Ketonen in de sport: doorbraak of hype?

Ketonen in de sport: doorbraak of hype?

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Artikel Voeding

Ketonen kwamen in 2015 in het daglicht toen Team Sky (wielrennen, nu Team INEOS Grenadiers) plots domineerde in de Tour de France, wat werd toegeschreven aan het gebruik van ketonen. Ze gebruikten ketonensupplementen die de Universiteit van Oxford oorspronkelijk ontwikkelde als ‘superfood’ voor Amerikaanse soldaten in oorlogsgebied. Sindsdien komt het ketonengebruik steeds meer voor, zeker in het wielerpeloton. Maar wat zijn dat nu juist, ketonen en wat doen ze met je sporterslichaam? En vooral: is het supplementeren van deze producten wel degelijk prestatiebevorderend zoals wordt beweerd? Zo ja voor welke sporters? Kom het antwoord op deze vragen hier te weten.


Wat zijn ketonen?

Ketonen zijn lichaamseigen stoffen die je aanmaakt wanneer je lever vetten verbrandt als je bijvoorbeeld vast, dus wanneer je koolhydraatvoorraden opgebruikt zijn. Dit is namelijk een evolutionair-ontwikkeld overlevingssysteem van ons lichaam zodat we in situaties van schaarste nog steeds energie hebben voor onze hersenen en spieren. Ketonen zijn dus de vierde brandstof van ons lichaam (naast koolhydraten, vetten en eiwitten) en zijn eigenlijk de meest efficiënte brandstof aangezien het nog minder zuurstof nodig heeft dan vetten en koolhydraten, máár dan zou je continu moeten vasten.

Ketonen als vierde energiebron

Jezelf uithongeren is een enorm slecht plan, waardoor wetenschappers experimenteerden met de ontwikkeling van ketonesters die gesupplementeerd kunnen worden. Zo kun je deze vierde brandstof als drankje innemen (ongeveer 25 gram van het echte, onversneden product) en stijgt de waarde van ketonen in je bloed binnen de 30 minuten naar 3, 4 of zelfs 5 millimol per liter, afhankelijk van hoe snel jij het als persoon opneemt. Voor deze waarden moet je normaal gezien ongeveer een week vasten. Wel heeft zo’n ketonendrankje een slechte smaak, is het vrij dik en duur (ongeveer 30 euro voor één dosis en je neemt dit idealiter gedurende enkele weken in dus je zit al snel aan honderden euro’s). En zoals elk supplement circuleren er valse vormen op het internet, ze worden verkocht als ketonen maar bevatten eigenlijk maar een klein percentage of helemaal geen ketonen.

Er werd tevens onderzoek uitgevoerd naar een andere vorm van ketonen, met name ketonzouten. Wel blijkt het innemen van ketonesters veel effectiever dus hiernaar gaat de voorkeur.

 

Wat doen ketonen met sporters?

Het innemen van deze vierde brandstof, ook wel ‘superbrandstof’ genoemd, via een drankje zodat je efficiënt ketonen kunt verbruiken als energie in de plaats van koolhydraten (en je deze kunt sparen), lijkt in theorie veelbelovend, maar wat zegt de praktijk?

Uit onderzoek blijkt dat het mogelijks om een doorbraak gaat aangezien tot 15-20% van je energieverbruik gespaard zou kunnen worden. Het zou voornamelijk positieve effecten genereren bij uithoudingssporten: je glycogeen sparen, je lactaatproductie verminderen, je prestatie bevorderen en vermoedelijk je vetverbruik stimuleren. Belangrijk is dat ketonen een brandstof zijn voor een submaximale inspanning van lange duur, in het rood gaan is moeilijker als je op ketonen aan het sporten bent (zoals bijvoorbeeld als eerste de Koppenberg bovenkomen). Voorlopig lijkt het erop dat ketonen het best werken op lange termijn, niet als je ze acuut inneemt (bijvoorbeeld enkel op de dag van je wedstrijd). Het effect van de inname van ketonen is wel bij elke persoon anders, zoals meestal bij het gebruik van supplementen. De ene wordt er heel wat beter van, de ander ietwat minder. 

De verklaring voor de betere prestatie kan liggen in een beter herstel door ketonen, wat onder meer blijkt uit een langtijdige studie van de KU Leuven (18 sportieve studenten die gedurende 3 weken lang een simulatie uitvoerden van de Tour de France, één groep studenten nam ketonen en de andere groep niet). In dit onderzoek takelden de proefpersonen die ketonen innamen minder snel af door de zware inspanningen, konden ze gemiddeld 15% meer trainingsvolume aan en fietsten ze gemiddeld 5% beter in de tijdrit in vergelijking met zij die geen ketonen of andere supplementen innamen. Optimaal herstellen is van groot belang in het sporten, voornamelijk bij meerdaagse (of zelfs meerdere weken) evenementen zoals de grote rondes in het wielrennen.

Ketonen studie KU Leuven

Bij het antwoord op deze vraag moeten nog heel wat kanttekeningen gemaakt worden aangezien het onderzoek naar het effect op sportieve prestaties en dergelijke, nog steeds schaars – maar wel veelbelovend – is. Bijgevolg is verder en ruimer onderzoek noodzakelijk vooraleer er een duidelijke conclusie kan worden getrokken.

 

Zijn ketonen doping?

Ondanks dat het product prestatiebevorderend werkt, staat het niet op de dopinglijst van het WADA (Wereldantidopingagentschap) en is het dus geen doping. Er zijn zelfs steeds meer sportfysiologen die het adviseren op het hoogste niveau.

 

Kan het product schadelijke effecten hebben?

Het innemen van ketonen heeft tot nu toe weinig bekende schadelijke effecten getoond, zolang de normale aanbevolen dosissen worden gevolgd. Enkel zou het product mogelijks een impact hebben op de darmflora – wat wel nog onderzocht moet worden op lange termijn – en je misselijk kunnen maken. Verder is geweten dat inname van ketonesters de bloedglucose verlaagt. Bijgevolg vermijden patiënten met type I en type II diabetes de inname van ketonesters maar beter om geen problemen te veroorzaken met hun glucosecontrole.

Deze vraag kan nog niet met zekerheid beantwoord worden met ‘geen of weinig nadelige effecten’ aangezien het onderzoek naar mogelijke schadelijke gevolgen van de inname van ketonen – ook hier – nog maar recent van start is gegaan.

 

Wie kan ketonen innemen?

Ketonen zijn voornamelijk interessant bij lange duursporten (bij lange evenementen zoals de rondes) en wanneer ze chronisch worden gebruikt. Als recreant-sporter is het echter niet de moeite waard om ketonensupplementen in te nemen. Je sport immers om gezond en sportief te leven, waarbij het innemen van ketonen overbodig is. Zo smaakt het onder meer slecht en is de kostprijs zeer hoog – geld dat je beter investeert in goed materiaal – en zijn vooral de effecten op lange termijn nog onvoldoende onderzocht.

Topsporters daarentegen zijn een ander verhaal, zoals altijd. Zij beschikken – meestal – over meer financiële middelen en vooral over meer wetenschappelijke kennis rond het topic. Dit laatste is van groot belang omwille van het beperkte onderzoek. In topsport telt elk procentje winst aangezien het hét verschil kan maken tussen de gouden en de zilveren plak, wat zorgt dat zelfs elk minimaal voordeel van ketoneninname wel de moeite waard kan zijn (mits het wordt afgewogen tegen de negatieve effecten). Op dit ogenblik wordt het hoofdzakelijk gebruikt door verschillende wielerploegen en onlangs gaven tevens de Belgische roeiers Brys en Van Zandweghe aan dat ze ketonen gaan gebruiken. 

De inname van ketonen zou enkel interessant zijn voor topsporters.

 

Take home

Ondanks de resultaten uit enkele studies met ketonesters een doorbraak zijn (voornamelijk richting herstel bij lange duursporten op lange termijn) en veelbelovend lijken, blijft het gebruik van deze producten echter (voorlopig?) eerder een mysterie. Het onderzoek staat immers nog in zijn kinderschoenen en er is nog heel veel niet geweten over deze supplementen. Zo blijft een groot vraagteken of ketonen de absorptie van andere macronutriënten niet verstoort, wat zeer nadelig zou werken.

Vind een expert

  • Fabienne Van De Steene

    Sportkinesitherapeut
  • Cedric Arijs

    Cedric Arijs

    Sportpsycholoog
  • Dokter Jonas Wilms BV

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • michel herssens

    Cardioloog
  • Peter Plessers

  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Andreas Goddeeris

    Sportarts
  • Gert Van Deurzen

    Kinesitherapeut
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Bruno D'Hulster

  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Peter Wieme

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pieter Volcke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Kristine Struyf

    Kristine Struyf

    Trainer
  • Etienne Van der Auwera

    Sportarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Sanne Boonen

    Sportarts
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Sam Hendrix

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Herlinde Bossaert

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Ignace Verscheure

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Wouter Eraly

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Jan Bertels

    Bewegingswetenschapper
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Marc Schiltz

  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Sportarts
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Leo Groenweghe

    Sportarts
  • Tom Teulingkx

    Sportarts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ann Willemans

    Huisarts
  • Justine Stevens

  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Jozef Vermylen

    Cardioloog
  • Sylvie Latour

    Sportarts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Leonie Geukens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Pascale Berghmans

    Sportdiëtist
  • Peter Verspeelt

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marielle Van Aken

    Sportkinesitherapeut
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Emmy Mornie

    Kinesitherapeut
  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts
  • Julie Zels

  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Ann Gillis

  • Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Edwig Schatteman

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jöry Pauwels

    Osteopaat
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Servaas Binge

    Sportarts
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Inge D'eer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Guido De Romagnoli

    Sportarts
  • Caro De Koninck

    Kinesitherapeut
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • Windy Lycke

  • jana stevens

    Podoloog
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • BV Huisartsenpraktijk De Vaart

    Sportarts
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Jan Bonte

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Jempi Wilssens

  • BVBA Samcon

  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Gino Devriendt

    Sportdiëtist
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Stefan Mattheeuws

    Orthopedisch chirurg
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Roben dedecker

  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Stijn Bogaerts
    Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • An Konings

    Sportarts
  • Michel Creemers

    Huisarts
  • Werner Vleugels

    Huisarts
  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Katja Van Oostveldt

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Joris Callens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Sandra Lievrouw
    Projectmanager Letselpreventie

    Sandra Lievrouw

    Kinesitherapeut
  • Flore Stassen
    Sportwetenschappelijk medewerker

    Flore Stassen

    Bewegingswetenschapper
  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Marc Hertens

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Lander Vanhee

    Sportarts
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Joris De Win

    Sportarts
  • Gezond Sporten Vlaanderen

  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Micha Van Roeyen

    Kinesitherapeut
  • Mark Van Dijk

    Orthopedisch chirurg
  • Denis Jaeken

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Willy Platteeuw

    Sportarts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Natasja Keereman

    Natasja Keereman

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts
  • Wim Van Nieuwenhuyse

    Orthopedisch chirurg
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Dominique Devriese

    Kinesitherapeut
  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Joost Staelens

    Sportarts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Luc Van Landschoot

    Kinesitherapeut
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Sportarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Mark D Haese

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Karel Pardaens

  • Nicole Dillemans

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Johan Roeykens

  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Kristof Mentens

    Kristof Mentens

    Sportarts
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Jean-Paul Souffriau

    Tandarts
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Charlotte Goemaere

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Ine Schops

    Podoloog
  • Carl De Crée

  • Stijn Delputte

    Sportarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Sofie Blondeel
    Algemeen manager

    Sofie Blondeel

  • Noegroho Handojo

    Radioloog
  • Erik Van Lierde

  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Verhaegen Stijn

    Sportarts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • Dirk De Ruyck

    Huisarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch geneesheer en revalidatiearts
  • De Ridder Inge

    Sportdiëtist
  • Bart Gadeyne

    Sportarts

Gerelateerde items

Voeding
Sprint wielrennen

Natriumbicarbonaat suppletie verbetert de sprintprestatie na een gesimuleerde wielerwedstrijd

Sportprofessional Artikel Voeding
Voeding
Ketonen

Ketonen als nieuw middel om de prestatie te verbeteren

Sportprofessional Artikel Voeding
Blessurepreventie
Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je spieren en pezen beïnvloeden_.png

Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je pezen en spieren beïnvloeden?

Sporter Artikel Blessurepreventie Voeding
Training
Ramadan.png

Sporten tijdens de Ramadan

Sporter Sportorganisatie Sportprofessional Artikel Training Voeding Gezond Sporten
Sluiten