstesten. Doorheen de jaren stelden we een zeer uitgebreide database op van meer dan 1000 eerste klasse voetballers. Deze data gebruiken we om de fysieke kwaliteiten van de geteste spelers - rekening houdend met hun positie - te evalueren (Figuur 2).  Door te investeren in een conditionele screening krijgt de staf van het team meteen een goed beeld van de fysieke mogelijkheden van de speler, zelfs wanneer deze nog geen stap op het veld heeft gezet. Aangezien de fysieke eisen van de sport de laatste jaren voortdurend toenemen, hoeft het niet te verbazen dat voor het aanwerven van nieuwe spelers deze testen onmisbaar zijn geworden.

Positie specifieke evaluatie fysieke eigenschappen
Figuur 2. Positie specifieke evaluatie van de fysieke eigenschappen.

Antropometrie: de lichaamsafmetingen (lengte, gewicht, vetgehalte) verschillen vaak sterk tussen verschillende sporttakken. Denk maar aan de ranke marathonlopers versus de gespierde gewichtheffers. Maar ook binnen dezelfde sporttak zien we vaak sterke verschillen omdat deze op de één of andere manier de prestatie gaan bevoordelen. Een doelman die een doelvlak van 7,32m x 2,44m moet verdedigen heeft baat bij een groot gestalte, een flankspeler kan dan weer voordeel halen uit een kleiner gestalte die zorgt voor een betere wendbaarheid.

Progressieve looptest: de maximaal behaalde loopsnelheid en zuurstofopname tijdens de test geven een goed beeld van het uithoudingsvermogen van onze sporter. Daarnaast nemen we tijdens de test een bloedstaal af om de lactaatconcentratie te bepalen en zo een uitgebreide analyse te maken van de basisconditie (aërobe drempel) en de intensieve uithouding (anaërobe drempel) (Figuur 2). Zo kunnen de trainingsrichtlijnen verder geoptimaliseerd worden. Middenvelders en flankspelers leggen bijvoorbeeld meer afstand af aan hoge intensiteit dan spelers op de andere posities en zijn dus gebaat bij een goed ontwikkeld uithoudingsvermogen.

Explosiviteitstesten: Aan de hand van sprint, wendbaarheid en diverse sprongtests wordt de explosiviteit van de spelers gemeten. Waar middenvelders over een groot uithoudingsvermogen moeten beschikken is het voor aanvallers cruciaal om net snel genoeg te kunnen reageren tijdens de eerste meters of met een snedige actie een speler uit te schakelen. Flankspelers met een gebrekkige explosiviteit zullen moeilijker voor gevaar kunnen zorgen ongeacht hun technische kwaliteiten.

 

Individualiseren training en opvolgen progressie

Door de trainingsprikkels af te stellen op het fysiologische profiel van de atleet – o.a. door rekening te houden met de individuele trainingszones (Figuur 3) – trachten we de progressie en evolutie van een atleet te maximaliseren (Tabel 2). Voor coaches binnen teamsporten is het niet eenvoudig om de trainingsbelasting af te stellen op het conditionele niveau van alle spelers. Sommige goed getrainde spelers zullen aan bepaalde oefeningen niet voldoende hebben om verder progressie te maken. Daarom zijn extra loopvormen, waarbij rekening kan gehouden worden met de individuele trainingszones, een goede aanvulling om aan de verschillende noden van de spelers te voldoen. 

Evaluatie uithoudingsvermogen en opstellen trainingszones
Figuur 3. Evaluatie van het uithoudingsvermogen en het opstellen van trainingszones.

Tabel 2. Evolutie van fysieke eigenschappen.
Evolutie fysieke eigenschappen

Succes in voetbal (of andere teamsporten) hangt uiteraard van meer factoren af dan deze fysieke cijfers. Maar het is wel zo dat wanneer twee teams over gelijkwaardige technische en tactische kwaliteiten beschikken het team met de beste fysieke paraatheid de speelintensiteit beter hoog zal kunnen houden en zo meer kans zal maken om de wedstrijd op het eind alsnog naar zich toe te trekken.

Vind een expert

  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Julie Zels

  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Trees Dooms

  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • An Konings

    Sportarts
  • Justine Stevens

  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Windy Lycke

  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Karel Pardaens

  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Marc Schiltz

  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Sportpsycholoog
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • BVBA Samcon

  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Peter Plessers

  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jempi Wilssens

  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts

Gerelateerde items

Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Blessurepreventie Training
Blessurepreventie
GF2Snow Week 5.png

Get Fit 2 Snow - Week 5

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Blessurepreventie Training
Sluiten