Fysieke profilering bij voetballers

Fysieke profilering bij voetballers

Maarten Lievens is Master in de Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen (UGent). Hij is sinds 2015 inspanningsfysioloog in het Centrum voor Sportgeneeskunde (UZ Gent). Daar begeleidt hij verschillende populaties: van elite, competitieve en recreatieve atleten tot de revalidatie van patiënten, met specialisatie in het analyseren van inspanningstests en het opstellen van trainingsprogramma’s. Binnen de onderzoeksgroep inspanningsfysiologie aan de UGent voert hij onderzoek naar praktijkgerichte topics in voetbal (hydratatie, plyometrietraining) en wielrennen (het critical power model). Sinds 2018 is hij verantwoordelijk voor de sportwetenschappelijke ondersteuning van het U21 team van SV Zulte Waregem.
Sporter Sportprofessional Blog Voetbal Training Training

De huidige voetbaljaargang loopt nog op zijn laatste benen maar de voorbereiding op volgend seizoen is bij onze Belgische voetbalclubs al volop aan de gang. Eén van de eerste zaken die steevast op de planning staan, zijn de medische en conditionele screenings. Inspanningsfysioloog Maarten Lieven verzorgt samen met zijn collega's van het Centrum voor Sportgeneeskunde van het UZ Gent deze screenings voor o.a. KAA Gent, RSC Anderlecht en SV Zulte Waregem. Maar waarom zijn deze evaluaties nu eigenlijk belangrijk?

Globaal kunnen we de screening opsplitsen in een uitgebreide medische check-up (o.a. screening van het hart en van de blessuregevoeligheid) en het in kaart brengen van de fysieke eigenschappen die nodig zijn om succesvol te zijn in voetbal. Als inspanningsfysioloog ben ik verantwoordelijk voor dit tweede luik en probeer ik hieronder te schetsen hoe dit concreet in zijn werk gaat.

Er zijn verschillende redenen om een conditioneel profiel op te stellen (Figuur 1):

  1. Het geeft ons een objectieve evaluatie van de fysieke eigenschappen
  2. Het zorgt voor de kennis om de trainingsprikkels te individualiseren
  3. De fysieke ontwikkeling van de atleet kan correct worden opgevolgd

Redenen opstellen conditioneel profiel
Figuur 1. Redenen om een conditioneel profiel op te stellen: objectieve evaluatie, individuele trainingssturing en opvolging fysieke ontwikkeling.

 

Profiel van de sport

Het heeft uiteraard pas zin om een conditioneel profiel op te stellen wanneer we beschikken over een uitgebalanceerd testprotocol dat de belangrijkste fysieke eigenschappen van voetballers in kaart kan brengen. Hiervoor is het in de eerste plaats belangrijk om het profiel van de sport te analyseren: wat is de duur van de inspanning, hoeveel wordt er gelopen, aan welke intensiteit, welke verschillende acties worden ondernomen, enz. Tabel 1 geeft een bondig overzicht van het activiteitenprofiel en de fysiologische belasting van een wedstrijd.

Tabel 1. Activiteitenprofiel en fysiologische belasting.
Activiteitenprofiel en fysiologische belasting

Uit de duur van de inspanning, de totale afgelegde afstand en de algemene fysiologische respons blijkt dat het grootste deel van de energielevering aëroob gebeurt. De sprintafstand, sprongen en tackles wijzen daarnaast op een belangrijke rol van de anaërobe (onmiddellijke) energielevering bij de wedstrijdbepalende acties. De exacte eisen van het spel zijn daarnaast uiteraard afhankelijk van de positie op het veld, het spelsysteem, de sterkte van de tegenstander en de wedstrijdsituatie.

 

Profiel van de sporter

Nu we weten wat een voetballer moet presteren, kunnen we een testbatterij opstellen. Deze bestaat uit een luik antropometrie, een progressieve looptest tot uitputting en explosiviteitstesten. Doorheen de jaren stelden we een zeer uitgebreide database op van meer dan 1000 eerste klasse voetballers. Deze data gebruiken we om de fysieke kwaliteiten van de geteste spelers - rekening houdend met hun positie - te evalueren (Figuur 2).  Door te investeren in een conditionele screening krijgt de staf van het team meteen een goed beeld van de fysieke mogelijkheden van de speler, zelfs wanneer deze nog geen stap op het veld heeft gezet. Aangezien de fysieke eisen van de sport de laatste jaren voortdurend toenemen, hoeft het niet te verbazen dat voor het aanwerven van nieuwe spelers deze testen onmisbaar zijn geworden.

Positie specifieke evaluatie fysieke eigenschappen
Figuur 2. Positie specifieke evaluatie van de fysieke eigenschappen.

Antropometrie: de lichaamsafmetingen (lengte, gewicht, vetgehalte) verschillen vaak sterk tussen verschillende sporttakken. Denk maar aan de ranke marathonlopers versus de gespierde gewichtheffers. Maar ook binnen dezelfde sporttak zien we vaak sterke verschillen omdat deze op de één of andere manier de prestatie gaan bevoordelen. Een doelman die een doelvlak van 7,32m x 2,44m moet verdedigen heeft baat bij een groot gestalte, een flankspeler kan dan weer voordeel halen uit een kleiner gestalte die zorgt voor een betere wendbaarheid.

Progressieve looptest: de maximaal behaalde loopsnelheid en zuurstofopname tijdens de test geven een goed beeld van het uithoudingsvermogen van onze sporter. Daarnaast nemen we tijdens de test een bloedstaal af om de lactaatconcentratie te bepalen en zo een uitgebreide analyse te maken van de basisconditie (aërobe drempel) en de intensieve uithouding (anaërobe drempel) (Figuur 2). Zo kunnen de trainingsrichtlijnen verder geoptimaliseerd worden. Middenvelders en flankspelers leggen bijvoorbeeld meer afstand af aan hoge intensiteit dan spelers op de andere posities en zijn dus gebaat bij een goed ontwikkeld uithoudingsvermogen.

Explosiviteitstesten: Aan de hand van sprint, wendbaarheid en diverse sprongtests wordt de explosiviteit van de spelers gemeten. Waar middenvelders over een groot uithoudingsvermogen moeten beschikken is het voor aanvallers cruciaal om net snel genoeg te kunnen reageren tijdens de eerste meters of met een snedige actie een speler uit te schakelen. Flankspelers met een gebrekkige explosiviteit zullen moeilijker voor gevaar kunnen zorgen ongeacht hun technische kwaliteiten.

 

Individualiseren training en opvolgen progressie

Door de trainingsprikkels af te stellen op het fysiologische profiel van de atleet – o.a. door rekening te houden met de individuele trainingszones (Figuur 3) – trachten we de progressie en evolutie van een atleet te maximaliseren (Tabel 2). Voor coaches binnen teamsporten is het niet eenvoudig om de trainingsbelasting af te stellen op het conditionele niveau van alle spelers. Sommige goed getrainde spelers zullen aan bepaalde oefeningen niet voldoende hebben om verder progressie te maken. Daarom zijn extra loopvormen, waarbij rekening kan gehouden worden met de individuele trainingszones, een goede aanvulling om aan de verschillende noden van de spelers te voldoen. 

Evaluatie uithoudingsvermogen en opstellen trainingszones
Figuur 3. Evaluatie van het uithoudingsvermogen en het opstellen van trainingszones.

Tabel 2. Evolutie van fysieke eigenschappen.
Evolutie fysieke eigenschappen

Succes in voetbal (of andere teamsporten) hangt uiteraard van meer factoren af dan deze fysieke cijfers. Maar het is wel zo dat wanneer twee teams over gelijkwaardige technische en tactische kwaliteiten beschikken het team met de beste fysieke paraatheid de speelintensiteit beter hoog zal kunnen houden en zo meer kans zal maken om de wedstrijd op het eind alsnog naar zich toe te trekken.

Vind een expert

  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Erik Van Lierde

  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bruno D'Hulster

  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Windy Lycke

  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • BVBA Samcon

  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Carl De Crée

  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Trees Dooms

  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Jempi Wilssens

  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Karel Pardaens

  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Peter Plessers

  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Schiltz

  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Julie Zels

  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Ann Gillis

  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Justine Stevens

  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut

Gerelateerde items

Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Blessurepreventie
GF2Snow Week 5.png

Get Fit 2 Snow - Week 5

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Sluiten