Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Na 20 jaar televisie radio en televisie richt Marc zich tegenwoordig op communicatie over gezondheid, geneeskunde en wetenschap. De materie is complex en delicaat maar mateloos boeiend, want uiteindelijk gaat het over het leven en welzijn van mensen. Als auteur publiceerde Marc reeds meerdere boeken over onvruchtbaarheid, huidkanker, ebola, darmziekten, het hart en de psychomedische begeleiding van jonge sporters.
Sporter Blog Sportgeneeskunde Voetbal

Koppen is een belangrijke actie in 's werelds bekendste sport. Maar is het herhaaldelijk koppen met een leren bal wel medisch verantwoord, zeker voor jonge voetballertjes en voetbalstertjes? Marc heeft over dit onderwerp een nieuwe studie gevonden die de schade opmeet.

Mijn zoon Wolf is competitievoetballer, in het amateurvoetbal weliswaar, maar daar gaat het niet minder hard aan toe dan bij de profs. Integendeel, naarmate het competitieniveau daalt, heeft de gemiddelde speler minder technisch vernuft, atletisch vermogen en coördinatie in huis en drijven andere “talenten” boven, met name brute kracht en doodsverachting. Wie ooit een derby tussen twee provinciale teams heeft uitgezeten, weet precies waar ik het over heb. In de catacomben van het competitievoetbal bikkelen, duwen, trekken en schoppen de gladiatoren bij het leven. En dan mag jouw voetballend krijgertje intussen volwassen zijn – Wolf is er 24 – als toeschouwende ouder krimpt je hart ineen bij elke roekeloze tackle, dreigende botsing of brutale bodycheck waar je telg mee te maken krijgt. Het went echt nooit. Elke match slaken mijn vrouw en ik zuchten van verlichting en knijpen we in elkaars hand omdat een harde confrontatie weer eens zonder al te veel erg is gepasseerd. 

Wolf moet een engelbewaarder hebben, want voorlopig heeft geen enkel duel hem in het ziekenhuis doen belanden. Toen hij een jaar of acht was zijn we na een wedstrijd wel eens met hem naar de spoedeisende hulp gereden omdat hij keihard met zijn hoofd tegen een doelpaal was gelopen en het bewustzijn had verloren. In zo’n geval moet er altijd een controle door een arts gebeuren, en al helemaal als het een jeugdsporter betreft. Een kinderbrein is immers nog kwetsbaarder dan dat van een volwassene. 

Over hersenen gesproken, het is niet alleen het harde voeten- en benenwerk dat ons – en naar ik vermoed alle voetbalouders - de stuipen op het lijf jaagt. Als verdediger vangt Wolf elke match meerdere keren een uittrap van de keeper of een andere lange bal op met zijn blote hoofd. Je ziet dat leer dan 50 of 60 meter door het zwerk zoeven en met een rotsmak op het hoofd van je kind belanden, zo hard dat ik het contact meestal tot in de tribune kan horen. Je hoeft geen hypochonder te zijn om je af te vragen of zulke klappen - tientallen keren per seizoen en wel honderden keren in een gemiddelde verdedigerscarrière – op den duur geen blijvende averij aanrichten onder de schedelpan. In 2018 heb ik over het onderwerp flink wat research gedaan voor een boek over jeugdsport. De wetenschappelijke stand van zaken toen was dat de hoofd-hoofd-, hoofd-schouder- en hoofd-ellenboogbotsingen die je vaak ziet bij kopbalduels in het voetbal op de lange termijn naar alle waarschijnlijkheid bijdragen tot neurodegeneratieve aandoeningen. Dat ook het koppen zelf schadelijk zou zijn, daar was en is nog steeds geen sluitend bewijs voor. Experimenten tonen wel veranderingen in het brein aan als spelers vaak na elkaar koppen, maar die effecten lijken licht, kort en omkeerbaar. Toch vonden dr. Tom Teulingkx, mijn co-auteur, en ik dat er voldoende zorgwekkende aanwijzingen zijn om het koppen in het jeugdvoetbal te beperken, al was het maar uit voorzorg. In Vlaanderen is het inwerpen intussen afgeschaft voor kinderen tot negen jaar, precies om te voorkomen dat ze vaak zouden koppen. In ons boek pleiten we ervoor dat jeugdvoetballers tijdens wedstrijden pas vanaf veertien jaar zouden mogen koppen. Vóór die leeftijd kan koppen met lichte ballen worden getraind en moeten vooral de sprongtechniek en -timing worden geoefend. 

De wetenschap staat niet stil. Zo is enkele weken geleden in het prestigieuze medische vakblad JAMA een nieuwe studie verschenen die weinig weerklank heeft gevonden in onze brede media, maar tot nadenken moet stemmen, eens te meer. Uit recent Schots onderzoek blijkt namelijk glashelder dat het risico op hersenziekte toeneemt naarmate iemand langer en vaker voetbalt. En niet alleen dat; het risico varieert volgens de veldpositie. Zo lopen verdedigers, die vaak harde ballen moeten terugkoppen, maar liefst vijf keer meer risico op alzheimer dan niet-voetballers. Keepers, die zelden koppen, lopen géén extra risico. Nu moet ik hier bij vertellen dat het onderzoek niet specificeert welke factoren precies bijdragen tot dat sterk verhoogde risico; het kunnen nog steeds de botsingen zijn die schade toebrengen, meer dan het koppen zelf. 

Toch moeten we ons stilaan afvragen of er niks aan de voetbalregels moet worden veranderd, naarmate de bewijzen zich opstapelen van hoe gevaarlijk impact op het hoofd in ’s werelds populairste sport wel is. Er mag al jaren niet meer met de voeten vooruit worden getackeld, wat zeer terecht is, maar zelfs de vreselijkste beenbreuk is kattenpis in vergelijking met een ernstig en onomkeerbaar hersentrauma. Hopelijk dringen de studies ter zake door tot de medische top van de Fifa. Deze kwestie gaat de bevoegdheid van Voetbal Vlaanderen of de KBVB vanzelfsprekend te boven en moet op mondiale schaal worden bekeken en aangepakt.

Ik heb Wolf via WhatsApp een linkje naar de Schotse studie gestuurd. Hij is als fysiotherapeut perfect in staat de reikwijdte van zo’n nieuw onderzoek correct in te schatten. “Ik zal in het vervolg wat hoger springen en elke lange bal met mijn dij of borstkas opvangen,” antwoordde hij. Jammer genoeg stond er een smiley bij.  

Vind een expert

  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Erik Van Lierde

  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Johan Wens

    Huisarts
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Trees Dooms

  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Sportgeneeskunde
EK voetbal.png

Het EK 2024: Spelers in gevaar? Analyse van wedstrijdcongestie en gezondheidsrisico's

Sporter Blog Voetbal Sportmedisch Sportgeneeskunde
Beleid
Grensoverschrijdend gedrag

Grensoverschrijdend gedrag in de sportclub: wat kan jij doen en bij wie kan je terecht?

Sporter Blog Ethiek Gezond Sporten Beleid Gezond Sporten
Sluiten