Fysieke profilering bij voetballers

Fysieke profilering bij voetballers

Maarten Lievens is Master in de Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen (UGent). Hij is sinds 2015 inspanningsfysioloog in het Centrum voor Sportgeneeskunde (UZ Gent). Daar begeleidt hij verschillende populaties: van elite, competitieve en recreatieve atleten tot de revalidatie van patiënten, met specialisatie in het analyseren van inspanningstests en het opstellen van trainingsprogramma’s. Binnen de onderzoeksgroep inspanningsfysiologie aan de UGent voert hij onderzoek naar praktijkgerichte topics in voetbal (hydratatie, plyometrietraining) en wielrennen (het critical power model). Sinds 2018 is hij verantwoordelijk voor de sportwetenschappelijke ondersteuning van het U21 team van SV Zulte Waregem.
Sporter Sportprofessional Blog Training Voetbal Training

De huidige voetbaljaargang loopt nog op zijn laatste benen maar de voorbereiding op volgend seizoen is bij onze Belgische voetbalclubs al volop aan de gang. Eén van de eerste zaken die steevast op de planning staan, zijn de medische en conditionele screenings. Inspanningsfysioloog Maarten Lieven verzorgt samen met zijn collega's van het Centrum voor Sportgeneeskunde van het UZ Gent deze screenings voor o.a. KAA Gent, RSC Anderlecht en SV Zulte Waregem. Maar waarom zijn deze evaluaties nu eigenlijk belangrijk?

Globaal kunnen we de screening opsplitsen in een uitgebreide medische check-up (o.a. screening van het hart en van de blessuregevoeligheid) en het in kaart brengen van de fysieke eigenschappen die nodig zijn om succesvol te zijn in voetbal. Als inspanningsfysioloog ben ik verantwoordelijk voor dit tweede luik en probeer ik hieronder te schetsen hoe dit concreet in zijn werk gaat.

Er zijn verschillende redenen om een conditioneel profiel op te stellen (Figuur 1):

  1. Het geeft ons een objectieve evaluatie van de fysieke eigenschappen
  2. Het zorgt voor de kennis om de trainingsprikkels te individualiseren
  3. De fysieke ontwikkeling van de atleet kan correct worden opgevolgd

Redenen opstellen conditioneel profiel
Figuur 1. Redenen om een conditioneel profiel op te stellen: objectieve evaluatie, individuele trainingssturing en opvolging fysieke ontwikkeling.

 

Profiel van de sport

Het heeft uiteraard pas zin om een conditioneel profiel op te stellen wanneer we beschikken over een uitgebalanceerd testprotocol dat de belangrijkste fysieke eigenschappen van voetballers in kaart kan brengen. Hiervoor is het in de eerste plaats belangrijk om het profiel van de sport te analyseren: wat is de duur van de inspanning, hoeveel wordt er gelopen, aan welke intensiteit, welke verschillende acties worden ondernomen, enz. Tabel 1 geeft een bondig overzicht van het activiteitenprofiel en de fysiologische belasting van een wedstrijd.

Tabel 1. Activiteitenprofiel en fysiologische belasting.
Activiteitenprofiel en fysiologische belasting

Uit de duur van de inspanning, de totale afgelegde afstand en de algemene fysiologische respons blijkt dat het grootste deel van de energielevering aëroob gebeurt. De sprintafstand, sprongen en tackles wijzen daarnaast op een belangrijke rol van de anaërobe (onmiddellijke) energielevering bij de wedstrijdbepalende acties. De exacte eisen van het spel zijn daarnaast uiteraard afhankelijk van de positie op het veld, het spelsysteem, de sterkte van de tegenstander en de wedstrijdsituatie.

 

Profiel van de sporter

Nu we weten wat een voetballer moet presteren, kunnen we een testbatterij opstellen. Deze bestaat uit een luik antropometrie, een progressieve looptest tot uitputting en explosiviteitstesten. Doorheen de jaren stelden we een zeer uitgebreide database op van meer dan 1000 eerste klasse voetballers. Deze data gebruiken we om de fysieke kwaliteiten van de geteste spelers - rekening houdend met hun positie - te evalueren (Figuur 2).  Door te investeren in een conditionele screening krijgt de staf van het team meteen een goed beeld van de fysieke mogelijkheden van de speler, zelfs wanneer deze nog geen stap op het veld heeft gezet. Aangezien de fysieke eisen van de sport de laatste jaren voortdurend toenemen, hoeft het niet te verbazen dat voor het aanwerven van nieuwe spelers deze testen onmisbaar zijn geworden.

Positie specifieke evaluatie fysieke eigenschappen
Figuur 2. Positie specifieke evaluatie van de fysieke eigenschappen.

Antropometrie: de lichaamsafmetingen (lengte, gewicht, vetgehalte) verschillen vaak sterk tussen verschillende sporttakken. Denk maar aan de ranke marathonlopers versus de gespierde gewichtheffers. Maar ook binnen dezelfde sporttak zien we vaak sterke verschillen omdat deze op de één of andere manier de prestatie gaan bevoordelen. Een doelman die een doelvlak van 7,32m x 2,44m moet verdedigen heeft baat bij een groot gestalte, een flankspeler kan dan weer voordeel halen uit een kleiner gestalte die zorgt voor een betere wendbaarheid.

Progressieve looptest: de maximaal behaalde loopsnelheid en zuurstofopname tijdens de test geven een goed beeld van het uithoudingsvermogen van onze sporter. Daarnaast nemen we tijdens de test een bloedstaal af om de lactaatconcentratie te bepalen en zo een uitgebreide analyse te maken van de basisconditie (aërobe drempel) en de intensieve uithouding (anaërobe drempel) (Figuur 2). Zo kunnen de trainingsrichtlijnen verder geoptimaliseerd worden. Middenvelders en flankspelers leggen bijvoorbeeld meer afstand af aan hoge intensiteit dan spelers op de andere posities en zijn dus gebaat bij een goed ontwikkeld uithoudingsvermogen.

Explosiviteitstesten: Aan de hand van sprint, wendbaarheid en diverse sprongtests wordt de explosiviteit van de spelers gemeten. Waar middenvelders over een groot uithoudingsvermogen moeten beschikken is het voor aanvallers cruciaal om net snel genoeg te kunnen reageren tijdens de eerste meters of met een snedige actie een speler uit te schakelen. Flankspelers met een gebrekkige explosiviteit zullen moeilijker voor gevaar kunnen zorgen ongeacht hun technische kwaliteiten.

 

Individualiseren training en opvolgen progressie

Door de trainingsprikkels af te stellen op het fysiologische profiel van de atleet – o.a. door rekening te houden met de individuele trainingszones (Figuur 3) – trachten we de progressie en evolutie van een atleet te maximaliseren (Tabel 2). Voor coaches binnen teamsporten is het niet eenvoudig om de trainingsbelasting af te stellen op het conditionele niveau van alle spelers. Sommige goed getrainde spelers zullen aan bepaalde oefeningen niet voldoende hebben om verder progressie te maken. Daarom zijn extra loopvormen, waarbij rekening kan gehouden worden met de individuele trainingszones, een goede aanvulling om aan de verschillende noden van de spelers te voldoen. 

Evaluatie uithoudingsvermogen en opstellen trainingszones
Figuur 3. Evaluatie van het uithoudingsvermogen en het opstellen van trainingszones.

Tabel 2. Evolutie van fysieke eigenschappen.
Evolutie fysieke eigenschappen

Succes in voetbal (of andere teamsporten) hangt uiteraard van meer factoren af dan deze fysieke cijfers. Maar het is wel zo dat wanneer twee teams over gelijkwaardige technische en tactische kwaliteiten beschikken het team met de beste fysieke paraatheid de speelintensiteit beter hoog zal kunnen houden en zo meer kans zal maken om de wedstrijd op het eind alsnog naar zich toe te trekken.

Vind een expert

  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Erik Van Lierde

  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Marc Schiltz

  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Willy Coosemans

  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • John Roosen

    Cardioloog
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Beleid
Grensoverschrijdend gedrag

Grensoverschrijdend gedrag in de sportclub: wat kan jij doen en bij wie kan je terecht?

Sporter Blog Ethiek Gezond Sporten Beleid Gezond Sporten
Sluiten