Oververmoeidheid en overtraining

Oververmoeidheid en overtraining

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportorganisatie Artikel Blessurepreventie Blessurepreventie

Een van de belangrijkste gevaren die sport kan meebrengen is overtraining en oververmoeidheid. Veel sporters gaan te hard of te snel en weten te weinig van hun lichaam en de manier waarop dat op belasting reageert. Beginners zijn vaak te enthousiast of ongeduldig, maar ook geoefende sporters trappen soms in de val van de oververmoeidheid doordat ze almaar beter willen worden, hun grenzen te ver oprekken en te weinig rusten.

Oververmoeidheid kan het gevolg zijn van overtraining, een trainingsfout waarbij de sporter te lang, te hard of te vaak traint in verhouding tot zijn fitheid of de rust die hij neemt. Vaak zijn slechtere prestaties het enige waar een overtraind sporter over klaagt. Soms wordt de diagnose ‘overtrainingssyndroom’ pas na lang vragen en praten gesteld. Snelle herkenning van oververmoeidheid of overtraining is nochtans belangrijk, vermits je minstens evenveel – en soms veel meer – tijd nodig hebt te herstellen als de periode dat je oververmoeid bent geweest.

Soorten overtraining

Er zijn verschillende soorten en gradaties van overtraining:

    • Musculaire overbelasting: plaatselijke vermoeidheid en stijfheid na een oefening die te veel vergt van bepaalde spieren. Beginners herkennen zeker de stramme beenspieren na hun eerste jogging.
    • Oververmoeidheid: vermoeidheid die 4 à 5 dagen duurt. De sporter heeft weinig puf. Het is belangrijk te rusten of heel rustig te trainen, anders riskeer je de volgende fase: het overtrainingssyndroom.
    • Overtrainingssyndroom: chronische oververmoeidheid die gepaard gaat met een daling van het prestatievermogen, en soms ook lichamelijke of geestelijke problemen. Dit syndroom kan weken tot maanden aanhouden.

 

Vormen en symptomen van het overtrainings-syndroom

Het overtrainingssyndroom kan op zijn beurt in twee vormen worden onderverdeeld:

  • de sympatische vorm (Basedow-vorm)
  • de parasympatische vorm (Addison-vorm)


Deze termen verwijzen naar de verschillende delen van het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies regelt:

  • Het (ortho)sympatische deel draagt ertoe bij dat het lichaam zich kan inspannen en bereidt je voor op de vecht-of-vluchtreactie.
  • Het parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel zorgt voor een toestand van rust, waarin het lichaam weefsels kan opbouwen en herstellen.


Sympatische overtraining is relatief eenvoudig te herkennen aan een of meer van de volgende symptomen:

  • klachten over slechtere prestaties
  • verhoogde ochtendpols
  • verminderde eetlust en gewichtsverlies
  • abnormale vermoeidheid, zowel in rust als tijdens oefening
  • trager herstel na training
  • hoofdpijn
  • slaapproblemen
  • prikkelbaarheid
  • geen zin om te trainen
  • verhoogde bloeddruk in rust
  • vertraagde daling van de hartfrequentie na inspanning
  • orthostatische hypotensie: een plotse bloeddrukdaling bij het opstaan
  • spierstijfheid
  • verhoogd risico op blessures en infecties

De parasympatische vorm van het overtrainingssyndroom is moeilijker te herkennen omdat de symptomen minder alarmerend zijn. Vaak wordt deze vorm pas na maanden sukkelen duidelijk. Mogelijke tekens zijn:

  • snel moe worden
  • lage rustpols (wat de meeste atleten en trainers positief vinden, ten onrechte is dit geval)
  • snelle daling van de hartslag na een inspanning (wat meestal ook als een goed teken wordt begrepen)
  • meer behoefte aan slaap
  • lusteloosheid

Parasympathische overtraining wordt soms voorafgegaan worden door een korte periode van het sympatische overtrainingssyndroom. De parasympatische vorm komt meer voor bij duursporters, terwijl de sympatische eerder bij explosieve sporten zou optreden. Beide vormen zijn heel nadelig voor je sportieve prestaties en je motivatie, en verhogen het risico op blessures aanzienlijk.

 

​Oververmoeidheid voorkomen

Oververmoeidheid kun je voorkomen door deze tips te volgen:

    • informeer je over deze kwestie
    • zorg dat je genoeg nachtrust krijgt
    • eet gezond
    • train volgens een uitgebalanceerd schema dat je inspanningen geleidelijk opbouwt
    • hou een trainingsboekje bij met gewicht, rustpols, algemene gezondheid, de soort training en je gevoel bij elke training
    • train nooit meer dan 10 procent per week harder of langer
    • wissel intensieve training af met minder intensieve uithoudingstraining
    • train niet als je nog moe bent van de vorige training
    • train niet als je koorts hebt of ziek bent
    • rust na een ziekteperiode evenveel dagen als het aantal dagen dat je ziek bent geweest of koorts had
    • behandel lokale infecties zoals een tandabces of een geïnfecteerde wond onmiddellijk

 

Wat kun je zelf doen?

Musculaire overbelasting en beginnende oververmoeidheid kun je oplossen met drie tot vijf dagen rust of heel rustige training. Daarna moet de oververmoeidheid verdwenen zijn. Is dat niet het geval en blijf je normaal trainen, dan riskeer je het oververmoeidheidssyndroom en kan de revalidatie maanden duren.

Je ochtendpols meten kan nuttig zijn. Je doet dat het best ’s ochtends in bed. Een verschil van 10 polsslagen per minuut meer of minder dan de vorige dagen kan op overtraining wijzen. Wijkt je ochtendpols af of houdt abnormale vermoeidheid langer dan week aan, ga dan naar je huis- of sportarts.

 

Wat kan een arts doen?

  • Andere mogelijke oorzaken van vermoeidheid en slechtere sportprestaties uitsluiten, zoals een infectie (longontsteking, mononucleose, tropische ziekte, myocarditis ...), een chronische ziekte of een voedingsfout (te weinig calorieën of koolhydraten).
  • Bloed afnemen. Uit een bloedafname kan blijken of bepaalde waarden verstoord zijn: hemoglobine, hematocriet, aantal rode bloedcellen, spierenzymen (CK), ureum, creatinine …
  • Je onderwerpen aan een inspanningstest met lactaatbepaling. Zo’n test kan verschuivingen aan het licht brengen die op overtraining wijzen.
  • Je trainingsdagboek analyseren, als je dat heeft bijgehouden. Zo kan de arts eventuele trainingsfouten op het spoor te komen.
  • Advies geven om de duur, intensiteit of frequentie van de trainingen – of al die parameters samen – te verlagen, desnoods tot volledige rust. In geval van het overtrainingssyndroom zijn soms weken of maanden rust nodig.

Vind een expert

  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Trees Dooms

  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Erik Van Lierde

  • Ine Schops

    Podoloog
  • BVBA Samcon

  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Jana Stevens

    Podoloog
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Peter Plessers

  • Willy Coosemans

  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Marc Schiltz

  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Karel Pardaens

  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten