Veelzijdige ontwikkeling vs. vroegtijdige specialisatie

Veelzijdige ontwikkeling vs. vroegtijdige specialisatie

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportprofessional Artikel Training Training

Sporten is ook voor kinderen ontzettend gezond en heeft een positieve invloed op hun ontwikkeling en op een gezonde, actieve levensstijl in de toekomst. Maar hoe moet de sportparticipatie van kinderen juist ingevuld worden? Beginnen ze best met het uitvoeren van verschillende sporten om er dan later één te kiezen of is het beter om kinderen zo snel mogelijk te specialiseren in één sport?

Motorische competentie als sleutel voor een gezonde, actieve levensstijl

Het stimuleren van kinderen om te bewegen vanaf zeer jonge leeftijd is van essentieel belang in het bekomen van een gezonde levensstijl op volwassen leeftijd. Waar ‘bewegen’ bij jonge kinderen ook kan aangeboden worden in de dagdagelijkse leefomgeving (school, vrije tijd) van het kind, wordt hiervoor zeer vaak beroep gedaan op sportclubs en andere ‘externe’ organisaties (speelpleinwerking, sportkampen, organisaties Sport Vlaanderen, …). Het aanbieden van de fundamentele motorische vaardigheden (zoals springen, gooien, vangen en lopen) vanaf zeer jonge leeftijd (3-5 jaar) is van cruciaal belang om de motorisch competentie te ontwikkelen. Het is herhaaldelijk aangetoond dat de motorische competentie een sterk positief verband vertoont met gezondheidsgerelateerde fitheid enerzijds en de mate van fysieke activiteit bij kinderen anderzijds. Op deze manier zullen kinderen met een hoge motorische competentie een lager risico hebben op het ontwikkelen van obesitas. Bovendien wordt deze relatie doorgetrokken tot op volwassen leeftijd en is de motorische competentie bijgevolg een voorspeller van levensstijl op latere leeftijd, voor wat betreft fysieke activiteit en gezondheidsgerelateerde fitheid (incl. lichaamsgewicht). Het is dan ook van primordiaal belang dat kinderen reeds op jonge leeftijd in de ‘positive spiral of engagement’ gebracht worden, zoals hieronder voorgesteld in het schema van Stodden et al. (2008) (figuur 1). 

Spiral of engagement

Figuur 1. 'Spiral of engagement': hierin wordt weergegeven hoe motorische competentie de fysieke activiteit, gezond gewicht en fitheid zowel op een positieve als op een negatieve manier kan beïnvloeden (Stodden et al., 2008).

Dit is dan ook de insteek geweest voor het opstarten van het Multimove-project waarin kinderen tussen 3 en 8 jaar op een speelse manier in contact komen met 12 verschillende bewegingsvaardigheden. Op die manier wordt de ontwikkeling van de motorische competentie sterk gestimuleerd wat tevens een positieve impact heeft op sportparticipatie bij kinderen en in brede context op het ontwikkelen van een gezonde levensstijl. Recentelijk echter (i.e., het laatste decennium) worden reeds in vele sportclubs initiatielessen op zeer jonge leeftijd (5-6 jaar) aangeboden. Om de algemene ontwikkeling van de motorische competentie van kinderen te stimuleren is het belangrijk dat deze initiatielessen naast de sportspecifieke vaardigheden ook de algemene bewegingsvaardigheden aanspreken. Deze sportspecifieke initiatielessen sluiten aan bij de groeiende tendens dat een groter aantal kinderen reeds op jonge leeftijd intensiever gaan trainen in functie van een bepaalde sport en sluit aan bij de visie binnen de topsport dat het hoogste prestatieniveau alleen kan bereikt worden wanneer op jonge leeftijd met intensieve training gestart wordt. De vraag dient gesteld te worden of vroegtijdige specialisatie mogelijk een impact kan hebben op de fysiologische, psychologische en sociale ontwikkeling van het kind. 

Multimove

Figuur 2. Multimove

De weg naar topsportprestatie en/of blijvende sportparticipatie

Coté et al. (2009) stellen een ‘Ontwikkelingsmodel voor de sportparticipatie’ (figuur 2) voor dat een goede sturing mogelijk maakt bij het ontwikkelen van sport- en trainingsprogramma’s voor kinderen. In dit model worden richtlijnen gegeven over hoe de sportparticipatie bij kinderen/jongeren kan ingevuld worden en ook worden er verschillende wegen beschreven die kunnen leiden tot het hoogst mogelijke individuele prestatieniveau. Dit kan gaan via vroegtijdige specialisatie of veelzijdige ontwikkeling (of een mengvorm) en dit zal sterk afhangen van het kind zelf (o.a., biologische maturiteit) en de sportdiscipline waarbinnen de jongere zijn hoogste prestatieniveau wil bereiken. 

Vanuit deze sportspecifieke benadering (Coté et al. 2009), in functie van het verwerven van een specifieke expertise in een sportdiscipline, kunnen drie verschillende trainingsfases onderscheiden worden.

Fase 1: Veelzijdige psychomotorische basisontwikkeling

In deze eerste fase, ook wel de ‘sampling’ fase genoemd, dient een veelzijdige psychomotorische  ontwikkeling nagestreefd te worden door middel van het opdoen van bewegingservaringen via het beoefenen van verschillende sporten. De betrokkenheid van het kind is in deze fase veelal ongestructureerd en deze fase heeft dan ook als doel de plezierbeleving te maximaliseren. Door verschillende sporten te beoefenen komen verschillende bewegingsvaardigheden aan bod waardoor de motorische competentie gestimuleerd blijft worden. Gezien deze fase voorkomt op jonge leeftijd waar de hersenen gekenmerkt worden door een grote plasticiteit, is dit een zeer geschikte fase om het bewegingscurriculum van het kind te ontwikkelen. Deze eerste fase neemt klassiek in een 5-tal jaar in beslag en situeert zich in de leeftijdsgroep van 6-12 jaar

Fase 2: Sportspecifieke specialisatie

In deze ‘specialisatiefase’ zal het proeven en beoefenen van verschillende sporten afnemen ten voordele van een meer doorgedreven training in de uiteindelijk gekozen sport. Het opdoen van meer sportspecifieke bewegingservaring vervult in deze fase dan ook een belangrijke rol, waarbij technisch vaardigheden geoptimaliseerd worden en gestart wordt met wedstrijdtraining. De trainingen hoeven zich niet te beperken tot één sportdiscipline maar ook complementaire sporten worden aangeleerd omdat deze de prestatie in de geselecteerde sport ten goede kunnen komen.

Fase 3: Optimalisatie + maximale aanwending specifieke trainingsvormen

Tijdens deze zogenaamde ‘investeringsfase’ zal de jonge sporter zich toeleggen op het bereiken van een hoog niveau door middel van uiterst gestructureerde en intensieve sportspecifieke training. De overgang van fase 2 naar fase 3 verloopt vloeiend en is zeer moeilijk met leeftijdsgrenzen aan te duiden. Meestal schommelt de beginleeftijd tussen 14 en 18 jaar, afhankelijk van individuele factoren en het specifieke karakter van de sport. In deze fase zullen prestatiebepalende technische en fysieke basiseigenschappen systematisch ontwikkeld worden, zal de trainingsomvang en – intensiteit sterk toenemen, net als het aantal wedstrijden waaraan deelgenomen wordt. 

Waar in het verleden de Theory of Deliberate Practice (Ericsson 1993) stelde dat 10 000 uur gespecialiseerde trainingsarbeid noodzakelijk was om te komen tot elite niveau binnen een bepaalde vaardigheid, en dus inherent vroegtijdige specialisatie impliceerde, stelt het Ontwikkelingsmodel voor de sportparticipatie dat topsportprestatie evenzeer kunnen bereikt worden door een veelzijdige ontwikkeling (i.e. diversificatie) op jonge leeftijd. Enkel in de zogenaamde vroeg-specialisatiesporten, waar de topprestatie geleverd moet worden op de leeftijd tussen 14 en 20 jaar (bijv. gymnastiek en kunstschaatsen bij de dames), is het belangrijk om de samplingfase (fase 1) in te korten of over te slaan en dus reeds op jonge leeftijd te starten met gespecialiseerde training. In de mid- en laat-specialisatiesporten zal een diversificatie op jonge leeftijd absoluut niet limiterend werken voor het bereiken van de het hoogste mogelijke individuele prestatieniveau. Bovendien is het aangetoond dat vroegtijdige specialisatie in dergelijke sporten resulteert in een lagere plezierbeleving tijdens het sporten, een hogere drop-out en een hogere incidentie van burn-out en blessures, door de eenzijdige belasting. Bovendien zal de brede basis aan motorische en cognitieve ervaringen van kinderen vanuit de sampling fase getransfereerd kunnen worden naar de primaire sport en daar ook een positieve impact hebben.  

Ontwikkelingsmodel voor sportparticipatie

Figuur 2. Het ontwikkelingsmodel voor de sportparticipatie (Coté et al., 2009).

Naast het vrijwaren van het bereiken van het niveau van de topsportbeoefening, zal een uitgebreide samplingfase (fase 1) een aantal positieve effecten hebben op algemene ontwikkeling van de jongere. Dit is zeker een even belangrijk gegeven aangezien > 99% van de sportende kinderen/jongeren niet in de topsport terecht komen. Zo zal een vroege diversificatie aanleiding geven tot een bestendige sportparticipatie zowel op competitief maar zeker op recreatief niveau. Daarnaast zal het kind in aanraking komen met verschillende omgevingen en veel sportieve ervaringen opdoen. Het omgaan met verlies, respecteren van fairplay, omgaan met ploeggenoten, leidinggevenden, etc. zal de sociale ontwikkeling stimuleren.  

De inhoud van het trainingsprogramma van kinderen/jongeren dient sterk afgestemd te worden op de algemene ontwikkelingskenmerken binnen een bepaalde leeftijdscategorie en op de individuele maturiteitsstatus van het individu. In dit opzicht benadrukken Stratton et al. (2004) het bestaan van ‘Windows of Opportunity’ of fases van verhoogde trainbaarheid voor de psychomotorische en coördinatieve vaardigheden, fysieke basiseigenschappen, en affectief-cognitieve eigenschappen (figuur 3 en 4). Opvallend hierbij is dat de leeftijdscategorie 6 tot 12 jaar de meest geschikte leeftijd is om eigenschappen te ontwikkelen die voornamelijk afhankelijk zijn van adaptaties in neuromusculair systeem (coördinatie, techniek, snelheid). Fysieke basiseigenschappen zoals kracht en uithouding zijn beter trainbaar in een latere leeftijdscategorie (> 12 jaar). Of er effectief dergelijke ‘Windows of Opportunity’ bestaan werd recentelijk door de British Association of Exercise Sciences (BASES) in vraag gesteld. Vanuit een recente opinie wordt vooral sterk de nadruk gelegd op variatie in het trainingsprogramma alsook op de sterke inhoudelijke ontwikkeling van het programma.

Concrete richtlijnen op basis van het Ontwikkelingsmodel voor de sportparticipatie

Het Ontwikkelingsmodel voor de sportparticipatie heeft een aantal implicaties die van belang kunnen zijn naar sportende kinderen, ouders die hun kinderen willen stimuleren om te sporten, en sportclubs in functie van ontwikkeling van jonge sporters naar topsport of blijvende recreatieve sportparticipatie.

1. Kinderen meerdere sporten laten doen: verschillende types

De sampling fase is van essentieel belang voor de brede psychomotorische ontwikkeling van kinderen. Het is aangewezen kinderen van 6-12 jaar verschillende sporten te laten uitvoeren eerder dan te focussen op zeer veel uren in één specifieke sport. Idealiter wordt gekozen uit sporten met een verschillend profiel: balsport-uithoudingssport-terugslagsport-ritmische sport-… om de motorische competentie van het kind zo breed mogelijk te ontwikkelen.

2. Oppikken van jonge, getalenteerde spelers

Rekening houden met het gegeven dat het enkel in de vroegspecialisatiesporten als gymnastiek, zwemmen (bij de meisjes) en dans nodig is om reeds op jonge leeftijd echt gestructureerde training te ondergaan, kan de vraag gesteld worden in welke mate het zin heeft dat jeugdploegen gelinkt aan eliteclubs reeds spelers gaan scouten op zeer jonge leeftijd. Het is evident dat kinderen die op de leeftijd van 6-8 jaar meer uren spenderen aan het beoefenen van 1 sport op dat moment beter kunnen presteren dan kinderen die meerdere sporten beoefenen en slecht 1-2u de specifieke sport. Echter zal het leggen van de brede basis door het beoefenen van meerdere sporten een zeer positieve impact hebben op de prestatie op latere leeftijd (wanneer effectief de specialisatiefase start). 

3. Differentiatie van spelers i.f.v. posities

Het geven van een vaste positie in de ploeg in teamsporten dient uitgesteld te worden tot op de leeftijd 13-14 jaar (en misschien zelfs later). Veel kinderen worden reeds vanaf zeer jonge leeftijd spits, flankspeler, doelman, … en komen de rest van hun sportcarrière niet meer van deze positie los. De selectie gebeurt eveneens zeer vaak op de leeftijd van 12 jaar waarbij de trainer een beoordeling velt op basis van antropometrische en fysieke karakteristieken. Jongeren die vroegrijp zijn en dus op deze leeftijd reeds een uitgesproken gestalte hebben zullen eerder doelman of centrale verdediger worden, terwijl laatrijpe spelers eerder op de flank of in de spits geplaatst worden. De positiespecifieke differentiatie op deze leeftijd is echter geen goed idee omdat de laatrijpe kinderen deze achterstand zullen inhalen. Bij het selecteren van de positie op basis van fysieke eigenschappen dient rekening gehouden te worden met factoren als maturiteit.

Vind een expert

  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jitse Maes

    Jitse Maes

    Huisarts, Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Bruno D'Hulster

  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Vincent Metsers

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Jempi Wilssens

  • Erik Van Lierde

  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager blessurepreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Ann Gillis

  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • jana stevens

    Podoloog
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lize Vaes

    Lize Vaes

    Huisarts, Sportarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Carl De Crée

  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Kevin Robson

    Trainer
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts

Gerelateerde items

Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten