Oververmoeidheid en overtraining

Oververmoeidheid en overtraining

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportorganisatie Artikel Blessurepreventie

Een van de belangrijkste gevaren die sport kan meebrengen is overtraining en oververmoeidheid. Veel sporters gaan te hard of te snel en weten te weinig van hun lichaam en de manier waarop dat op belasting reageert. Beginners zijn vaak te enthousiast of ongeduldig, maar ook geoefende sporters trappen soms in de val van de oververmoeidheid doordat ze almaar beter willen worden, hun grenzen te ver oprekken en te weinig rusten.

Oververmoeidheid kan het gevolg zijn van overtraining, een trainingsfout waarbij de sporter te lang, te hard of te vaak traint in verhouding tot zijn fitheid of de rust die hij neemt. Vaak zijn slechtere prestaties het enige waar een overtraind sporter over klaagt. Soms wordt de diagnose ‘overtrainingssyndroom’ pas na lang vragen en praten gesteld. Snelle herkenning van oververmoeidheid of overtraining is nochtans belangrijk, vermits je minstens evenveel – en soms veel meer – tijd nodig hebt te herstellen als de periode dat je oververmoeid bent geweest.

Soorten overtraining

Er zijn verschillende soorten en gradaties van overtraining:

    • Musculaire overbelasting: plaatselijke vermoeidheid en stijfheid na een oefening die te veel vergt van bepaalde spieren. Beginners herkennen zeker de stramme beenspieren na hun eerste jogging.
    • Oververmoeidheid: vermoeidheid die 4 à 5 dagen duurt. De sporter heeft weinig puf. Het is belangrijk te rusten of heel rustig te trainen, anders riskeer je de volgende fase: het overtrainingssyndroom.
    • Overtrainingssyndroom: chronische oververmoeidheid die gepaard gaat met een daling van het prestatievermogen, en soms ook lichamelijke of geestelijke problemen. Dit syndroom kan weken tot maanden aanhouden.

 

Vormen en symptomen van het overtrainings-syndroom

Het overtrainingssyndroom kan op zijn beurt in twee vormen worden onderverdeeld:

  • de sympatische vorm (Basedow-vorm)
  • de parasympatische vorm (Addison-vorm)


Deze termen verwijzen naar de verschillende delen van het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies regelt:

  • Het (ortho)sympatische deel draagt ertoe bij dat het lichaam zich kan inspannen en bereidt je voor op de vecht-of-vluchtreactie.
  • Het parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel zorgt voor een toestand van rust, waarin het lichaam weefsels kan opbouwen en herstellen.


Sympatische overtraining is relatief eenvoudig te herkennen aan een of meer van de volgende symptomen:

  • klachten over slechtere prestaties
  • verhoogde ochtendpols
  • verminderde eetlust en gewichtsverlies
  • abnormale vermoeidheid, zowel in rust als tijdens oefening
  • trager herstel na training
  • hoofdpijn
  • slaapproblemen
  • prikkelbaarheid
  • geen zin om te trainen
  • verhoogde bloeddruk in rust
  • vertraagde daling van de hartfrequentie na inspanning
  • orthostatische hypotensie: een plotse bloeddrukdaling bij het opstaan
  • spierstijfheid
  • verhoogd risico op blessures en infecties

De parasympatische vorm van het overtrainingssyndroom is moeilijker te herkennen omdat de symptomen minder alarmerend zijn. Vaak wordt deze vorm pas na maanden sukkelen duidelijk. Mogelijke tekens zijn:

  • snel moe worden
  • lage rustpols (wat de meeste atleten en trainers positief vinden, ten onrechte is dit geval)
  • snelle daling van de hartslag na een inspanning (wat meestal ook als een goed teken wordt begrepen)
  • meer behoefte aan slaap
  • lusteloosheid

Parasympathische overtraining wordt soms voorafgegaan worden door een korte periode van het sympatische overtrainingssyndroom. De parasympatische vorm komt meer voor bij duursporters, terwijl de sympatische eerder bij explosieve sporten zou optreden. Beide vormen zijn heel nadelig voor je sportieve prestaties en je motivatie, en verhogen het risico op blessures aanzienlijk.

 

​Oververmoeidheid voorkomen

Oververmoeidheid kun je voorkomen door deze tips te volgen:

    • informeer je over deze kwestie
    • zorg dat je genoeg nachtrust krijgt
    • eet gezond
    • train volgens een uitgebalanceerd schema dat je inspanningen geleidelijk opbouwt
    • hou een trainingsboekje bij met gewicht, rustpols, algemene gezondheid, de soort training en je gevoel bij elke training
    • train nooit meer dan 10 procent per week harder of langer
    • wissel intensieve training af met minder intensieve uithoudingstraining
    • train niet als je nog moe bent van de vorige training
    • train niet als je koorts hebt of ziek bent
    • rust na een ziekteperiode evenveel dagen als het aantal dagen dat je ziek bent geweest of koorts had
    • behandel lokale infecties zoals een tandabces of een geïnfecteerde wond onmiddellijk

 

Wat kun je zelf doen?

Musculaire overbelasting en beginnende oververmoeidheid kun je oplossen met drie tot vijf dagen rust of heel rustige training. Daarna moet de oververmoeidheid verdwenen zijn. Is dat niet het geval en blijf je normaal trainen, dan riskeer je het oververmoeidheidssyndroom en kan de revalidatie maanden duren.

Je ochtendpols meten kan nuttig zijn. Je doet dat het best ’s ochtends in bed. Een verschil van 10 polsslagen per minuut meer of minder dan de vorige dagen kan op overtraining wijzen. Wijkt je ochtendpols af of houdt abnormale vermoeidheid langer dan week aan, ga dan naar je huis- of sportarts.

 

Wat kan een arts doen?

  • Andere mogelijke oorzaken van vermoeidheid en slechtere sportprestaties uitsluiten, zoals een infectie (longontsteking, mononucleose, tropische ziekte, myocarditis ...), een chronische ziekte of een voedingsfout (te weinig calorieën of koolhydraten).
  • Bloed afnemen. Uit een bloedafname kan blijken of bepaalde waarden verstoord zijn: hemoglobine, hematocriet, aantal rode bloedcellen, spierenzymen (CK), ureum, creatinine …
  • Je onderwerpen aan een inspanningstest met lactaatbepaling. Zo’n test kan verschuivingen aan het licht brengen die op overtraining wijzen.
  • Je trainingsdagboek analyseren, als je dat heeft bijgehouden. Zo kan de arts eventuele trainingsfouten op het spoor te komen.
  • Advies geven om de duur, intensiteit of frequentie van de trainingen – of al die parameters samen – te verlagen, desnoods tot volledige rust. In geval van het overtrainingssyndroom zijn soms weken of maanden rust nodig.

Vind een expert

  • Veerle Palmers

    Podoloog
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Lianne De Mey

    1&2
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Anneleen Geerts

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Danny Grimonpont

    Kinesitherapeut
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Kathy Velle

    Podoloog
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Maryam Shahabpour

    Radioloog
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Glenn Van Laer

    Kinesitherapeut
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Joris De Win

    Sportarts
  • Olivier Verborgt

    Orthopedisch chirurg
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Mike Kamphuys

    Trainer
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Erik Van Lierde

  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Ine Schops

    Osteopaat
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Thomas Van de Moortel

    Kinesitherapeut
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Jan Mathieu

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Petra Bruggeman

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Ingrid Willems

    Podoloog
  • An Konings

    Sportarts
  • Jo Verstuyft

    Apotheker
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Gustaaf Van Mechelen

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Carl De Crée

  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Staf Moyson

    Sportkinesitherapeut
  • Cathy Kuppens

    Cardioloog
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Guy De Lendtdecker

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • BV Dokter Simon Verdonck

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Raf De Bruyn

    Sportarts
  • Herman Colpin

    Huisarts
  • Simon Derycke

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Benedicte Baelde

    Kinesitherapeut
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Kathleen Merckaert

    Sportarts
  • Marc Schiltz

    2&3
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Rik Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jempi Wilssens

  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • David Vander Elst

    Sportkinesitherapeut
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Jan De Decker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Karel Pardaens

    11&17&21
  • Sara Van Bostraeten

  • Sofie Rummens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • André Dewit

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Dominique Slock

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Erik Witvrouw

    Sportkinesitherapeut
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Julie Zels

  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Tom Decorte

    Kinesitherapeut
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Ward Thorrez

    Kinesitherapeut
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Frank Wezenbeek

    Kinesitherapeut
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Kristiaan Vandenecker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ilse Cupers

    1&2
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Roben dedecker

  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Tijl Bertels

    Sportdiëtist
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Roeykens

  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Axel Decraene

    Sportarts
  • Geert Vileyn

    Huisarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Thomas Luyckx

    Orthopedisch chirurg
  • Trees Dooms

  • Peter Plessers

  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Van Raemdonck

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Geert Potloot

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Kris Vandecasteele

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Anne Mertens

    Huisarts
  • André Ausloos

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Marc Geenen
    Communicatiemanager

    Marc Geenen

  • Justine Stevens

  • BVBA Samcon

  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Wouter Peters

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts

Gerelateerde items

Blessurepreventie
Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je spieren en pezen beïnvloeden_.png

Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je pezen en spieren beïnvloeden?

Sporter Artikel Blessurepreventie Voeding
Blessurepreventie
Blogpost PS Lander Vansteene

Hoe beleef je de Paralympische Spelen als sportkinesitherapeut en manusje van alles

Sporter Sportprofessional Blog Blessurepreventie
Beleid
Post Covid.png

En dan nu terug naar een normale sportbeoefening?

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Artikel Beleid Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
NAQI_2018_cycling_NL.jpg

Management van traumatische huidwonden bij beroepswegrenners

Sportprofessional Artikel Fietsen Blessurepreventie Sportgeneeskunde
Sluiten