Ketonen in de sport: doorbraak of hype?

Ketonen in de sport: doorbraak of hype?

Gezond Sporten is een multidisciplinaire vereniging die zoveel mogelijk (para)medische professionals uit de sportgeneeskunde in de brede zin van het woord wil samenbrengen om gezond sporten in Vlaanderen wetenschappelijk verantwoord te promoten. Wij staan zowel open voor verenigingen als voor sportmedische professionals die zich op individuele basis willen engageren binnen Gezond Sporten.
Sporter Artikel Voeding Wielrennen

Ketonen kwamen in 2015 in het daglicht toen Team Sky (wielrennen, nu Team INEOS Grenadiers) plots domineerde in de Tour de France, wat werd toegeschreven aan het gebruik van ketonen. Ze gebruikten ketonensupplementen die de Universiteit van Oxford oorspronkelijk ontwikkelde als ‘superfood’ voor Amerikaanse soldaten in oorlogsgebied. Sindsdien komt het ketonengebruik steeds meer voor, zeker in het wielerpeloton. Maar wat zijn dat nu juist, ketonen en wat doen ze met je sporterslichaam? En vooral: is het supplementeren van deze producten wel degelijk prestatiebevorderend zoals wordt beweerd? Zo ja voor welke sporters? Kom het antwoord op deze vragen hier te weten.


Wat zijn ketonen?

Ketonen zijn lichaamseigen stoffen die je aanmaakt wanneer je lever vetten verbrandt als je bijvoorbeeld vast, dus wanneer je koolhydraatvoorraden opgebruikt zijn. Dit is namelijk een evolutionair-ontwikkeld overlevingssysteem van ons lichaam zodat we in situaties van schaarste nog steeds energie hebben voor onze hersenen en spieren. Ketonen zijn dus de vierde brandstof van ons lichaam (naast koolhydraten, vetten en eiwitten) en zijn eigenlijk de meest efficiënte brandstof aangezien het nog minder zuurstof nodig heeft dan vetten en koolhydraten, máár dan zou je continu moeten vasten.

Ketonen als vierde energiebron

Jezelf uithongeren is een enorm slecht plan, waardoor wetenschappers experimenteerden met de ontwikkeling van ketonesters die gesupplementeerd kunnen worden. Zo kun je deze vierde brandstof als drankje innemen (ongeveer 25 gram van het echte, onversneden product) en stijgt de waarde van ketonen in je bloed binnen de 30 minuten naar 3, 4 of zelfs 5 millimol per liter, afhankelijk van hoe snel jij het als persoon opneemt. Voor deze waarden moet je normaal gezien ongeveer een week vasten. Wel heeft zo’n ketonendrankje een slechte smaak, is het vrij dik en duur (ongeveer 30 euro voor één dosis en je neemt dit idealiter gedurende enkele weken in dus je zit al snel aan honderden euro’s). En zoals elk supplement circuleren er valse vormen op het internet, ze worden verkocht als ketonen maar bevatten eigenlijk maar een klein percentage of helemaal geen ketonen.

Er werd tevens onderzoek uitgevoerd naar een andere vorm van ketonen, met name ketonzouten. Wel blijkt het innemen van ketonesters veel effectiever dus hiernaar gaat de voorkeur.

 

Wat doen ketonen met sporters?

Het innemen van deze vierde brandstof, ook wel ‘superbrandstof’ genoemd, via een drankje zodat je efficiënt ketonen kunt verbruiken als energie in de plaats van koolhydraten (en je deze kunt sparen), lijkt in theorie veelbelovend, maar wat zegt de praktijk?

Uit onderzoek blijkt dat het mogelijks om een doorbraak gaat aangezien tot 15-20% van je energieverbruik gespaard zou kunnen worden. Het zou voornamelijk positieve effecten genereren bij uithoudingssporten: je glycogeen sparen, je lactaatproductie verminderen, je prestatie bevorderen en vermoedelijk je vetverbruik stimuleren. Belangrijk is dat ketonen een brandstof zijn voor een submaximale inspanning van lange duur, in het rood gaan is moeilijker als je op ketonen aan het sporten bent (zoals bijvoorbeeld als eerste de Koppenberg bovenkomen). Voorlopig lijkt het erop dat ketonen het best werken op lange termijn, niet als je ze acuut inneemt (bijvoorbeeld enkel op de dag van je wedstrijd). Het effect van de inname van ketonen is wel bij elke persoon anders, zoals meestal bij het gebruik van supplementen. De ene wordt er heel wat beter van, de ander ietwat minder. 

De verklaring voor de betere prestatie kan liggen in een beter herstel door ketonen, wat onder meer blijkt uit een langtijdige studie van de KU Leuven (18 sportieve studenten die gedurende 3 weken lang een simulatie uitvoerden van de Tour de France, één groep studenten nam ketonen en de andere groep niet). In dit onderzoek takelden de proefpersonen die ketonen innamen minder snel af door de zware inspanningen, konden ze gemiddeld 15% meer trainingsvolume aan en fietsten ze gemiddeld 5% beter in de tijdrit in vergelijking met zij die geen ketonen of andere supplementen innamen. Optimaal herstellen is van groot belang in het sporten, voornamelijk bij meerdaagse (of zelfs meerdere weken) evenementen zoals de grote rondes in het wielrennen.

Ketonen studie KU Leuven

Bij het antwoord op deze vraag moeten nog heel wat kanttekeningen gemaakt worden aangezien het onderzoek naar het effect op sportieve prestaties en dergelijke, nog steeds schaars – maar wel veelbelovend – is. Bijgevolg is verder en ruimer onderzoek noodzakelijk vooraleer er een duidelijke conclusie kan worden getrokken.

 

Zijn ketonen doping?

Ondanks dat het product prestatiebevorderend werkt, staat het niet op de dopinglijst van het WADA (Wereldantidopingagentschap) en is het dus geen doping. Er zijn zelfs steeds meer sportfysiologen die het adviseren op het hoogste niveau.

 

Kan het product schadelijke effecten hebben?

Het innemen van ketonen heeft tot nu toe weinig bekende schadelijke effecten getoond, zolang de normale aanbevolen dosissen worden gevolgd. Enkel zou het product mogelijks een impact hebben op de darmflora – wat wel nog onderzocht moet worden op lange termijn – en je misselijk kunnen maken. Verder is geweten dat inname van ketonesters de bloedglucose verlaagt. Bijgevolg vermijden patiënten met type I en type II diabetes de inname van ketonesters maar beter om geen problemen te veroorzaken met hun glucosecontrole.

Deze vraag kan nog niet met zekerheid beantwoord worden met ‘geen of weinig nadelige effecten’ aangezien het onderzoek naar mogelijke schadelijke gevolgen van de inname van ketonen – ook hier – nog maar recent van start is gegaan.

 

Wie kan ketonen innemen?

Ketonen zijn voornamelijk interessant bij lange duursporten (bij lange evenementen zoals de rondes) en wanneer ze chronisch worden gebruikt. Als recreant-sporter is het echter niet de moeite waard om ketonensupplementen in te nemen. Je sport immers om gezond en sportief te leven, waarbij het innemen van ketonen overbodig is. Zo smaakt het onder meer slecht en is de kostprijs zeer hoog – geld dat je beter investeert in goed materiaal – en zijn vooral de effecten op lange termijn nog onvoldoende onderzocht.

Topsporters daarentegen zijn een ander verhaal, zoals altijd. Zij beschikken – meestal – over meer financiële middelen en vooral over meer wetenschappelijke kennis rond het topic. Dit laatste is van groot belang omwille van het beperkte onderzoek. In topsport telt elk procentje winst aangezien het hét verschil kan maken tussen de gouden en de zilveren plak, wat zorgt dat zelfs elk minimaal voordeel van ketoneninname wel de moeite waard kan zijn (mits het wordt afgewogen tegen de negatieve effecten). Op dit ogenblik wordt het hoofdzakelijk gebruikt door verschillende wielerploegen en onlangs gaven tevens de Belgische roeiers Brys en Van Zandweghe aan dat ze ketonen gaan gebruiken. 

De inname van ketonen zou enkel interessant zijn voor topsporters.

 

Take home

Ondanks de resultaten uit enkele studies met ketonesters een doorbraak zijn (voornamelijk richting herstel bij lange duursporten op lange termijn) en veelbelovend lijken, blijft het gebruik van deze producten echter (voorlopig?) eerder een mysterie. Het onderzoek staat immers nog in zijn kinderschoenen en er is nog heel veel niet geweten over deze supplementen. Zo blijft een groot vraagteken of ketonen de absorptie van andere macronutriënten niet verstoort, wat zeer nadelig zou werken.

Vind een expert

  • Liesbeth Stulens

    Huisarts
  • Dana Neirinck

    Podoloog
  • Ondervoorzitter

    Stijn Bogaerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Vincent Metsers

    Huisarts, Sportarts
  • Peter Plessers

  • An Konings

    Sportarts
  • Peter Muylaert

    Sportarts
  • Voorzitter

    Inge De Ridder

    Sportdiëtist
  • Jan Vercammen

    Cardioloog
  • An De Busser

    An De Busser

    Diëtist
  • Hendrik Roobaert

    Sportarts
  • Ellen Beuckelaers

    Orthopedisch chirurg
  • Ivan Ghillebert

    Huisarts
  • Steven Reyskens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy Vanhees

    Sportarts
  • Dr Colmonts Wilfried BV

    Wilfried Colmonts

    Sportarts
  • Bastiaan Verstraete

    Huisarts, Sportarts
  • Michel De Bruyne

    Sportarts
  • Kathleen De Smet

    Kinesitherapeut
  • Sportarts

    Rik De Kinderen

    Sportarts
  • Inge Bru

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bruno Van Hoecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Werner Vleugels

    Huisarts, Sportarts
  • Gerda Smets

    Sportarts
  • Peter Germonpre

    Huisarts
  • Hans Talloen

    Sportarts
  • Guy Vermeiren

    Cardioloog
  • Sophie Lambrecht

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Sofie Decamps

    Sportarts
  • Marianne Brabers

    Sportdiëtist
  • Benjamin Goris

    Kinesitherapeut
  • Roel Jacobs

    Roel Jacobs

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Philippe De Ryck

    Sportarts
  • Charlotte De Jonckheere

    Charlotte De Jonckheere

    Podoloog
  • Guy Vandenhoven

    Sportarts
  • Luk Buyse
    Huisarts, Sportarts

    Luk Buyse

    Huisarts, Sportarts
  • Johan Wens

    Huisarts
  • Leonie Geukens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Nathalie Van de Vyver

    Huisarts
  • Tina Lambrechts

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Wouter Dierynck

    Sportarts
  • Nick Hiltrop

    Cardioloog
  • Jan Boon

    Huisarts
  • Peter Wieme

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Vogelaers

    Huisarts
  • Michael Nicasi

    Michael Nicasi

    Trainer
  • Stefan Smits

    Sportarts
  • Antoine Lutin

    Antoine Lutin

    Kinesitherapeut
  • Frank De Winter

    Sportarts
  • Hans Jaspers

    Radioloog
  • Eva De Mulder

    Podoloog
  • Steven Platteaux

    Sportarts
  • Rik Derveaux

    Kinesitherapeut
  • Jo Vandersmissen

    Radioloog
  • Marianne Cuyvers

    Sportdiëtist
  • Annelies Harnie

    Sportarts
  • Marc Bomans

    Kinesitherapeut
  • Jan Pieter Outtier

    Sportarts
  • Marco Guidi

    Sportarts
  • Marc Royackers

    Sportarts
  • Piet Bouquillon

    Sportarts
  • Wilfried Colmonts

    Huisarts
  • Ria Vanderstraeten

    Ria Vanderstraeten

    Sportdiëtist
  • Wouter Van Den Broecke

    Orthopedisch chirurg
  • Marc Schiltz

  • Jan Notredame

    Kinesitherapeut
  • Mieke Van Vlaenderen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jo Verschueren

    Jo Verschueren

    Kinesitherapeut
  • Frederik Van Acker

    Sportarts
  • Maarten Cox

    Sportarts
  • Karel De Crem

    Sportarts
  • Erik Van Lierde

  • Ine Schops

    Podoloog
  • Dirk Gyselinck

    Sportarts
  • Reinout Van Schuylenbergh

    Reinout Van Schuylenbergh

    Bewegingswetenschapper, Trainer
  • Mathias Peeters

    Sportarts
  • Luc Baeyens

    Sportarts, Gynaecoloog
  • Patrick Govaert

    Sportarts
  • Peter De Naeyer

    Sportarts
  • Steven Bex

    Steven Bex

    Sportarts
  • Annelies Van Erck

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jan Leire

    Sportarts
  • Pascal De Smet

    Huisarts
  • Daniel Baesberg

    Sportarts
  • Torsten Wauters

    Torsten Wauters

    Sportarts
  • Sven Aertgeerts

    Sportarts
  • Kris Peeters

    Kris Peeters

    Sportarts
  • Tyrone Devolder

    Huisarts
  • Jean-Paul Pierreux

    Huisarts
  • Michèle Verhaest

    Sportarts
  • Francis Lemmens

    Sportarts
  • Frank Pauwels
    Voorzitter

    Frank Pauwels

    Sportarts
  • Patrick Detemmerman

    Huisarts
  • Sportarts

    Joris De Win

    Sportarts
  • Margaux Stevens

    Margaux Stevens

    Podoloog
  • Gretel Descheemaeker

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Benedicte Heyndrickx

    Cardioloog
  • Frederik Ponet

    Sportarts
  • Wouter Eraly

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Dirk De Mey

    Kinesitherapeut
  • Peter Lagrou

    Sportarts
  • Frederik Deconinck

    Frederik Deconinck

    Bewegingswetenschapper
  • Denis Jaeken

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Thierry Op de Beeck

    Sportarts
  • Katja Van Oostveldt
    Sportarts

    Katja Van Oostveldt

    Sportarts
  • Filip Parmentier

    Sportarts
  • Michel D'Hollander

    Huisarts
  • Mitch Malavolta

    Huisarts, Sportarts
  • Sam Vermeire

    Sportarts
  • Toon Goossens

    Sportarts
  • Stefaan Machiels

    Huisarts
  • Jan Verstuyft

    Sportarts
  • Dries Dieusaert

    Sportarts
  • Toon Cruyt

    Sportarts
  • Bart Gadeyne

    Sportarts
  • Willy Coosemans

  • Henry Carlier

    Sportarts
  • Luus Tormans

    Podoloog
  • Herwig Vergucht

    Sportkinesitherapeut
  • Koen Nys

    Sportarts
  • Nick Baelde

    Radioloog
  • Alain Van Noorbeeck

    Sportarts
  • Leon Ghijselinck

    Sportarts
  • Leysen Joppe

    Leysen Joppe

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Julien Ryckeboer

    Kinesitherapeut
  • Lianne De Mey

    Sportarts
  • Sara Kempeneers

    Podoloog
  • Annick Viaene

    Annick Viaene

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Willy De Taellenaere

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gezond en Ethisch Sporten

  • Bart Vandewynckele

    Sportarts
  • Gerrit De Loose

    Sportkinesitherapeut
  • Koen Scheerlinck
    Penningmeester

    Koen Scheerlinck

    Sportkinesitherapeut
  • Johan Pierret

    Sportarts
  • Sara Engels

    Gynaecoloog
  • Diëtist en Gedrags- & Mindsetspecialist

    Lieselot Wouters

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Stephan Ilsbrouckx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Raf Coremans

    Huisarts, Sportarts
  • Sofie Belis

    Sportarts
  • Wim Derave

    Bewegingswetenschapper
  • Johan Matthijs

    Huisarts
  • Mileen De Vleeschhouwer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Joost Blontrock

    Sportarts
  • Dieter De Clercq

    Sportarts
  • Kris Claes

    Kinesitherapeut
  • Dorien Meeusen

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Marc Van Hauwermeiren

    Sportarts
  • Adelheid Steyaert

    Adelheid Steyaert

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Peter Claeys

    Sportarts
  • Nathalie Odeur

    Huisarts
  • Vik Corstjens

    Sportarts
  • Jolien Vanendert

    Sportdiëtist
  • Jettie Tempels

    Sportarts
  • Lander Dewitte

    Huisarts, Sportarts
  • Cedric Arijs
    Psycholoog, Sportpsycholoog

    Cedric Arijs

    Psycholoog, Sportpsycholoog
  • Jens Demanet

    Sportarts
  • Mathieu Maroy

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jonas Docx

    Sportarts
  • Ludovic Onkelinx

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Jos Vandevenne

    Sportarts
  • Kristof Ryheul

    Kristof Ryheul

    Trainer
  • Yves Van Doninck

    Sportarts
  • Jonas Massa

    Sportarts
  • Jean-Paul Van der Sypt

    Sportarts
  • Jasper Van Criekinge

    Sportarts
  • Carmen Vanhaecke

    Sportarts
  • Maarten Couturier

    Sportarts
  • John Ijzerman

    Sportarts
  • Pieter Volcke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Guy De Schutter

    Sportarts
  • Jeroen Stappers

    Jeroen Stappers

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Stefan Hooftman

    Sportarts
  • Guy Peeters

    Sportarts
  • Luc Fr. Janssens

    Sportarts
  • Dirk Devleeschouwer

    Sportarts
  • Kurt Heldenbergh

    Sportarts
  • Ben Corteville

    Cardioloog
  • Georges Gillis

    Sportarts
  • Baldwin Sondervan

    Baldwin Sondervan

    Sportkinesitherapeut
  • Anja Van de Putte

    Huisarts
  • Kevin Robson

    Trainer
  • Guido Van Hirtum

    Sportarts
  • Dirk Van Genechten

    Sportarts
  • Pascal Wernaers

    Orthopedisch chirurg
  • Steven Pauli

    Sportarts
  • Bob Brouwers

    Huisarts
  • Annik Bosmans

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Hugo Debouvere

    Huisarts
  • Jago Van Soom

    Jago Van Soom

    Sportarts
  • Maaike Polspoel

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Angelique Veracx

    Angelique Veracx

    Osteopaat
  • Dominique Devriese

    Dominique Devriese

    Kinesitherapeut, Osteopaat
  • Alain Schutjes

    Sportarts
  • Ingrid Dekelver

    Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kristof Peeters

    Sportarts
  • Maries Aertgeerts

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Luc Roland

    Sportarts
  • Ingrid Deweert

    Sportarts
  • Robin Vanhoudt

    Sportarts
  • John Roosen

    Cardioloog
  • Myriam Willems

    Kinesitherapeut
  • Bie Peremans

    Kinesitherapeut
  • Johan Docx

    Sportarts
  • Michel Wynsberghe

    Kinesitherapeut, Trainer
  • Marc Hemeryck

    Sportarts
  • Bruno Vanhecke
    Secretaris

    Bruno Vanhecke

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Bert Vankerschaver

    Bert Vankerschaver

    Sportkinesitherapeut
  • Peter Dieleman

    Sportarts
  • BVBA Samcon

  • Carl De Crée

    Sportarts, Endocrinoloog, Bewegingswetenschapper, Trainer, Andere
  • Luc Itterbeek

    Sportarts
  • Karel Pardaens

  • Luc Peeters

    Sportarts
  • Koenraad Thuysbaert

    Sportarts
  • Johan Haegeman

    Sportarts
  • Ellen Van Puyvelde

    Ellen Van Puyvelde

    Sportarts
  • Karl Brack

    Gynaecoloog
  • Robrecht Dhollander

    Huisarts
  • Frédéric Van Burm

    Frédéric Van Burm

    Osteopaat
  • Dirk Van de Velde

    Sportarts
  • Ruth Vanderheyden

    Diëtist, Sportdiëtist
  • Marleen Lootens

    Sportarts
  • Bram Debaene

    Sportarts
  • Trees Dooms

  • Eric Vandeputte

    Sportarts
  • Jan Van Meirhaeghe

    Jan Van Meirhaeghe

    Orthopedisch chirurg
  • Dieter Vercaigne

    Sportkinesitherapeut
  • Jan Wanten

    Sportarts
  • Eddy Van Keerberghen

    Sportarts
  • Tom Smolders

    Huisarts
  • Elke Van den Steen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Kris Demanet

    Sportarts
  • Hamza Laamarti

    Diëtist
  • Sjors Pietermans

    Sjors Pietermans

    Huisarts, Sportarts
  • Koen Pansaers

    Sportarts
  • Henri Van Herpen

    Kinesitherapeut
  • Mark Van Craenenbroeck

    Kinesitherapeut
  • Inge D'eer

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Chris Martens

    Orthopedisch chirurg
  • Machteld Royackers

    Huisarts
  • Joris Callens

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Karolien Meersman

    Sportarts
  • Jens Van Akeleyen

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Renaat Huysmans

    Sportarts
  • Jos Benders

    Sportarts
  • Eddy Spans

    Sportarts
  • Paul Meersman

    Sportarts
  • Michel Herssens

    Cardioloog
  • Kris Vanderlinden

    Sportarts
  • Filip Noe

    Fysisch arts / Revalidatie arts
  • Gert Droessaert

    Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut
  • Johan Roeykens

Gerelateerde items

Sportgeneeskunde
Doping

Cardiovasculaire risico's van prestatie bevorderende middelen en dopinggebruik

Sporter Sportprofessional Artikel Sportgeneeskunde
Training
Apneu

Apneutraining: Acute en chronische effecten op inspanningstolerantie

Sporter Artikel Training Training
Voeding
Sprint wielrennen

Natriumbicarbonaat suppletie verbetert de sprintprestatie na een gesimuleerde wielerwedstrijd

Sportprofessional Artikel Voeding
Blessurepreventie
Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je spieren en pezen beïnvloeden_.png

Hoe kunnen voeding en levensstijl de kwaliteit van je pezen en spieren beïnvloeden?

Sporter Artikel Blessurepreventie Blessurepreventie Voeding
Sluiten