Fysieke profilering bij voetballers

Fysieke profilering bij voetballers

Maarten Lievens is Master in de Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen (UGent). Hij is sinds 2015 inspanningsfysioloog in het Centrum voor Sportgeneeskunde (UZ Gent). Daar begeleidt hij verschillende populaties: van elite, competitieve en recreatieve atleten tot de revalidatie van patiënten, met specialisatie in het analyseren van inspanningstests en het opstellen van trainingsprogramma’s. Binnen de onderzoeksgroep inspanningsfysiologie aan de UGent voert hij onderzoek naar praktijkgerichte topics in voetbal (hydratatie, plyometrietraining) en wielrennen (het critical power model). Sinds 2018 is hij verantwoordelijk voor de sportwetenschappelijke ondersteuning van het U21 team van SV Zulte Waregem.
Sporter Sportprofessional Blog Voetbal Training Training

De huidige voetbaljaargang loopt nog op zijn laatste benen maar de voorbereiding op volgend seizoen is bij onze Belgische voetbalclubs al volop aan de gang. Eén van de eerste zaken die steevast op de planning staan, zijn de medische en conditionele screenings. Inspanningsfysioloog Maarten Lieven verzorgt samen met zijn collega's van het Centrum voor Sportgeneeskunde van het UZ Gent deze screenings voor o.a. KAA Gent, RSC Anderlecht en SV Zulte Waregem. Maar waarom zijn deze evaluaties nu eigenlijk belangrijk?

Globaal kunnen we de screening opsplitsen in een uitgebreide medische check-up (o.a. screening van het hart en van de blessuregevoeligheid) en het in kaart brengen van de fysieke eigenschappen die nodig zijn om succesvol te zijn in voetbal. Als inspanningsfysioloog ben ik verantwoordelijk voor dit tweede luik en probeer ik hieronder te schetsen hoe dit concreet in zijn werk gaat.

Er zijn verschillende redenen om een conditioneel profiel op te stellen (Figuur 1):

  1. Het geeft ons een objectieve evaluatie van de fysieke eigenschappen
  2. Het zorgt voor de kennis om de trainingsprikkels te individualiseren
  3. De fysieke ontwikkeling van de atleet kan correct worden opgevolgd

Redenen opstellen conditioneel profiel
Figuur 1. Redenen om een conditioneel profiel op te stellen: objectieve evaluatie, individuele trainingssturing en opvolging fysieke ontwikkeling.

 

Profiel van de sport

Het heeft uiteraard pas zin om een conditioneel profiel op te stellen wanneer we beschikken over een uitgebalanceerd testprotocol dat de belangrijkste fysieke eigenschappen van voetballers in kaart kan brengen. Hiervoor is het in de eerste plaats belangrijk om het profiel van de sport te analyseren: wat is de duur van de inspanning, hoeveel wordt er gelopen, aan welke intensiteit, welke verschillende acties worden ondernomen, enz. Tabel 1 geeft een bondig overzicht van het activiteitenprofiel en de fysiologische belasting van een wedstrijd.

Tabel 1. Activiteitenprofiel en fysiologische belasting.
Activiteitenprofiel en fysiologische belasting

Uit de duur van de inspanning, de totale afgelegde afstand en de algemene fysiologische respons blijkt dat het grootste deel van de energielevering aëroob gebeurt. De sprintafstand, sprongen en tackles wijzen daarnaast op een belangrijke rol van de anaërobe (onmiddellijke) energielevering bij de wedstrijdbepalende acties. De exacte eisen van het spel zijn daarnaast uiteraard afhankelijk van de positie op het veld, het spelsysteem, de sterkte van de tegenstander en de wedstrijdsituatie.

 

Profiel van de sporter

Nu we weten wat een voetballer moet presteren, kunnen we een testbatterij opstellen. Deze bestaat uit een luik antropometrie, een progressieve looptest tot uitputting en explosiviteitstesten. Doorheen de jaren stelden we een zeer uitgebreide database op van meer dan 1000 eerste klasse voetballers. Deze data gebruiken we om de fysieke kwaliteiten van de geteste spelers - rekening houdend met hun positie - te evalueren (Figuur 2).  Door te investeren in een conditionele screening krijgt de staf van het team meteen een goed beeld van de fysieke mogelijkheden van de speler, zelfs wanneer deze nog geen stap op het veld heeft gezet. Aangezien de fysieke eisen van de sport de laatste jaren voortdurend toenemen, hoeft het niet te verbazen dat voor het aanwerven van nieuwe spelers deze testen onmisbaar zijn geworden.

Positie specifieke evaluatie fysieke eigenschappen
Figuur 2. Positie specifieke evaluatie van de fysieke eigenschappen.

Antropometrie: de lichaamsafmetingen (lengte, gewicht, vetgehalte) verschillen vaak sterk tussen verschillende sporttakken. Denk maar aan de ranke marathonlopers versus de gespierde gewichtheffers. Maar ook binnen dezelfde sporttak zien we vaak sterke verschillen omdat deze op de één of andere manier de prestatie gaan bevoordelen. Een doelman die een doelvlak van 7,32m x 2,44m moet verdedigen heeft baat bij een groot gestalte, een flankspeler kan dan weer voordeel halen uit een kleiner gestalte die zorgt voor een betere wendbaarheid.

Progressieve looptest: de maximaal behaalde loopsnelheid en zuurstofopname tijdens de test geven een goed beeld van het uithoudingsvermogen van onze sporter. Daarnaast nemen we tijdens de test een bloedstaal af om de lactaatconcentratie te bepalen en zo een uitgebreide analyse te maken van de basisconditie (aërobe drempel) en de intensieve uithouding (anaërobe drempel) (Figuur 2). Zo kunnen de trainingsrichtlijnen verder geoptimaliseerd worden. Middenvelders en flankspelers leggen bijvoorbeeld meer afstand af aan hoge intensiteit dan spelers op de andere posities en zijn dus gebaat bij een goed ontwikkeld uithoudingsvermogen.

Explosiviteitstesten: Aan de hand van sprint, wendbaarheid en diverse sprongtests wordt de explosiviteit van de spelers gemeten. Waar middenvelders over een groot uithoudingsvermogen moeten beschikken is het voor aanvallers cruciaal om net snel genoeg te kunnen reageren tijdens de eerste meters of met een snedige actie een speler uit te schakelen. Flankspelers met een gebrekkige explosiviteit zullen moeilijker voor gevaar kunnen zorgen ongeacht hun technische kwaliteiten.

 

Individualiseren training en opvolgen progressie

Door de trainingsprikkels af te stellen op het fysiologische profiel van de atleet – o.a. door rekening te houden met de individuele trainingszones (Figuur 3) – trachten we de progressie en evolutie van een atleet te maximaliseren (Tabel 2). Voor coaches binnen teamsporten is het niet eenvoudig om de trainingsbelasting af te stellen op het conditionele niveau van alle spelers. Sommige goed getrainde spelers zullen aan bepaalde oefeningen niet voldoende hebben om verder progressie te maken. Daarom zijn extra loopvormen, waarbij rekening kan gehouden worden met de individuele trainingszones, een goede aanvulling om aan de verschillende noden van de spelers te voldoen. 

Evaluatie uithoudingsvermogen en opstellen trainingszones
Figuur 3. Evaluatie van het uithoudingsvermogen en het opstellen van trainingszones.

Tabel 2. Evolutie van fysieke eigenschappen.
Evolutie fysieke eigenschappen

Succes in voetbal (of andere teamsporten) hangt uiteraard van meer factoren af dan deze fysieke cijfers. Maar het is wel zo dat wanneer twee teams over gelijkwaardige technische en tactische kwaliteiten beschikken het team met de beste fysieke paraatheid de speelintensiteit beter hoog zal kunnen houden en zo meer kans zal maken om de wedstrijd op het eind alsnog naar zich toe te trekken.

Vind een expert

  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Ann Gillis

  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Peter Plessers

  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Johan Roeykens

  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Lize Vaes

    Lize Vaes

    Huisarts, Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Willy Coosemans

  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Erik Van Lierde

  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Carl De Crée

  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager blessurepreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Trees Dooms

  • An Konings

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Ruth Vanderheyden

    Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • jana stevens

    Podoloog
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Jempi Wilssens

  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Vincent Metsers

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Jitse Maes

    Jitse Maes

    Huisarts, Sportarts
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts

Gerelateerde items

Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten