Vermoeidheid en herstel in voetbal

Vermoeidheid en herstel in voetbal

Dieter Deprez studeerde in 2006 af als master lichamelijke opvoeding (optie sporttraining, UEFA-A diploma voetbal), waarna hij assistent werd aan de Universiteit Gent. In 2015 behaalde hij een doctoraat in de bewegings- en gezondheidswetenschappen met een focus op talentidentificatie en -ontwikkeling binnen het jeugdvoetbal, met speciale aandacht voor het relatieve leeftijdseffect en maturiteit. Ondertussen werkte hij onder meer in de jeugdopleidingen van SV Zulte Waregem en Club Brugge, waar hij instond voor de fysieke opvolging van de spelers in en rond de groeispurt. In 2015 werd hij opgenomen in de technische staf van het eerste team van Club Brugge, waar hij 8 seizoenen werkzaam was als sportwetenschapper en coördinator van het ‘ClubLAB’. Vandaag werkt hij voor Cosmogroup als scientific accountmanager. Cosmogroup is een bedrijf gespecialiseerd in multiomics analyses (DNA, metaboloom en microbioom) om de (sport)voeding en suppletie op maat van de atleet te maken.
Sporter Blog Training Voetbal Training

Voetbalteams worden de laatste tijd steeds meer onderworpen aan een almaar meer uitdagende kalender met steeds meer wedstrijden. Deze hoge fysiologische eisen bij het spelen van een voetbalwedstrijd zorgen ervoor dat de spelers langer moeten herstellen, meer risico hebben op het oplopen van een blessure of overbelasting. Er bestaan een heleboel verschillende herstelstrategieën die de voetballers hierbij helpen.

Inleiding

Voetbalteams worden de laatste 10-15 jaar steeds meer onderworpen aan een almaar meer uitdagende kalender met steeds meer wedstrijden. Denken we maar aan het play-off systeem in de Belgische competitie waarbij op het einde van het seizoen nog 6 topwedstrijden dienen afgewerkt te worden, of aan het introduceren van de Nations League sinds seizoen ‘18-‘19 naast de ‘klassieke’ internationale tornooien zoals het EK of WK.

Uitdaging

Voor topclubs en -spelers in Europese competities is het elk jaar een uitdaging om mee te strijden op verschillende fronten (nationale en Europese competities, beker- en internationale wedstrijden en/of tornooien). Hieronder een aantal voorbeelden van de impact van de kalender op het aantal wedstrijden.

    • Manchester City speelde in seizoen 21-22 het volgend aantal wedstrijden: 38 competitiewedstrijden + 12 Europese wedstrijden + 8 bekerwedstrijden + 13 wedstrijden met nationale team = 71 wedstrijden.
    • Lionel Messi kon sinds de start van het huidig seizoen (‘22-’23) al 34 wedstrijden gespeeld hebben: 17 competitiewedstrijden + 6 Europese wedstrijden + 1 supercup + 10 wedstrijden met nationale team = 34 wedstrijden.
    • Club Brugge speelde nét voor de wereldbeker in Qatar tussen 1 oktober en 13 november (i.e., 44 dagen) totaal 13 wedstrijden. Gemiddeld werd er dus om de 3,4 dagen een wedstijd gespeeld in die periode wat overeenkomt met gemiddeld 82u tussen de wedstrijden.

Vermoeidheid

Niet alleen de kalender is een uitdaging voor vele clubs, maar ook de fysieke wedstrijdeisen zijn de laatste jaren heel fel toegenomen met vooral een groter aantal ‘high-intensity’ acties (bv. zoals sprinten) en versnellingen (acceleraties). De hoge fysiologische eisen bij het spelen van een voetbalwedstrijd zorgen voor spierschade, -stijfheid en -ontstekingen, maar ook de productie van schadelijke stoffen zoals vrije radicalen in de eerste uren na de wedstrijd. Dit zorgt ervoor dat spelers langer moeten herstellen na de wedstrijd, maar in combinatie met een toenemend aantal wedstrijden is het niet altijd mogelijk om volledig hersteld te zijn. Daarom neemt ook het risico op blessures en overbelasting toe tijdens periodes van veel opeenvolgende wedstrijden met weinig rust ertussen, met ook een negatieve invloed op de fysieke paraatheid van de spelers en op de teamprestaties (Silva et al., 2018). Daarom investeerden veel clubs het laatste decennium heel erg in specialisten en infrastructuur om net de spelers zowel fysiek als mentaal klaar te stomen voor die volgende (belangrijke) wedstrijd en dit een seizoen lang.

Veel studies hebben de gevolgen van een wedstrijd onderzocht op een aantal parameters zoals een aantal bloedmarkers, en op een aantal fysieke en technische tests (Silva et al., 2018). Hieruit bleek dat het vooral de ‘high-intensity’ acties zijn die de vermoeidheid na de wedstrijd bepalen (Hader et al., 2019). Zo bleek de prestatie op een sprongtest sterk gerelateerd te zijn aan de afstand hoger dan 20km/u die de spelers hadden afgelegd tijdens de wedstrijd: hoe meer afstand, hoe lager de spronghoogte. Coaches moeten zich bewust zijn van deze (tijdelijke) prestatiedaling en dat de optimale periode tussen de wedstrijden door minstens 72u tot 96u zou moeten zijn voor een volledig herstel. De figuur hieronder toont het verschil tussen een optimale (met progressie in prestatie) en non-optimale herstelperiode tussen de wedstrijden en/of trainingsprikkels door.

Vermoeidheid en herstel in voetbal_1

Herstelstrategieën

Er zijn heel wat specifieke technieken om het herstel te bevorderen en/of de fysiologische aanpassingen van de trainingssessies te beïnvloeden. Populaire strategieën zijn:

 

    • Koud water therapie: 10-15min met benen en romp in water van 10-12°C
    • Warmtetherapie: sauna voor 10-15min
    • Massage: vooral voor psychologisch welbevinden van de atleet
    • Actief herstel: lopen of fietsen aan zeer lage intensiteit
    • Stretching
    • Elektrische stimulatie: zou stijfheid verminderen via elektroden
    • Compressietechnieken: met compressiekousen of specifieke boots

 
Sommige methodes hebben echter geen wetenschappelijke evidentie, maar kunnen wel mentaal een goed gevoel geven in het herstel na de wedstrijd. Echter, de fundamenten voor een herstelstrategie zou primair moeten focussen op slaap en rust, in combinatie met de juiste voeding en hydratatie (Gregson & Thorpe, 2015).  

Take home message

Herstelstrategieën met focus op rehydratatie, voeding, slaap, koud water therapie en compressietechnieken kunnen het herstelproces versnellen. Hieronder een voorbeeld van een herstelprotocol onmiddellijk na een voetbalwedstrijd: 

  1. Hydratatie: het drinken tot 150% van het verloren gewicht aan zweet.
  2. Spierherstel: het nemen van kersensap (helpt beter te slapen en werkt ontstekingsremmend), en eiwitten voor spierherstel (chocomelk of specifieke eiwit shake).
  3. IJsbad voor 10 tot 15min in water van 10 tot 12°C.
  4. Compressie: tot net voor het slapengaan.
  5. Voeding: maaltijd hoog in koolhydraten en eiwitten binnen 1u na de wedstrijd.
  6. Slaap: goede nachtrust in donkere kamer zonder prikkels van GSM ed.

Vermoeidheid en herstel in voetbal_2

Referenties

    • Gregson & Thorpe (2015). A periodised recovery strategy framework for the elite fooball player (Aspetar Sports Medicine Journal).
    • Silva et al. (2018). Acute and residual soccer match-related fatigue: A systematic review and meta-analysis (Sports Medicine).
    • Hader et al. (2019). Monitoring the athlete match response: Can external load variables predict post-match acute and residual fatigue in soccer? A systematic review with meta-analysis (Sports Medicine).

Vind een expert

  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Barbara Vandenbussche

    Barbara Vandenbussche

    Kinesitherapeut
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • BVBA Samcon

  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Johan Roeykens

  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • An Konings

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Willy Coosemans

  • Trees Dooms

  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Erik Van Lierde

  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut

Gerelateerde items

Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Kinderen en jongeren_sporthethiek.png

Hoe kijken kinderen en jongeren naar een veilig sportklimaat?

Sporter Blog Ethiek
Beleid
Grensoverschrijdend gedrag

Grensoverschrijdend gedrag in de sportclub: wat kan jij doen en bij wie kan je terecht?

Sporter Blog Ethiek Gezond Sporten Beleid Gezond Sporten
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten