Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Na 20 jaar televisie radio en televisie richt Marc zich tegenwoordig op communicatie over gezondheid, geneeskunde en wetenschap. De materie is complex en delicaat maar mateloos boeiend, want uiteindelijk gaat het over het leven en welzijn van mensen. Als auteur publiceerde Marc reeds meerdere boeken over onvruchtbaarheid, huidkanker, ebola, darmziekten, het hart en de psychomedische begeleiding van jonge sporters.
Sporter Blog Voetbal Sportgeneeskunde

Koppen is een belangrijke actie in 's werelds bekendste sport. Maar is het herhaaldelijk koppen met een leren bal wel medisch verantwoord, zeker voor jonge voetballertjes en voetbalstertjes? Marc heeft over dit onderwerp een nieuwe studie gevonden die de schade opmeet.

Mijn zoon Wolf is competitievoetballer, in het amateurvoetbal weliswaar, maar daar gaat het niet minder hard aan toe dan bij de profs. Integendeel, naarmate het competitieniveau daalt, heeft de gemiddelde speler minder technisch vernuft, atletisch vermogen en coördinatie in huis en drijven andere “talenten” boven, met name brute kracht en doodsverachting. Wie ooit een derby tussen twee provinciale teams heeft uitgezeten, weet precies waar ik het over heb. In de catacomben van het competitievoetbal bikkelen, duwen, trekken en schoppen de gladiatoren bij het leven. En dan mag jouw voetballend krijgertje intussen volwassen zijn – Wolf is er 24 – als toeschouwende ouder krimpt je hart ineen bij elke roekeloze tackle, dreigende botsing of brutale bodycheck waar je telg mee te maken krijgt. Het went echt nooit. Elke match slaken mijn vrouw en ik zuchten van verlichting en knijpen we in elkaars hand omdat een harde confrontatie weer eens zonder al te veel erg is gepasseerd. 

Wolf moet een engelbewaarder hebben, want voorlopig heeft geen enkel duel hem in het ziekenhuis doen belanden. Toen hij een jaar of acht was zijn we na een wedstrijd wel eens met hem naar de spoedeisende hulp gereden omdat hij keihard met zijn hoofd tegen een doelpaal was gelopen en het bewustzijn had verloren. In zo’n geval moet er altijd een controle door een arts gebeuren, en al helemaal als het een jeugdsporter betreft. Een kinderbrein is immers nog kwetsbaarder dan dat van een volwassene. 

Over hersenen gesproken, het is niet alleen het harde voeten- en benenwerk dat ons – en naar ik vermoed alle voetbalouders - de stuipen op het lijf jaagt. Als verdediger vangt Wolf elke match meerdere keren een uittrap van de keeper of een andere lange bal op met zijn blote hoofd. Je ziet dat leer dan 50 of 60 meter door het zwerk zoeven en met een rotsmak op het hoofd van je kind belanden, zo hard dat ik het contact meestal tot in de tribune kan horen. Je hoeft geen hypochonder te zijn om je af te vragen of zulke klappen - tientallen keren per seizoen en wel honderden keren in een gemiddelde verdedigerscarrière – op den duur geen blijvende averij aanrichten onder de schedelpan. In 2018 heb ik over het onderwerp flink wat research gedaan voor een boek over jeugdsport. De wetenschappelijke stand van zaken toen was dat de hoofd-hoofd-, hoofd-schouder- en hoofd-ellenboogbotsingen die je vaak ziet bij kopbalduels in het voetbal op de lange termijn naar alle waarschijnlijkheid bijdragen tot neurodegeneratieve aandoeningen. Dat ook het koppen zelf schadelijk zou zijn, daar was en is nog steeds geen sluitend bewijs voor. Experimenten tonen wel veranderingen in het brein aan als spelers vaak na elkaar koppen, maar die effecten lijken licht, kort en omkeerbaar. Toch vonden dr. Tom Teulingkx, mijn co-auteur, en ik dat er voldoende zorgwekkende aanwijzingen zijn om het koppen in het jeugdvoetbal te beperken, al was het maar uit voorzorg. In Vlaanderen is het inwerpen intussen afgeschaft voor kinderen tot negen jaar, precies om te voorkomen dat ze vaak zouden koppen. In ons boek pleiten we ervoor dat jeugdvoetballers tijdens wedstrijden pas vanaf veertien jaar zouden mogen koppen. Vóór die leeftijd kan koppen met lichte ballen worden getraind en moeten vooral de sprongtechniek en -timing worden geoefend. 

De wetenschap staat niet stil. Zo is enkele weken geleden in het prestigieuze medische vakblad JAMA een nieuwe studie verschenen die weinig weerklank heeft gevonden in onze brede media, maar tot nadenken moet stemmen, eens te meer. Uit recent Schots onderzoek blijkt namelijk glashelder dat het risico op hersenziekte toeneemt naarmate iemand langer en vaker voetbalt. En niet alleen dat; het risico varieert volgens de veldpositie. Zo lopen verdedigers, die vaak harde ballen moeten terugkoppen, maar liefst vijf keer meer risico op alzheimer dan niet-voetballers. Keepers, die zelden koppen, lopen géén extra risico. Nu moet ik hier bij vertellen dat het onderzoek niet specificeert welke factoren precies bijdragen tot dat sterk verhoogde risico; het kunnen nog steeds de botsingen zijn die schade toebrengen, meer dan het koppen zelf. 

Toch moeten we ons stilaan afvragen of er niks aan de voetbalregels moet worden veranderd, naarmate de bewijzen zich opstapelen van hoe gevaarlijk impact op het hoofd in ’s werelds populairste sport wel is. Er mag al jaren niet meer met de voeten vooruit worden getackeld, wat zeer terecht is, maar zelfs de vreselijkste beenbreuk is kattenpis in vergelijking met een ernstig en onomkeerbaar hersentrauma. Hopelijk dringen de studies ter zake door tot de medische top van de Fifa. Deze kwestie gaat de bevoegdheid van Voetbal Vlaanderen of de KBVB vanzelfsprekend te boven en moet op mondiale schaal worden bekeken en aangepakt.

Ik heb Wolf via WhatsApp een linkje naar de Schotse studie gestuurd. Hij is als fysiotherapeut perfect in staat de reikwijdte van zo’n nieuw onderzoek correct in te schatten. “Ik zal in het vervolg wat hoger springen en elke lange bal met mijn dij of borstkas opvangen,” antwoordde hij. Jammer genoeg stond er een smiley bij.  

Vind een expert

  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Trees Dooms

  • Justine Stevens

  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Carl De Crée

  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • An Konings

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Jempi Wilssens

  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Sportpsycholoog
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Marc Schiltz

  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Julie Zels

  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Pascal De Smet

    Huisarts

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Sportgeneeskunde
ACL rupture.jpg

Voorste kruisbandruptuur: opereren of niet?

Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Sportgeneeskunde
Mentale vermoeidheid

Mentale vermoeidheid en sport-specifieke psychomotorische prestatie: een systematische review

Sportprofessional Artikel Voetbal Badminton Sportgeneeskunde
Sluiten