Oververmoeidheid en overtraining

Oververmoeidheid en overtraining

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportorganisatie Artikel Blessurepreventie

Een van de belangrijkste gevaren die sport kan meebrengen is overtraining en oververmoeidheid. Veel sporters gaan te hard of te snel en weten te weinig van hun lichaam en de manier waarop dat op belasting reageert. Beginners zijn vaak te enthousiast of ongeduldig, maar ook geoefende sporters trappen soms in de val van de oververmoeidheid doordat ze almaar beter willen worden, hun grenzen te ver oprekken en te weinig rusten.

Oververmoeidheid kan het gevolg zijn van overtraining, een trainingsfout waarbij de sporter te lang, te hard of te vaak traint in verhouding tot zijn fitheid of de rust die hij neemt. Vaak zijn slechtere prestaties het enige waar een overtraind sporter over klaagt. Soms wordt de diagnose ‘overtrainingssyndroom’ pas na lang vragen en praten gesteld. Snelle herkenning van oververmoeidheid of overtraining is nochtans belangrijk, vermits je minstens evenveel – en soms veel meer – tijd nodig hebt te herstellen als de periode dat je oververmoeid bent geweest.

Soorten overtraining

Er zijn verschillende soorten en gradaties van overtraining:

    • Musculaire overbelasting: plaatselijke vermoeidheid en stijfheid na een oefening die te veel vergt van bepaalde spieren. Beginners herkennen zeker de stramme beenspieren na hun eerste jogging.
    • Oververmoeidheid: vermoeidheid die 4 à 5 dagen duurt. De sporter heeft weinig puf. Het is belangrijk te rusten of heel rustig te trainen, anders riskeer je de volgende fase: het overtrainingssyndroom.
    • Overtrainingssyndroom: chronische oververmoeidheid die gepaard gaat met een daling van het prestatievermogen, en soms ook lichamelijke of geestelijke problemen. Dit syndroom kan weken tot maanden aanhouden.

 

Vormen en symptomen van het overtrainings-syndroom

Het overtrainingssyndroom kan op zijn beurt in twee vormen worden onderverdeeld:

  • de sympatische vorm (Basedow-vorm)
  • de parasympatische vorm (Addison-vorm)


Deze termen verwijzen naar de verschillende delen van het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies regelt:

  • Het (ortho)sympatische deel draagt ertoe bij dat het lichaam zich kan inspannen en bereidt je voor op de vecht-of-vluchtreactie.
  • Het parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel zorgt voor een toestand van rust, waarin het lichaam weefsels kan opbouwen en herstellen.


Sympatische overtraining is relatief eenvoudig te herkennen aan een of meer van de volgende symptomen:

  • klachten over slechtere prestaties
  • verhoogde ochtendpols
  • verminderde eetlust en gewichtsverlies
  • abnormale vermoeidheid, zowel in rust als tijdens oefening
  • trager herstel na training
  • hoofdpijn
  • slaapproblemen
  • prikkelbaarheid
  • geen zin om te trainen
  • verhoogde bloeddruk in rust
  • vertraagde daling van de hartfrequentie na inspanning
  • orthostatische hypotensie: een plotse bloeddrukdaling bij het opstaan
  • spierstijfheid
  • verhoogd risico op blessures en infecties

De parasympatische vorm van het overtrainingssyndroom is moeilijker te herkennen omdat de symptomen minder alarmerend zijn. Vaak wordt deze vorm pas na maanden sukkelen duidelijk. Mogelijke tekens zijn:

  • snel moe worden
  • lage rustpols (wat de meeste atleten en trainers positief vinden, ten onrechte is dit geval)
  • snelle daling van de hartslag na een inspanning (wat meestal ook als een goed teken wordt begrepen)
  • meer behoefte aan slaap
  • lusteloosheid

Parasympathische overtraining wordt soms voorafgegaan worden door een korte periode van het sympatische overtrainingssyndroom. De parasympatische vorm komt meer voor bij duursporters, terwijl de sympatische eerder bij explosieve sporten zou optreden. Beide vormen zijn heel nadelig voor je sportieve prestaties en je motivatie, en verhogen het risico op blessures aanzienlijk.

 

​Oververmoeidheid voorkomen

Oververmoeidheid kun je voorkomen door deze tips te volgen:

    • informeer je over deze kwestie
    • zorg dat je genoeg nachtrust krijgt
    • eet gezond
    • train volgens een uitgebalanceerd schema dat je inspanningen geleidelijk opbouwt
    • hou een trainingsboekje bij met gewicht, rustpols, algemene gezondheid, de soort training en je gevoel bij elke training
    • train nooit meer dan 10 procent per week harder of langer
    • wissel intensieve training af met minder intensieve uithoudingstraining
    • train niet als je nog moe bent van de vorige training
    • train niet als je koorts hebt of ziek bent
    • rust na een ziekteperiode evenveel dagen als het aantal dagen dat je ziek bent geweest of koorts had
    • behandel lokale infecties zoals een tandabces of een geïnfecteerde wond onmiddellijk

 

Wat kun je zelf doen?

Musculaire overbelasting en beginnende oververmoeidheid kun je oplossen met drie tot vijf dagen rust of heel rustige training. Daarna moet de oververmoeidheid verdwenen zijn. Is dat niet het geval en blijf je normaal trainen, dan riskeer je het oververmoeidheidssyndroom en kan de revalidatie maanden duren.

Je ochtendpols meten kan nuttig zijn. Je doet dat het best ’s ochtends in bed. Een verschil van 10 polsslagen per minuut meer of minder dan de vorige dagen kan op overtraining wijzen. Wijkt je ochtendpols af of houdt abnormale vermoeidheid langer dan week aan, ga dan naar je huis- of sportarts.

 

Wat kan een arts doen?

  • Andere mogelijke oorzaken van vermoeidheid en slechtere sportprestaties uitsluiten, zoals een infectie (longontsteking, mononucleose, tropische ziekte, myocarditis ...), een chronische ziekte of een voedingsfout (te weinig calorieën of koolhydraten).
  • Bloed afnemen. Uit een bloedafname kan blijken of bepaalde waarden verstoord zijn: hemoglobine, hematocriet, aantal rode bloedcellen, spierenzymen (CK), ureum, creatinine …
  • Je onderwerpen aan een inspanningstest met lactaatbepaling. Zo’n test kan verschuivingen aan het licht brengen die op overtraining wijzen.
  • Je trainingsdagboek analyseren, als je dat heeft bijgehouden. Zo kan de arts eventuele trainingsfouten op het spoor te komen.
  • Advies geven om de duur, intensiteit of frequentie van de trainingen – of al die parameters samen – te verlagen, desnoods tot volledige rust. In geval van het overtrainingssyndroom zijn soms weken of maanden rust nodig.

Vind een expert

  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • michel herssens

    Cardioloog
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Justine Stevens

  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Erik Van Lierde

  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Roben dedecker

  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Johan Roeykens

  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Julie Zels

  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Schiltz

  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Karel Pardaens

Gerelateerde items

Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Blessurepreventie
GF2Snow Week 5.png

Get Fit 2 Snow - Week 5

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Training Blessurepreventie Training
Sluiten