Sportblessures bij kinderen in de prepuberteit fase

Een kind beschouwen als een kleine volwassene is geen goed idee. Kinderen hebben zeer eigen fysiologische kenmerken, afhankelijk van de leeftijd. Vooral op niveau van het bot/kraakbeen komt dit duidelijk tot uiting. Dit beïnvloedt dan ook het risico op bepaalde blessures, zeker gezien het bot sneller groeit dan de omgevende weke delen.

Kinderen beschikken over

• Dikker gewrichtskraakbeen en beenvlies
• Epifyse: kwetsbaar voor schuifkrachten
• Apofyse: kraakbeenplaat voor pees-aanhechting
• Meer elastisch bot

Aandachtspunten als trainer/ouder

Kinderen hebben een andere manier van pijn beleven dan volwassenen. Dit maakt het vaak moeilijker om in te schatten hoe ernstig een bepaald probleem is. De ouder zal dit vaak nog beter kunnen inschatten dan de trainer of arts, omdat hij/zij het kind beter kent. Enkele objectiveerbare aspecten als trainer kunnen bijvoorbeeld manken of een verandering in de intensiteit van spel-deelname zijn. Dit kan aanleiding geven tot verder navragen bij het kind. Hierbij kan een éénmalige bevraging via een pijnschaal soms weinig info opleveren, gezien een kind deze schalen soms relatief moeilijk kunnen inschatten. Een wekelijkse herhaling bij aanhoudende problemen kan dan soms wel een trend duiden, in de goede of minder goede richting.

Rode vlaggen

Bij kinderen, net als bij volwassenen, zijn er enkele medische tekens waar zeker rekening mee moet gehouden worden.

• Zwelling van een gewricht = stop en verwijzing naar arts.
• Rugpijn bij kinderen = steeds te onderzoeken, in tegenstelling tot volwassenen is rugpijn bij kinderen eerder weinig voorkomend.
• Nachtelijke pijn = verdacht.
• Pijn die onevenredig is met de intensiteit van inspanning
• Accumulatie van pijn over verloop van dagen/weken.

Acte letsels 

Breuk ter hoogte van de metafyse

• Wat?
  Door de aanwezigheid van een dikkere periostale laag (beenvlies) en meer elastisch bot, zullen de beenderen van kinderen eerder buigen dan breken. De klassieke benaming voor dit soort letsel is een “groenhoutfractuur”.
• Hoe herkennen?
  Het kind zal na het trauma meestal van forse pijn klagen die vrij duidelijk af te lijnen is tot het bot of de botrand, vrij klassiek de onderarm. Dit dient steeds verder onderzocht te worden.

Breuk ter hoogte van de epifyse

• Wat?
  Dit soort letsels wordt een Salter-Harris type fractuur genoemd. Dit is een botbreuk die de groeischijf betreft. Gezien de betrokkenheid van de groeischijf, kan dit soort letsels, indien niet correct behandeld, blijvende groeistoornissen veroorzaken. Belangrijk om te weten is dat zelfs een negatieve radiografie niet 100% een fractuur uitsluit.
• Hoe herkennen?
  Bij een duidelijk rotatie- of impacttrauma met hevige pijn op het bot e functieverlies, kan best toch uitgegaan worden van een Salter-Harris fractuur. Deze letsels komen vaak aan de enkel voor.

Meest voorkomende overbelastingsletsels

Ziekte van Panner

• Wat?
  Dit is een goedaardige aandoening waarbij er een overbelasting is in de ganse epifyse van de elleboog. Het belangrijkste onderscheid dient gemaakt te worden met een osteochondritis dissecans (zie lager), die klassiek eerder bij adolescenten voorkomt. De ziekte van Panner evolueert echter vaak gunstig met wat relatieve rust en vereist zelden meer specifieke therapie.
• Hoe herkennen?
  Het kind zal klagen van pijn en stijfheid in de elleboog-regio.
• Hoe behandelen of voorkomen?
  Vooral impact-belasting dient tijdelijk gereduceerd te worden, zoals bijvoorbeeld handenstand bij gymnastiek.
  
  

Ziekte van Kohler

• Wat?
  Dit letsel wordt gezien bij jonge kinderen, soms zelfs al vanaf 2 jaar oud, waarbij er een overbelasting is in het os naviculare (bot aan de binnenzijde van de voetboog).
• Hoe herkennen?
  Het kind zal meestal klagen over een vage pijn aan de binnenzijde van de voet.
• Hoe behandelen of voorkomen?
  Dit wordt best verder nagekeken door een specialist om de correcte therapie in te stellen.

Ziekte van Perthes

• Wat?
  Dit is een aandoening van de heupkop waarbij door een slechte doorbloeding een tijdelijke necrose (afsterven) ontstaat. Gezien het risico op vervroegde artrose indien niet correct behandeld, moet dit zeer grondig nagekeken worden.
• Hoe herkennen?
  Het kind zal vaak eerder over een doffe pijn in de liesregio klagen, maar het valt soms wel op dat er een mankend gangpatroon is.
• Hoe behandelen of voorkomen?
  De therapie hangt af van de gradatie van de diagnose en leeftijd van het kind.

Ziekte van Sever

• Wat?
  Door een overmatige tractie op de groeischijf (apofyse) van de hiel ontstaat deze problematiek vooral in een periode van snelle groei. Samen met Osgood-Schlatter is dit één van de meest frequente problemen bij sportende kinderen. Deze aandoening is echter goedaardig en zal, mits wat aanpassing van activiteitenniveau, vaak zonder specifieke therapie voorbijgaan.
• Hoe herkennen?
  Het kind klaagt gewoonlijk over pijn en gevoeligheid aan de achterkant of onderkant van de hiel bij het lopen, en de hiel doet pijn als hij aangeraakt wordt.
• Hoe behandelen of voorkomen?
  Vooral spring- en loop-activiteiten dienen soms wat teruggeschroefd te worden qua intensiteit. Een klein inlegzooltje kan symptomatisch wat verbetering geven.