Vermoeidheid en herstel in voetbal

Vermoeidheid en herstel in voetbal

Dieter Deprez studeerde in 2006 af als master lichamelijke opvoeding (optie sporttraining, UEFA-A diploma voetbal), waarna hij assistent werd aan de Universiteit Gent. In 2015 behaalde hij een doctoraat in de bewegings- en gezondheidswetenschappen met een focus op talentidentificatie en -ontwikkeling binnen het jeugdvoetbal, met speciale aandacht voor het relatieve leeftijdseffect en maturiteit. Ondertussen werkte hij onder meer in de jeugdopleidingen van SV Zulte Waregem en Club Brugge, waar hij instond voor de fysieke opvolging van de spelers in en rond de groeispurt. In 2015 werd hij opgenomen in de technische staf van het eerste team van Club Brugge, waar hij 8 seizoenen werkzaam was als sportwetenschapper en coördinator van het ‘ClubLAB’. Vandaag werkt hij voor Cosmogroup als scientific accountmanager. Cosmogroup is een bedrijf gespecialiseerd in multiomics analyses (DNA, metaboloom en microbioom) om de (sport)voeding en suppletie op maat van de atleet te maken.
Sporter Blog Training Voetbal Training

Voetbalteams worden de laatste tijd steeds meer onderworpen aan een almaar meer uitdagende kalender met steeds meer wedstrijden. Deze hoge fysiologische eisen bij het spelen van een voetbalwedstrijd zorgen ervoor dat de spelers langer moeten herstellen, meer risico hebben op het oplopen van een blessure of overbelasting. Er bestaan een heleboel verschillende herstelstrategieën die de voetballers hierbij helpen.

Inleiding

Voetbalteams worden de laatste 10-15 jaar steeds meer onderworpen aan een almaar meer uitdagende kalender met steeds meer wedstrijden. Denken we maar aan het play-off systeem in de Belgische competitie waarbij op het einde van het seizoen nog 6 topwedstrijden dienen afgewerkt te worden, of aan het introduceren van de Nations League sinds seizoen ‘18-‘19 naast de ‘klassieke’ internationale tornooien zoals het EK of WK.

Uitdaging

Voor topclubs en -spelers in Europese competities is het elk jaar een uitdaging om mee te strijden op verschillende fronten (nationale en Europese competities, beker- en internationale wedstrijden en/of tornooien). Hieronder een aantal voorbeelden van de impact van de kalender op het aantal wedstrijden.

    • Manchester City speelde in seizoen 21-22 het volgend aantal wedstrijden: 38 competitiewedstrijden + 12 Europese wedstrijden + 8 bekerwedstrijden + 13 wedstrijden met nationale team = 71 wedstrijden.
    • Lionel Messi kon sinds de start van het huidig seizoen (‘22-’23) al 34 wedstrijden gespeeld hebben: 17 competitiewedstrijden + 6 Europese wedstrijden + 1 supercup + 10 wedstrijden met nationale team = 34 wedstrijden.
    • Club Brugge speelde nét voor de wereldbeker in Qatar tussen 1 oktober en 13 november (i.e., 44 dagen) totaal 13 wedstrijden. Gemiddeld werd er dus om de 3,4 dagen een wedstijd gespeeld in die periode wat overeenkomt met gemiddeld 82u tussen de wedstrijden.

Vermoeidheid

Niet alleen de kalender is een uitdaging voor vele clubs, maar ook de fysieke wedstrijdeisen zijn de laatste jaren heel fel toegenomen met vooral een groter aantal ‘high-intensity’ acties (bv. zoals sprinten) en versnellingen (acceleraties). De hoge fysiologische eisen bij het spelen van een voetbalwedstrijd zorgen voor spierschade, -stijfheid en -ontstekingen, maar ook de productie van schadelijke stoffen zoals vrije radicalen in de eerste uren na de wedstrijd. Dit zorgt ervoor dat spelers langer moeten herstellen na de wedstrijd, maar in combinatie met een toenemend aantal wedstrijden is het niet altijd mogelijk om volledig hersteld te zijn. Daarom neemt ook het risico op blessures en overbelasting toe tijdens periodes van veel opeenvolgende wedstrijden met weinig rust ertussen, met ook een negatieve invloed op de fysieke paraatheid van de spelers en op de teamprestaties (Silva et al., 2018). Daarom investeerden veel clubs het laatste decennium heel erg in specialisten en infrastructuur om net de spelers zowel fysiek als mentaal klaar te stomen voor die volgende (belangrijke) wedstrijd en dit een seizoen lang.

Veel studies hebben de gevolgen van een wedstrijd onderzocht op een aantal parameters zoals een aantal bloedmarkers, en op een aantal fysieke en technische tests (Silva et al., 2018). Hieruit bleek dat het vooral de ‘high-intensity’ acties zijn die de vermoeidheid na de wedstrijd bepalen (Hader et al., 2019). Zo bleek de prestatie op een sprongtest sterk gerelateerd te zijn aan de afstand hoger dan 20km/u die de spelers hadden afgelegd tijdens de wedstrijd: hoe meer afstand, hoe lager de spronghoogte. Coaches moeten zich bewust zijn van deze (tijdelijke) prestatiedaling en dat de optimale periode tussen de wedstrijden door minstens 72u tot 96u zou moeten zijn voor een volledig herstel. De figuur hieronder toont het verschil tussen een optimale (met progressie in prestatie) en non-optimale herstelperiode tussen de wedstrijden en/of trainingsprikkels door.

Vermoeidheid en herstel in voetbal_1

Herstelstrategieën

Er zijn heel wat specifieke technieken om het herstel te bevorderen en/of de fysiologische aanpassingen van de trainingssessies te beïnvloeden. Populaire strategieën zijn:

 

    • Koud water therapie: 10-15min met benen en romp in water van 10-12°C
    • Warmtetherapie: sauna voor 10-15min
    • Massage: vooral voor psychologisch welbevinden van de atleet
    • Actief herstel: lopen of fietsen aan zeer lage intensiteit
    • Stretching
    • Elektrische stimulatie: zou stijfheid verminderen via elektroden
    • Compressietechnieken: met compressiekousen of specifieke boots

 
Sommige methodes hebben echter geen wetenschappelijke evidentie, maar kunnen wel mentaal een goed gevoel geven in het herstel na de wedstrijd. Echter, de fundamenten voor een herstelstrategie zou primair moeten focussen op slaap en rust, in combinatie met de juiste voeding en hydratatie (Gregson & Thorpe, 2015).  

Take home message

Herstelstrategieën met focus op rehydratatie, voeding, slaap, koud water therapie en compressietechnieken kunnen het herstelproces versnellen. Hieronder een voorbeeld van een herstelprotocol onmiddellijk na een voetbalwedstrijd: 

  1. Hydratatie: het drinken tot 150% van het verloren gewicht aan zweet.
  2. Spierherstel: het nemen van kersensap (helpt beter te slapen en werkt ontstekingsremmend), en eiwitten voor spierherstel (chocomelk of specifieke eiwit shake).
  3. IJsbad voor 10 tot 15min in water van 10 tot 12°C.
  4. Compressie: tot net voor het slapengaan.
  5. Voeding: maaltijd hoog in koolhydraten en eiwitten binnen 1u na de wedstrijd.
  6. Slaap: goede nachtrust in donkere kamer zonder prikkels van GSM ed.

Vermoeidheid en herstel in voetbal_2

Referenties

    • Gregson & Thorpe (2015). A periodised recovery strategy framework for the elite fooball player (Aspetar Sports Medicine Journal).
    • Silva et al. (2018). Acute and residual soccer match-related fatigue: A systematic review and meta-analysis (Sports Medicine).
    • Hader et al. (2019). Monitoring the athlete match response: Can external load variables predict post-match acute and residual fatigue in soccer? A systematic review with meta-analysis (Sports Medicine).

Vind een expert

  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Willy Coosemans

  • Maarten Cox

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Karel Pardaens

  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Jana Stevens

    Podoloog
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Peter Plessers

  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Erik Van Lierde

  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Roeykens

  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jempi Wilssens

  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Trees Dooms

  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Ann Gillis

Gerelateerde items

Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten