Matchfixing: wijdverspreid en onder de radar of ‘much ado about nothing’?

Literatuur

Uit een Vlaamse studie onder 567 sportbetrokkenen bleek dat 6,3% persoonlijk werd benaderd voor matchfixing, 17,8% kende iemand die benaderd werd en 36,3% vermoedde matchfixing in hun omgeving (1).

Een Europese studie in zeven landen vond vergelijkbare cijfers: 8,5% werd zelf benaderd, 17,5% kende iemand die dat was. De meeste voorstellen hadden sportieve (68,5%) eerder dan gokmotieven (9,6%) (2).

In België bevestigde het EPOSM-project deze tendensen: van de 960 respondenten kende 33,6% iemand die benaderd was, 17% was dat zelf. Sportgerelateerde motieven overheersten (76,1%), en meer dan de helft sprak er met niemand over (3).

Hoewel vaak gedacht wordt dat matchfixing vooral gelinkt is aan de (illegale) gokwereld, wijzen de cijfers uit Vlaanderen, Europa én België op een ander verhaal: matchfixing is veel vaker sportgerelateerd dan algemeen wordt aangenomen.

Is het mogelijk dat de ware omvang van dit probleem onderschat wordt, juist omdat het zo zelden gemeld wordt?

Sportgerelateerde vs gokgerelateerde matchfixing 

Wanneer iemand een wedstrijd of competitie beïnvloedt met als doel zichzelf of anderen een gokopbrengst op te leveren is er sprake van gokgerelateerde matchfixing. Onderdeel van deze soort matchfixing is ‘spotfixing’ waarbij men met datzelfde doel niet de volledige maar enkel een deel van de wedstrijd manipuleert. Zelf gokken op wedstrijden waar men een invloed kan op hebben of het doorgeven van kennis over een wedstrijd of competitie zodat anderen gokwinsten kunnen maken valt hier niet onder maar zijn meestal ook sanctioneerbaar o.b.v. de reglementen van de sportfederaties. 

Sportgerelateerde matchfixing treedt op wanneer men het resultaat van een sportwedstrijd of -competitie beïnvloedt omwille van sportieve redenen. Denk maar aan het winnen van een competitie, ontlopen van degradatie of het proberen bepalen van de tegenstander in een volgende fase van een competitie. 

Daarnaast zijn er ook nog deelnemers aan matchfixing die niet meteen gokgerelateerde of sportieve motieven hebben maar louter financiële of materiële motieven. Of deelnemers die onder druk gezet worden om deel te nemen, al dan niet met (dreiging tot) geweld. 

De definitie van matchfixing en de verbreding ervan  

In een definitie gegoten spreken we van matchfixing bij: 

• elke bewuste afspraak, handeling, regeling of nalatigheid; 
• gericht op het ongeoorloofd wijzigen van de uitslagen of het verloop van sportwedstrijden of sportcompetities; 
• om zo het onvoorspelbare karakter van deze sportwedstrijden of sportcompetities volledig of deels teniet te doen; 
• met als doel het verkrijgen van een niet-gerechtvaardigd voordeel voor zichzelf of derden. (4)

Omdat matchfixing wordt gebruikt op verschillende manieren en iedereen er een eigen kijk op heeft probeerden specialisten in 2020 om nieuwe terminologie aan te nemen omtrent ‘sport manipulatie’ (5). Dit breidt het begrip uit maar zorgt er ook voor dat het concept uiteindelijk onduidelijker wordt. Daarom houden wij het liever op ‘matchfixing’. 

We zagen in de introductie al dat matchfixing toch vrij frequent voorkomt in Vlaanderen en dat heel wat gevallen niet gedeeld werden met iemand, nog minder met een officiële instantie. Wat kunnen we daaraan doen? 

De sportorganisatie 

Sportorganisaties (bv sportfederaties, organisatoren van competities) hebben de taak om matchfixing op te sporen en wanneer nodig tuchtrechtelijke stappen te nemen. Het is belangrijk dat er een laagdrempelig aanspreekpunt is dat gecontacteerd kan worden bij elk vermoeden of geval van matchfixing. Ook kunnen zij trachten hun competitie zo te ontwerpen dat deze zich zo weinig mogelijk leent tot matchfixing. 

Daarnaast is het belangrijk dat zij inzetten op de educatie van en sensibilisering bij al hun stakeholders, van sporter tot official, van vrijwilliger tot supporter. Het is verder belangrijk duidelijke regels te hebben: Wat is matchfixing binnen jouw organisatie? Waar kunnen en/of moeten leden matchfixing melden? Wat zijn de gevolgen als er geen melding wordt gedaan en/of als matchfixing plaatsvindt? 

De sporters 

Als sporter heb je minstens de morele plicht je niet in te mengen met matchfixing. Denk voor je je inlaat met matchfixing altijd aan de mogelijke gevolgen voor jezelf, de tegenstander, je eigen ploeg(genoten), het imago van je sport… Je kan ook strafrechtelijk vervolgd worden. 

Daarnaast heb je meestal ook de verplichting (volgens het sportreglement) om (een vermoeden van) matchfixing of een voorstel tot matchfixing te melden bij de organisator van de competitie of wedstrijd waar je aan deelneemt. 

Je kan matchfixing ook steeds melden bij het Belgische meldpunt. 

Ook als omstaander kan je matchfixing melden bij de sportorganisator of het Belgisch meldpunt. 

Referenties

1. Van Der Hoeven, S., De Waegeneer, E., Constandt, B., & Willem, A. (2019). Match-fixing: Moral challenges for those involved. Ethics & Behavior, 30(6), 425–443. https://doi.org/10.1080/10508422.2019.1667238
2. Van Der Hoeven, S., Constandt, B., Manoli, A. E., van Bottenburg, M., Caneppele, S., & Willem, A. (2023). Match-Fixing in European Sports: Attitudes and Experiences. Deviant Behavior, 44(11), 1664–1681. https://doi.org/10.1080/01639625.2023.2225678
3. Van Der Hoeven, S. (2022). EPOSM Result Report Belgium. EPOSM. https://www.eposm.net/_files/ugd/ed0a75_f6749c8d2a3b4d09b123bffb76ef6dc4.pdf
4. Verdrag van de Raad van Europa inzake de manipulatie van sportwedstrijden: https://rm.coe.int/neerlandais-150211-definitieve-vertaling-matchfixingverdrag/16809ed41a
5. New typology of sports manipulations broadens definition of match-fixing: https://www.playthegame.org/news/new-typology-of-sports-manipulations-broadens-definition-of-match-fixing/