Oververmoeidheid en overtraining

Oververmoeidheid en overtraining

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportorganisatie Artikel Blessurepreventie Blessurepreventie

Een van de belangrijkste gevaren die sport kan meebrengen is overtraining en oververmoeidheid. Veel sporters gaan te hard of te snel en weten te weinig van hun lichaam en de manier waarop dat op belasting reageert. Beginners zijn vaak te enthousiast of ongeduldig, maar ook geoefende sporters trappen soms in de val van de oververmoeidheid doordat ze almaar beter willen worden, hun grenzen te ver oprekken en te weinig rusten.

Oververmoeidheid kan het gevolg zijn van overtraining, een trainingsfout waarbij de sporter te lang, te hard of te vaak traint in verhouding tot zijn fitheid of de rust die hij neemt. Vaak zijn slechtere prestaties het enige waar een overtraind sporter over klaagt. Soms wordt de diagnose ‘overtrainingssyndroom’ pas na lang vragen en praten gesteld. Snelle herkenning van oververmoeidheid of overtraining is nochtans belangrijk, vermits je minstens evenveel – en soms veel meer – tijd nodig hebt te herstellen als de periode dat je oververmoeid bent geweest.

Soorten overtraining

Er zijn verschillende soorten en gradaties van overtraining:

    • Musculaire overbelasting: plaatselijke vermoeidheid en stijfheid na een oefening die te veel vergt van bepaalde spieren. Beginners herkennen zeker de stramme beenspieren na hun eerste jogging.
    • Oververmoeidheid: vermoeidheid die 4 à 5 dagen duurt. De sporter heeft weinig puf. Het is belangrijk te rusten of heel rustig te trainen, anders riskeer je de volgende fase: het overtrainingssyndroom.
    • Overtrainingssyndroom: chronische oververmoeidheid die gepaard gaat met een daling van het prestatievermogen, en soms ook lichamelijke of geestelijke problemen. Dit syndroom kan weken tot maanden aanhouden.

 

Vormen en symptomen van het overtrainings-syndroom

Het overtrainingssyndroom kan op zijn beurt in twee vormen worden onderverdeeld:

  • de sympatische vorm (Basedow-vorm)
  • de parasympatische vorm (Addison-vorm)


Deze termen verwijzen naar de verschillende delen van het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies regelt:

  • Het (ortho)sympatische deel draagt ertoe bij dat het lichaam zich kan inspannen en bereidt je voor op de vecht-of-vluchtreactie.
  • Het parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel zorgt voor een toestand van rust, waarin het lichaam weefsels kan opbouwen en herstellen.


Sympatische overtraining is relatief eenvoudig te herkennen aan een of meer van de volgende symptomen:

  • klachten over slechtere prestaties
  • verhoogde ochtendpols
  • verminderde eetlust en gewichtsverlies
  • abnormale vermoeidheid, zowel in rust als tijdens oefening
  • trager herstel na training
  • hoofdpijn
  • slaapproblemen
  • prikkelbaarheid
  • geen zin om te trainen
  • verhoogde bloeddruk in rust
  • vertraagde daling van de hartfrequentie na inspanning
  • orthostatische hypotensie: een plotse bloeddrukdaling bij het opstaan
  • spierstijfheid
  • verhoogd risico op blessures en infecties

De parasympatische vorm van het overtrainingssyndroom is moeilijker te herkennen omdat de symptomen minder alarmerend zijn. Vaak wordt deze vorm pas na maanden sukkelen duidelijk. Mogelijke tekens zijn:

  • snel moe worden
  • lage rustpols (wat de meeste atleten en trainers positief vinden, ten onrechte is dit geval)
  • snelle daling van de hartslag na een inspanning (wat meestal ook als een goed teken wordt begrepen)
  • meer behoefte aan slaap
  • lusteloosheid

Parasympathische overtraining wordt soms voorafgegaan worden door een korte periode van het sympatische overtrainingssyndroom. De parasympatische vorm komt meer voor bij duursporters, terwijl de sympatische eerder bij explosieve sporten zou optreden. Beide vormen zijn heel nadelig voor je sportieve prestaties en je motivatie, en verhogen het risico op blessures aanzienlijk.

 

​Oververmoeidheid voorkomen

Oververmoeidheid kun je voorkomen door deze tips te volgen:

    • informeer je over deze kwestie
    • zorg dat je genoeg nachtrust krijgt
    • eet gezond
    • train volgens een uitgebalanceerd schema dat je inspanningen geleidelijk opbouwt
    • hou een trainingsboekje bij met gewicht, rustpols, algemene gezondheid, de soort training en je gevoel bij elke training
    • train nooit meer dan 10 procent per week harder of langer
    • wissel intensieve training af met minder intensieve uithoudingstraining
    • train niet als je nog moe bent van de vorige training
    • train niet als je koorts hebt of ziek bent
    • rust na een ziekteperiode evenveel dagen als het aantal dagen dat je ziek bent geweest of koorts had
    • behandel lokale infecties zoals een tandabces of een geïnfecteerde wond onmiddellijk

 

Wat kun je zelf doen?

Musculaire overbelasting en beginnende oververmoeidheid kun je oplossen met drie tot vijf dagen rust of heel rustige training. Daarna moet de oververmoeidheid verdwenen zijn. Is dat niet het geval en blijf je normaal trainen, dan riskeer je het oververmoeidheidssyndroom en kan de revalidatie maanden duren.

Je ochtendpols meten kan nuttig zijn. Je doet dat het best ’s ochtends in bed. Een verschil van 10 polsslagen per minuut meer of minder dan de vorige dagen kan op overtraining wijzen. Wijkt je ochtendpols af of houdt abnormale vermoeidheid langer dan week aan, ga dan naar je huis- of sportarts.

 

Wat kan een arts doen?

  • Andere mogelijke oorzaken van vermoeidheid en slechtere sportprestaties uitsluiten, zoals een infectie (longontsteking, mononucleose, tropische ziekte, myocarditis ...), een chronische ziekte of een voedingsfout (te weinig calorieën of koolhydraten).
  • Bloed afnemen. Uit een bloedafname kan blijken of bepaalde waarden verstoord zijn: hemoglobine, hematocriet, aantal rode bloedcellen, spierenzymen (CK), ureum, creatinine …
  • Je onderwerpen aan een inspanningstest met lactaatbepaling. Zo’n test kan verschuivingen aan het licht brengen die op overtraining wijzen.
  • Je trainingsdagboek analyseren, als je dat heeft bijgehouden. Zo kan de arts eventuele trainingsfouten op het spoor te komen.
  • Advies geven om de duur, intensiteit of frequentie van de trainingen – of al die parameters samen – te verlagen, desnoods tot volledige rust. In geval van het overtrainingssyndroom zijn soms weken of maanden rust nodig.

Vind een expert

  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Johan Roeykens

  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Peter Plessers

  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Karel Pardaens

  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Willy Coosemans

  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Johan Docx

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Barbara Vandenbussche

    Barbara Vandenbussche

    Kinesitherapeut
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Trees Dooms

  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Blessurepreventie
enkelverzwikking

Veel voorkomende sportblessures: een enkeldistorsie

Sporter Artikel Factsheet Video Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Sluiten