Oververmoeidheid en overtraining

Oververmoeidheid en overtraining

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Sportorganisatie Artikel Blessurepreventie

Een van de belangrijkste gevaren die sport kan meebrengen is overtraining en oververmoeidheid. Veel sporters gaan te hard of te snel en weten te weinig van hun lichaam en de manier waarop dat op belasting reageert. Beginners zijn vaak te enthousiast of ongeduldig, maar ook geoefende sporters trappen soms in de val van de oververmoeidheid doordat ze almaar beter willen worden, hun grenzen te ver oprekken en te weinig rusten.

Oververmoeidheid kan het gevolg zijn van overtraining, een trainingsfout waarbij de sporter te lang, te hard of te vaak traint in verhouding tot zijn fitheid of de rust die hij neemt. Vaak zijn slechtere prestaties het enige waar een overtraind sporter over klaagt. Soms wordt de diagnose ‘overtrainingssyndroom’ pas na lang vragen en praten gesteld. Snelle herkenning van oververmoeidheid of overtraining is nochtans belangrijk, vermits je minstens evenveel – en soms veel meer – tijd nodig hebt te herstellen als de periode dat je oververmoeid bent geweest.

Soorten overtraining

Er zijn verschillende soorten en gradaties van overtraining:

    • Musculaire overbelasting: plaatselijke vermoeidheid en stijfheid na een oefening die te veel vergt van bepaalde spieren. Beginners herkennen zeker de stramme beenspieren na hun eerste jogging.
    • Oververmoeidheid: vermoeidheid die 4 à 5 dagen duurt. De sporter heeft weinig puf. Het is belangrijk te rusten of heel rustig te trainen, anders riskeer je de volgende fase: het overtrainingssyndroom.
    • Overtrainingssyndroom: chronische oververmoeidheid die gepaard gaat met een daling van het prestatievermogen, en soms ook lichamelijke of geestelijke problemen. Dit syndroom kan weken tot maanden aanhouden.

 

Vormen en symptomen van het overtrainings-syndroom

Het overtrainingssyndroom kan op zijn beurt in twee vormen worden onderverdeeld:

  • de sympatische vorm (Basedow-vorm)
  • de parasympatische vorm (Addison-vorm)


Deze termen verwijzen naar de verschillende delen van het autonome zenuwstelsel, dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies regelt:

  • Het (ortho)sympatische deel draagt ertoe bij dat het lichaam zich kan inspannen en bereidt je voor op de vecht-of-vluchtreactie.
  • Het parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel zorgt voor een toestand van rust, waarin het lichaam weefsels kan opbouwen en herstellen.


Sympatische overtraining is relatief eenvoudig te herkennen aan een of meer van de volgende symptomen:

  • klachten over slechtere prestaties
  • verhoogde ochtendpols
  • verminderde eetlust en gewichtsverlies
  • abnormale vermoeidheid, zowel in rust als tijdens oefening
  • trager herstel na training
  • hoofdpijn
  • slaapproblemen
  • prikkelbaarheid
  • geen zin om te trainen
  • verhoogde bloeddruk in rust
  • vertraagde daling van de hartfrequentie na inspanning
  • orthostatische hypotensie: een plotse bloeddrukdaling bij het opstaan
  • spierstijfheid
  • verhoogd risico op blessures en infecties

De parasympatische vorm van het overtrainingssyndroom is moeilijker te herkennen omdat de symptomen minder alarmerend zijn. Vaak wordt deze vorm pas na maanden sukkelen duidelijk. Mogelijke tekens zijn:

  • snel moe worden
  • lage rustpols (wat de meeste atleten en trainers positief vinden, ten onrechte is dit geval)
  • snelle daling van de hartslag na een inspanning (wat meestal ook als een goed teken wordt begrepen)
  • meer behoefte aan slaap
  • lusteloosheid

Parasympathische overtraining wordt soms voorafgegaan worden door een korte periode van het sympatische overtrainingssyndroom. De parasympatische vorm komt meer voor bij duursporters, terwijl de sympatische eerder bij explosieve sporten zou optreden. Beide vormen zijn heel nadelig voor je sportieve prestaties en je motivatie, en verhogen het risico op blessures aanzienlijk.

 

​Oververmoeidheid voorkomen

Oververmoeidheid kun je voorkomen door deze tips te volgen:

    • informeer je over deze kwestie
    • zorg dat je genoeg nachtrust krijgt
    • eet gezond
    • train volgens een uitgebalanceerd schema dat je inspanningen geleidelijk opbouwt
    • hou een trainingsboekje bij met gewicht, rustpols, algemene gezondheid, de soort training en je gevoel bij elke training
    • train nooit meer dan 10 procent per week harder of langer
    • wissel intensieve training af met minder intensieve uithoudingstraining
    • train niet als je nog moe bent van de vorige training
    • train niet als je koorts hebt of ziek bent
    • rust na een ziekteperiode evenveel dagen als het aantal dagen dat je ziek bent geweest of koorts had
    • behandel lokale infecties zoals een tandabces of een geïnfecteerde wond onmiddellijk

 

Wat kun je zelf doen?

Musculaire overbelasting en beginnende oververmoeidheid kun je oplossen met drie tot vijf dagen rust of heel rustige training. Daarna moet de oververmoeidheid verdwenen zijn. Is dat niet het geval en blijf je normaal trainen, dan riskeer je het oververmoeidheidssyndroom en kan de revalidatie maanden duren.

Je ochtendpols meten kan nuttig zijn. Je doet dat het best ’s ochtends in bed. Een verschil van 10 polsslagen per minuut meer of minder dan de vorige dagen kan op overtraining wijzen. Wijkt je ochtendpols af of houdt abnormale vermoeidheid langer dan week aan, ga dan naar je huis- of sportarts.

 

Wat kan een arts doen?

  • Andere mogelijke oorzaken van vermoeidheid en slechtere sportprestaties uitsluiten, zoals een infectie (longontsteking, mononucleose, tropische ziekte, myocarditis ...), een chronische ziekte of een voedingsfout (te weinig calorieën of koolhydraten).
  • Bloed afnemen. Uit een bloedafname kan blijken of bepaalde waarden verstoord zijn: hemoglobine, hematocriet, aantal rode bloedcellen, spierenzymen (CK), ureum, creatinine …
  • Je onderwerpen aan een inspanningstest met lactaatbepaling. Zo’n test kan verschuivingen aan het licht brengen die op overtraining wijzen.
  • Je trainingsdagboek analyseren, als je dat heeft bijgehouden. Zo kan de arts eventuele trainingsfouten op het spoor te komen.
  • Advies geven om de duur, intensiteit of frequentie van de trainingen – of al die parameters samen – te verlagen, desnoods tot volledige rust. In geval van het overtrainingssyndroom zijn soms weken of maanden rust nodig.

Vind een expert

  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Windy Lycke

  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • BVBA Samcon

  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Schiltz

  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Trees Dooms

  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Jan Boon

    Huisarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel Pardaens

  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Sportpsycholoog
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Johan Docx

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Johan Roeykens

  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Jempi Wilssens

  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Peter Plessers

  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Justine Stevens

  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Julie Zels

  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts

Gerelateerde items

Blessurepreventie
brace of tape .png

Sporten met een brace of een tape?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
Weerstandsband.png

Weerstandsbanden: waarvoor dienen ze?

Sporter Artikel Blessurepreventie Training Gezond Sporten
Blessurepreventie
GF2Snow Week 6.png

Get Fit 2 Snow - Week 6

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Blessurepreventie Training
Blessurepreventie
GF2Snow Week 5.png

Get Fit 2 Snow - Week 5

Sporter Artikel Snowboarden Skiën Blessurepreventie Training
Sluiten