Oververmoeidheid en overtraining

Oververmoeidheid en overtraining

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportorganisatie Artikel Blessurepreventie Blessurepreventie

Een van de belangrijkste gevaren die sport kan meebrengen is overtraining en oververmoeidheid. Veel sporters gaan te hard of te snel en weten te weinig van hun lichaam en de manier waarop dat op belasting reageert. Beginners zijn vaak te enthousiast of ongeduldig, maar ook geoefende sporters trappen soms in de val van de oververmoeidheid doordat ze almaar beter willen worden, hun grenzen te ver oprekken en te weinig rusten.

Oververmoeidheid kan het gevolg zijn van overtraining, een trainingsfout waarbij de sporter te lang, te hard of te vaak traint in verhouding tot zijn fitheid of de rust die hij neemt. Vaak zijn slechtere prestaties het enige waar een overtraind sporter over klaagt. Soms wordt de diagnose ‘overtrainingssyndroom’ pas na lang vragen en praten gesteld. Snelle herkenning van oververmoeidheid of overtraining is nochtans belangrijk, vermits je minstens evenveel – en soms veel meer – tijd nodig hebt te herstellen als de periode dat je oververmoeid bent geweest.

Soorten overtraining

Er zijn verschillende soorten en gradaties van overtraining:

    • Musculaire overbelasting: plaatselijke vermoeidheid en stijfheid na een oefening die te veel vergt van bepaalde spieren. Beginners herkennen zeker de stramme beenspieren na hun eerste jogging.
    • Oververmoeidheid: vermoeidheid die 4 à 5 dagen duurt. De sporter heeft weinig puf. Het is belangrijk te rusten of heel rustig te trainen, anders riskeer je de volgende fase: het overtrainingssyndroom.
    • Overtrainingssyndroom: chronische oververmoeidheid die gepaard gaat met een daling van het prestatievermogen, en soms ook lichamelijke of geestelijke problemen. Dit syndroom kan weken tot maanden aanhouden.

 

Vormen en symptomen van het overtrainings-syndroom

Het overtrainingssyndroom kan op zijn beurt in twee vormen worden onderverdeeld:

  • de sympatische vorm (Basedow-vorm)
  • de parasympatische vorm (Addison-vorm)


Deze termen verwijzen naar de verschillende delen van het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies regelt:

  • Het (ortho)sympatische deel draagt ertoe bij dat het lichaam zich kan inspannen en bereidt je voor op de vecht-of-vluchtreactie.
  • Het parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel zorgt voor een toestand van rust, waarin het lichaam weefsels kan opbouwen en herstellen.


Sympatische overtraining is relatief eenvoudig te herkennen aan een of meer van de volgende symptomen:

  • klachten over slechtere prestaties
  • verhoogde ochtendpols
  • verminderde eetlust en gewichtsverlies
  • abnormale vermoeidheid, zowel in rust als tijdens oefening
  • trager herstel na training
  • hoofdpijn
  • slaapproblemen
  • prikkelbaarheid
  • geen zin om te trainen
  • verhoogde bloeddruk in rust
  • vertraagde daling van de hartfrequentie na inspanning
  • orthostatische hypotensie: een plotse bloeddrukdaling bij het opstaan
  • spierstijfheid
  • verhoogd risico op blessures en infecties

De parasympatische vorm van het overtrainingssyndroom is moeilijker te herkennen omdat de symptomen minder alarmerend zijn. Vaak wordt deze vorm pas na maanden sukkelen duidelijk. Mogelijke tekens zijn:

  • snel moe worden
  • lage rustpols (wat de meeste atleten en trainers positief vinden, ten onrechte is dit geval)
  • snelle daling van de hartslag na een inspanning (wat meestal ook als een goed teken wordt begrepen)
  • meer behoefte aan slaap
  • lusteloosheid

Parasympathische overtraining wordt soms voorafgegaan worden door een korte periode van het sympatische overtrainingssyndroom. De parasympatische vorm komt meer voor bij duursporters, terwijl de sympatische eerder bij explosieve sporten zou optreden. Beide vormen zijn heel nadelig voor je sportieve prestaties en je motivatie, en verhogen het risico op blessures aanzienlijk.

 

​Oververmoeidheid voorkomen

Oververmoeidheid kun je voorkomen door deze tips te volgen:

    • informeer je over deze kwestie
    • zorg dat je genoeg nachtrust krijgt
    • eet gezond
    • train volgens een uitgebalanceerd schema dat je inspanningen geleidelijk opbouwt
    • hou een trainingsboekje bij met gewicht, rustpols, algemene gezondheid, de soort training en je gevoel bij elke training
    • train nooit meer dan 10 procent per week harder of langer
    • wissel intensieve training af met minder intensieve uithoudingstraining
    • train niet als je nog moe bent van de vorige training
    • train niet als je koorts hebt of ziek bent
    • rust na een ziekteperiode evenveel dagen als het aantal dagen dat je ziek bent geweest of koorts had
    • behandel lokale infecties zoals een tandabces of een geïnfecteerde wond onmiddellijk

 

Wat kun je zelf doen?

Musculaire overbelasting en beginnende oververmoeidheid kun je oplossen met drie tot vijf dagen rust of heel rustige training. Daarna moet de oververmoeidheid verdwenen zijn. Is dat niet het geval en blijf je normaal trainen, dan riskeer je het oververmoeidheidssyndroom en kan de revalidatie maanden duren.

Je ochtendpols meten kan nuttig zijn. Je doet dat het best ’s ochtends in bed. Een verschil van 10 polsslagen per minuut meer of minder dan de vorige dagen kan op overtraining wijzen. Wijkt je ochtendpols af of houdt abnormale vermoeidheid langer dan week aan, ga dan naar je huis- of sportarts.

 

Wat kan een arts doen?

  • Andere mogelijke oorzaken van vermoeidheid en slechtere sportprestaties uitsluiten, zoals een infectie (longontsteking, mononucleose, tropische ziekte, myocarditis ...), een chronische ziekte of een voedingsfout (te weinig calorieën of koolhydraten).
  • Bloed afnemen. Uit een bloedafname kan blijken of bepaalde waarden verstoord zijn: hemoglobine, hematocriet, aantal rode bloedcellen, spierenzymen (CK), ureum, creatinine …
  • Je onderwerpen aan een inspanningstest met lactaatbepaling. Zo’n test kan verschuivingen aan het licht brengen die op overtraining wijzen.
  • Je trainingsdagboek analyseren, als je dat heeft bijgehouden. Zo kan de arts eventuele trainingsfouten op het spoor te komen.
  • Advies geven om de duur, intensiteit of frequentie van de trainingen – of al die parameters samen – te verlagen, desnoods tot volledige rust. In geval van het overtrainingssyndroom zijn soms weken of maanden rust nodig.

Vind een expert

  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ann Gillis

  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Windy Lycke

  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager blessurepreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Lize Vaes

    Lize Vaes

    Huisarts, Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel Pardaens

  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Vincent Metsers

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Ruth Vanderheyden

    Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Jan Boon

    Huisarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Carl De Crée

  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Peter Plessers

  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Bruno D'Hulster

  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Jitse Maes

    Jitse Maes

    Huisarts, Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • BVBA Samcon

  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut

Gerelateerde items

Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Blessurepreventie Training Blessurepreventie Training
Sluiten