Welke eetproblemen en eetstoornissen kunnen sporters hebben en hoe komt dat?

Welke eetproblemen en eetstoornissen kunnen sporters hebben en hoe komt dat?

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Artikel Voeding

Sommige topsporters willen zo graag hun volgende wedstrijd winnen dat ze door de bomen het bos niet meer zien. Sport neemt hun hele leven over. Ze raken uit balans en verliezen hun langetermijnsperspectief. Zo kan overdreven focus op lichaamsgewicht uitmonden in een eetprobleem, en soms zelfs een echte eetstoornis.

Diverse internationale studies tonen aan dat topsporters een iets hoger risico op een eetprobleem lopen dan mensen die niet aan topsport doen. Dat geldt vooral voor vrouwelijke elitesporters in sporten met esthetische aspecten (zoals gymnastiek), sporten volgens gewichtscategorieën en duursporten. Uit een onderzoek van de KULeuven in 2013 blijkt weliswaar dat ook de gemiddelde Vlaamse topsporter in vergelijking met de doorsnee burger een licht verhoogd risico op eetproblemen loopt, maar dat hij of zij daarom nog geen eetstoornis heeft. Het probleem is echter dat niet alle eetproblemen of -stoornissen bij sporters worden herkend, en dat ze dus vaker voorkomen dan de cijfers doen uitschijnen of sporters willen toegeven. Veel sporters en zeker elitesporters waren altijd al bovengemiddeld gefocust op hun uiterlijk en onder druk van social media en sportapps kan die focus in sommige gevallen wel degelijk uit de hand lopen. 

Als recreatieve sporter loop je minder risico op eetproblemen, maar als je veel traint en te weinig eet of drinkt (vaak doordat je te sterk op je gewicht gefocust bent), dan ontstaat een negatieve energiebalans en wordt het risico dat ook jij een eetstoornis ontwikkelt reëel. Vandaar dit artikel over eetproblemen en eetstoornissen in de sport.

Eerst kom je meer te weten over het precieze verschil tussen een eetprobleem en een eetstoornis. Daarna bespreken we de vaakst voorkomende eetstoornissen bij sporters en de risicofactoren die tot problemen of stoornissen kunnen leiden. We geven ook aan hoe een coach hiermee het best omgaat. Wil je extra informatie over eetproblemen en -stoornissen in de sport, dan kan je ook doorklikken op de vermelde bronnen.

Wat is het verschil tussen een eetprobleem en een eetstoornis?

Bij een eetprobleem is het gezonde eetgedrag verstoord, waardoor de persoon in kwestie niet meer op een ontspannen of natuurlijke manier eet. Je hebt bijvoorbeeld regelmatig periodes dat je je overeet of dat je een maaltijd overslaat. Een eetprobleem kan op zichzelf staan maar het kan ook deel uitmaken van een eetstoornis. Bij zo'n eetstoornis gaat het verstoorde eetgedrag samen met problemen in de sociale omgang (zoals een sporter die zich terugtrekt of isoleert), problematische gedachten of gevoelens (bijvoorbeeld een laag zelfbeeld), lichamelijke problemen (zoals onder- of overgewicht) en een negatief lichaamsbeeld. Bij een eetstoornis kampt de sporter dus niet alleen met een eetprobleem, maar ook met een mentale stoornis

 

Meest voorkomende eetstoornissen

Je moet een onderscheid maken tussen enerzijds erkende eetstoornissen en anderzijds ongespecificeerde voeding- of eetstoornissen. Voor de erkende eetstoornissen gebruiken we de definities en criteria van het referentiewerk DSM-5 (vijfde editie van de ‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders’). Onderstaande eetstoornissen komen het meest voor in de sportwereld:

Anorexia nervosa

Bij anorexia nervosa is er sprake van een verstoord lichaamsbeeld en excessief diëten dat leidt tot ernstig gewichtverlies met een ziekelijke angst om dik te worden. Het zelfbeeld komt niet overeen met de realiteit en is zeer negatief.

Anorexia nervosa kan leiden tot onder meer hartproblemen (bijvoorbeeld ritmestoornissen zoals bradycardie en arrhytmie), maag-darmklachten, afwijkingen van het endocriene systeem, botmassaverlies en menstruatiestoornissen.

Bulimia nervosa

Bulimia nervosa  is de naam voor herhaalde episodes van eetbuien (binge eating) waarbij de persoon heel veel eet in een korte tijd (twee uur), controleverlies over het eetgedrag tijdens de episodes en herhaald onaangepast compenseren (braken, misbruik van laxeermiddelen of andere medicatie, uithongeren of overdreven sporten).

Deze eetstoornis kan leiden tot onder meer maag-darmklachten, onregelmatige menstruatie en keel- of tandproblemen. 

Eetbuistoornis

Een eetbuistoornis lijkt op bulimia nervosa maar de eetbui wordt na afloop niet gecompenseerd. Tijdens de epidsodes eet de persoon wel zeer grote hoeveelheden in een korte tijdsperiode en is er controlverlies over het eetgedrag.

Anorexia athletica

Bij anorexia athletica – een eetstoornis die, zoals de naam aangeeft, specifiek bij sporters voorkomt – bestaat er grote angst om gewicht bij te komen of dik te worden terwijl er juist van ondergewicht sprake is. De persoon vertoont  een gewichtsverlies van minstens 5% en traint te vaak of te hard

Vrouwelijke-sporterstriade

Vrouwelijke-sporterstriade, of female athlete triad, is de verouderde naam voor een combinatie van drie medische problemen:

1. verstoord eetgedrag (te lage energie-inname)

2. oligomenorroe of amenorroe (minder of geen maandstonden)

3. osteoporose of osteopenie (afname van de botsterkte)

Intussen geberuiken we de term RED-S (Relative Energy Deficiency in Sports), die breder is. RED-S kan ook mannen treffen, zonder menstruatieproblemen dan.

Eetproblemen & -stoornissen   

Risicofactoren

Diverse factoren dragen bij tot het risico op een eetprobleem of -stoornis in de sport. Een van die factoren is de manier waarop een sporter denkt over succes en mislukking. Zo kan een sporter er zonder realistische aanleiding van overtuigd raken dat zijn of haar succes van een laag lichaamsgewicht en een laag vetpercentage afhangt, en - omgekeerd - dat mislukking met een hoog lichaamsgewicht en een hoog vetpercentage te maken heeft. Een andere risicofactor is gewichtgerelateerde coachingdruk, waarbij de coach bepaalde gewichtnormen vooropstelt die de sporter als druk ervaart, zoals een coach die een opmerking maakt over het gewicht of de verschijning van de sporter, een bepaald dieet promoot of een mislukking aan een "te hoog gewicht" wijt. Daarnaast kunnen sporters onderlinge gewichtgerelateerde druk ervaren, van elkaar dus. Ook een sportoutfit die veel lichaamsdelen bloot laat, zoals bij beachvolley, kan een risicofactor voor eetproblemen vormen. Nog andere risicofactoren zijn blessures, depressie, overtraining of seksueel misbruik.

 

Coaching van atleten met een eetprobleem of -stoornis

Wanneer je als coach vermoedt dat een sporter een eetprobleem of -stoornis heeft, dan is het belangrijk dat probeert aan te kaarten tijdens een open gesprek. Toon vooral je bezorgdheid over je vermoedens, focus op feiten, stel vooral geen diagnose en bestempel de sporter niet als probleem. Als de sporter het probleem erkent, ga dan samen op zoek naar mogelijke oplossingen. Ontkent de sporter het probleem, maar ben jij als coach niet overtuigd of gerustgesteld, duw dan niet meteen door maar probeer het gesprek op een later moment voor te zetten. Geef je sporter hoop.

 

Andere bronnen

Voor meer en specifiekere informatie is er een website waar de verschillende soorten eetproblemen worden besproken en waar sporters, trainers en ouders tips krijgen om eetproblemen tijdig te herkennen. De site werd ontwikkeld door Sport Vlaanderen en Eetexpert vzw en is als volgt opgebouwd:

  1. Eetproblemen in de sport. Ook in Vlaanderen?
  2. Welke eetstoornissen komen het vaakst voor?
  3. Ben je een (top)sporter?
  4. Ben je trainer of betrokken bij de omkadering van een (top)sporter?
  5. Ben je ouder van een (top)sporter?

Ook heel interessant is de blogpost over het RED-S syndroom van sportdiëtiste Inge De Ridder.

Vind een expert

  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Jan Leire

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Ann Gillis

  • Johan Docx

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Julie Zels

  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Bruno D'Hulster

  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Johan Roeykens

  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Erik Van Lierde

  • Carl De Crée

  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Justine Stevens

  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • jana stevens

    Podoloog
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • John Roosen

    Cardioloog
  • An Konings

    Sportarts
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Peter Plessers

  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Sportpsycholoog
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Roben dedecker

  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Windy Lycke

  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • BVBA Samcon

  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Johan Wens

    Huisarts
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel Pardaens

  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts

Gerelateerde items

Voeding
Sprint wielrennen

Natriumbicarbonaat suppletie verbetert de sprintprestatie na een gesimuleerde wielerwedstrijd

Sportprofessional Artikel Voeding
Voeding
Ketonen

Ketonen als nieuw middel om de prestatie te verbeteren

Sportprofessional Artikel Voeding
Blessurepreventie
Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je spieren en pezen beïnvloeden_.png

Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je pezen en spieren beïnvloeden?

Sporter Artikel Blessurepreventie Voeding
Training
Ramadan.png

Sporten tijdens de Ramadan

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Artikel Training Voeding Gezond Sporten
Sluiten