Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Moeten we koppen in het voetbal aan banden leggen?

Na 20 jaar televisie radio en televisie richt Marc zich tegenwoordig op communicatie over gezondheid, geneeskunde en wetenschap. De materie is complex en delicaat maar mateloos boeiend, want uiteindelijk gaat het over het leven en welzijn van mensen. Als auteur publiceerde Marc reeds meerdere boeken over onvruchtbaarheid, huidkanker, ebola, darmziekten, het hart en de psychomedische begeleiding van jonge sporters.
Sporter Blog Voetbal Sportgeneeskunde

Koppen is een belangrijke actie in 's werelds bekendste sport. Maar is het herhaaldelijk koppen met een leren bal wel medisch verantwoord, zeker voor jonge voetballertjes en voetbalstertjes? Marc heeft over dit onderwerp een nieuwe studie gevonden die de schade opmeet.

Mijn zoon Wolf is competitievoetballer, in het amateurvoetbal weliswaar, maar daar gaat het niet minder hard aan toe dan bij de profs. Integendeel, naarmate het competitieniveau daalt, heeft de gemiddelde speler minder technisch vernuft, atletisch vermogen en coördinatie in huis en drijven andere “talenten” boven, met name brute kracht en doodsverachting. Wie ooit een derby tussen twee provinciale teams heeft uitgezeten, weet precies waar ik het over heb. In de catacomben van het competitievoetbal bikkelen, duwen, trekken en schoppen de gladiatoren bij het leven. En dan mag jouw voetballend krijgertje intussen volwassen zijn – Wolf is er 24 – als toeschouwende ouder krimpt je hart ineen bij elke roekeloze tackle, dreigende botsing of brutale bodycheck waar je telg mee te maken krijgt. Het went echt nooit. Elke match slaken mijn vrouw en ik zuchten van verlichting en knijpen we in elkaars hand omdat een harde confrontatie weer eens zonder al te veel erg is gepasseerd. 

Wolf moet een engelbewaarder hebben, want voorlopig heeft geen enkel duel hem in het ziekenhuis doen belanden. Toen hij een jaar of acht was zijn we na een wedstrijd wel eens met hem naar de spoedeisende hulp gereden omdat hij keihard met zijn hoofd tegen een doelpaal was gelopen en het bewustzijn had verloren. In zo’n geval moet er altijd een controle door een arts gebeuren, en al helemaal als het een jeugdsporter betreft. Een kinderbrein is immers nog kwetsbaarder dan dat van een volwassene. 

Over hersenen gesproken, het is niet alleen het harde voeten- en benenwerk dat ons – en naar ik vermoed alle voetbalouders - de stuipen op het lijf jaagt. Als verdediger vangt Wolf elke match meerdere keren een uittrap van de keeper of een andere lange bal op met zijn blote hoofd. Je ziet dat leer dan 50 of 60 meter door het zwerk zoeven en met een rotsmak op het hoofd van je kind belanden, zo hard dat ik het contact meestal tot in de tribune kan horen. Je hoeft geen hypochonder te zijn om je af te vragen of zulke klappen - tientallen keren per seizoen en wel honderden keren in een gemiddelde verdedigerscarrière – op den duur geen blijvende averij aanrichten onder de schedelpan. In 2018 heb ik over het onderwerp flink wat research gedaan voor een boek over jeugdsport. De wetenschappelijke stand van zaken toen was dat de hoofd-hoofd-, hoofd-schouder- en hoofd-ellenboogbotsingen die je vaak ziet bij kopbalduels in het voetbal op de lange termijn naar alle waarschijnlijkheid bijdragen tot neurodegeneratieve aandoeningen. Dat ook het koppen zelf schadelijk zou zijn, daar was en is nog steeds geen sluitend bewijs voor. Experimenten tonen wel veranderingen in het brein aan als spelers vaak na elkaar koppen, maar die effecten lijken licht, kort en omkeerbaar. Toch vonden dr. Tom Teulingkx, mijn co-auteur, en ik dat er voldoende zorgwekkende aanwijzingen zijn om het koppen in het jeugdvoetbal te beperken, al was het maar uit voorzorg. In Vlaanderen is het inwerpen intussen afgeschaft voor kinderen tot negen jaar, precies om te voorkomen dat ze vaak zouden koppen. In ons boek pleiten we ervoor dat jeugdvoetballers tijdens wedstrijden pas vanaf veertien jaar zouden mogen koppen. Vóór die leeftijd kan koppen met lichte ballen worden getraind en moeten vooral de sprongtechniek en -timing worden geoefend. 

De wetenschap staat niet stil. Zo is enkele weken geleden in het prestigieuze medische vakblad JAMA een nieuwe studie verschenen die weinig weerklank heeft gevonden in onze brede media, maar tot nadenken moet stemmen, eens te meer. Uit recent Schots onderzoek blijkt namelijk glashelder dat het risico op hersenziekte toeneemt naarmate iemand langer en vaker voetbalt. En niet alleen dat; het risico varieert volgens de veldpositie. Zo lopen verdedigers, die vaak harde ballen moeten terugkoppen, maar liefst vijf keer meer risico op alzheimer dan niet-voetballers. Keepers, die zelden koppen, lopen géén extra risico. Nu moet ik hier bij vertellen dat het onderzoek niet specificeert welke factoren precies bijdragen tot dat sterk verhoogde risico; het kunnen nog steeds de botsingen zijn die schade toebrengen, meer dan het koppen zelf. 

Toch moeten we ons stilaan afvragen of er niks aan de voetbalregels moet worden veranderd, naarmate de bewijzen zich opstapelen van hoe gevaarlijk impact op het hoofd in ’s werelds populairste sport wel is. Er mag al jaren niet meer met de voeten vooruit worden getackeld, wat zeer terecht is, maar zelfs de vreselijkste beenbreuk is kattenpis in vergelijking met een ernstig en onomkeerbaar hersentrauma. Hopelijk dringen de studies ter zake door tot de medische top van de Fifa. Deze kwestie gaat de bevoegdheid van Voetbal Vlaanderen of de KBVB vanzelfsprekend te boven en moet op mondiale schaal worden bekeken en aangepakt.

Ik heb Wolf via WhatsApp een linkje naar de Schotse studie gestuurd. Hij is als fysiotherapeut perfect in staat de reikwijdte van zo’n nieuw onderzoek correct in te schatten. “Ik zal in het vervolg wat hoger springen en elke lange bal met mijn dij of borstkas opvangen,” antwoordde hij. Jammer genoeg stond er een smiley bij.  

Vind een expert

  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Huisarts, Sportarts

    Sergei Barsegian

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • An Konings

    Sportarts
  • Justine Stevens

  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Windy Lycke

  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Osteopaat

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Anesthesist

    Frederic Brillouet

  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Charlotte Hoeman

    Diëtist
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Neurochirurg

    Bart Depreitere

  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • BVBA Samcon

  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Julie Zels

  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Johan Wens

    Huisarts
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Urgentie- en sportarts

    Sander Bomans

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Karel Pardaens

  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Arts specialist in opleiding

    Simon Horckmans

  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Osteopaat

    Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Bruno D'Hulster

  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Sportpsycholoog

    Inez Swinnen

    Sportpsycholoog
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Carl De Crée

  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Voorzitter

    De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Huisarts

    Luc De Pelecijn

    Huisarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Ine Schops

    Podoloog
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Peter Plessers

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Beleid
Corona en kinderen.png

Laat kinderen zoveel mogelijk normaal sporten

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Nieuws Gezond Sporten Beleid Sportgeneeskunde Gezond Sporten
Sportgeneeskunde
ACL rupture.jpg

Voorste kruisbandruptuur: opereren of niet?

Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Sportgeneeskunde
Mentale vermoeidheid

Mentale vermoeidheid en sport-specifieke psychomotorische prestatie: een systematische review

Sportprofessional Artikel Voetbal Badminton Sportgeneeskunde
Sluiten