Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Na 20 jaar televisie radio en televisie richt Marc zich tegenwoordig op communicatie over gezondheid, geneeskunde en wetenschap. De materie is complex en delicaat maar mateloos boeiend, want uiteindelijk gaat het over het leven en welzijn van mensen. Als auteur publiceerde Marc reeds meerdere boeken over onvruchtbaarheid, huidkanker, ebola, darmziekten, het hart en de psychomedische begeleiding van jonge sporters.
Sporter Blog Voetbal Sportgeneeskunde

Koppen is een belangrijke actie in 's werelds bekendste sport. Maar is het herhaaldelijk koppen met een leren bal wel medisch verantwoord, zeker voor jonge voetballertjes en voetbalstertjes? Marc heeft over dit onderwerp een nieuwe studie gevonden die de schade opmeet.

Mijn zoon Wolf is competitievoetballer, in het amateurvoetbal weliswaar, maar daar gaat het niet minder hard aan toe dan bij de profs. Integendeel, naarmate het competitieniveau daalt, heeft de gemiddelde speler minder technisch vernuft, atletisch vermogen en coördinatie in huis en drijven andere “talenten” boven, met name brute kracht en doodsverachting. Wie ooit een derby tussen twee provinciale teams heeft uitgezeten, weet precies waar ik het over heb. In de catacomben van het competitievoetbal bikkelen, duwen, trekken en schoppen de gladiatoren bij het leven. En dan mag jouw voetballend krijgertje intussen volwassen zijn – Wolf is er 24 – als toeschouwende ouder krimpt je hart ineen bij elke roekeloze tackle, dreigende botsing of brutale bodycheck waar je telg mee te maken krijgt. Het went echt nooit. Elke match slaken mijn vrouw en ik zuchten van verlichting en knijpen we in elkaars hand omdat een harde confrontatie weer eens zonder al te veel erg is gepasseerd. 

Wolf moet een engelbewaarder hebben, want voorlopig heeft geen enkel duel hem in het ziekenhuis doen belanden. Toen hij een jaar of acht was zijn we na een wedstrijd wel eens met hem naar de spoedeisende hulp gereden omdat hij keihard met zijn hoofd tegen een doelpaal was gelopen en het bewustzijn had verloren. In zo’n geval moet er altijd een controle door een arts gebeuren, en al helemaal als het een jeugdsporter betreft. Een kinderbrein is immers nog kwetsbaarder dan dat van een volwassene. 

Over hersenen gesproken, het is niet alleen het harde voeten- en benenwerk dat ons – en naar ik vermoed alle voetbalouders - de stuipen op het lijf jaagt. Als verdediger vangt Wolf elke match meerdere keren een uittrap van de keeper of een andere lange bal op met zijn blote hoofd. Je ziet dat leer dan 50 of 60 meter door het zwerk zoeven en met een rotsmak op het hoofd van je kind belanden, zo hard dat ik het contact meestal tot in de tribune kan horen. Je hoeft geen hypochonder te zijn om je af te vragen of zulke klappen - tientallen keren per seizoen en wel honderden keren in een gemiddelde verdedigerscarrière – op den duur geen blijvende averij aanrichten onder de schedelpan. In 2018 heb ik over het onderwerp flink wat research gedaan voor een boek over jeugdsport. De wetenschappelijke stand van zaken toen was dat de hoofd-hoofd-, hoofd-schouder- en hoofd-ellenboogbotsingen die je vaak ziet bij kopbalduels in het voetbal op de lange termijn naar alle waarschijnlijkheid bijdragen tot neurodegeneratieve aandoeningen. Dat ook het koppen zelf schadelijk zou zijn, daar was en is nog steeds geen sluitend bewijs voor. Experimenten tonen wel veranderingen in het brein aan als spelers vaak na elkaar koppen, maar die effecten lijken licht, kort en omkeerbaar. Toch vonden dr. Tom Teulingkx, mijn co-auteur, en ik dat er voldoende zorgwekkende aanwijzingen zijn om het koppen in het jeugdvoetbal te beperken, al was het maar uit voorzorg. In Vlaanderen is het inwerpen intussen afgeschaft voor kinderen tot negen jaar, precies om te voorkomen dat ze vaak zouden koppen. In ons boek pleiten we ervoor dat jeugdvoetballers tijdens wedstrijden pas vanaf veertien jaar zouden mogen koppen. Vóór die leeftijd kan koppen met lichte ballen worden getraind en moeten vooral de sprongtechniek en -timing worden geoefend. 

De wetenschap staat niet stil. Zo is enkele weken geleden in het prestigieuze medische vakblad JAMA een nieuwe studie verschenen die weinig weerklank heeft gevonden in onze brede media, maar tot nadenken moet stemmen, eens te meer. Uit recent Schots onderzoek blijkt namelijk glashelder dat het risico op hersenziekte toeneemt naarmate iemand langer en vaker voetbalt. En niet alleen dat; het risico varieert volgens de veldpositie. Zo lopen verdedigers, die vaak harde ballen moeten terugkoppen, maar liefst vijf keer meer risico op alzheimer dan niet-voetballers. Keepers, die zelden koppen, lopen géén extra risico. Nu moet ik hier bij vertellen dat het onderzoek niet specificeert welke factoren precies bijdragen tot dat sterk verhoogde risico; het kunnen nog steeds de botsingen zijn die schade toebrengen, meer dan het koppen zelf. 

Toch moeten we ons stilaan afvragen of er niks aan de voetbalregels moet worden veranderd, naarmate de bewijzen zich opstapelen van hoe gevaarlijk impact op het hoofd in ’s werelds populairste sport wel is. Er mag al jaren niet meer met de voeten vooruit worden getackeld, wat zeer terecht is, maar zelfs de vreselijkste beenbreuk is kattenpis in vergelijking met een ernstig en onomkeerbaar hersentrauma. Hopelijk dringen de studies ter zake door tot de medische top van de Fifa. Deze kwestie gaat de bevoegdheid van Voetbal Vlaanderen of de KBVB vanzelfsprekend te boven en moet op mondiale schaal worden bekeken en aangepakt.

Ik heb Wolf via WhatsApp een linkje naar de Schotse studie gestuurd. Hij is als fysiotherapeut perfect in staat de reikwijdte van zo’n nieuw onderzoek correct in te schatten. “Ik zal in het vervolg wat hoger springen en elke lange bal met mijn dij of borstkas opvangen,” antwoordde hij. Jammer genoeg stond er een smiley bij.  

Vind een expert

  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Luc Roland

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Carl De Crée

  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Lize Vaes

    Lize Vaes

    Huisarts, Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • John Roosen

    Cardioloog
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • BVBA Samcon

  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Windy Lycke

  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Karel Pardaens

  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Erik Van Lierde

  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Vincent Metsers

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Jitse Maes

    Jitse Maes

    Huisarts, Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Ann Gillis

  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Wouter Peters

    Huisarts, Sportarts
  • Peter Plessers

  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • An Konings

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager blessurepreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Sportgeneeskunde
ACL rupture.jpg

Voorste kruisbandruptuur: opereren of niet?

Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Sportgeneeskunde
Mentale vermoeidheid

Mentale vermoeidheid en sport-specifieke psychomotorische prestatie: een systematische review

Sportprofessional Artikel Voetbal Badminton Sportgeneeskunde
Sluiten